vậy “bể dâu” có ý nghĩa gì?

Trải qua những thay đổi lớn trong cuộc đời, trong xã hội, thường được người Việt nói rằng “bể dâu”. Đây vốn là những từ đơn giản, nhưng tại sao hàm ý lại nói lên sự thay đổi lớn của trời đất, của cuộc đời?

Trải qua một cuộc bể dâu", vậy bể dâu có ý nghĩa gì? a1
Trong tác phẩm “ Truyện Kiều ”, tác giả Nguyễn Du có viết : “ Trải qua một cuộc bể dâu ; Những điều trông thấy mà đau đớn lòng ”. Hai câu thơ này vốn thông dụng đến nỗi nó thường được những bà những mẹ ngâm nga khi ru con ngủ .

Đa phần người Việt Nam đều cho rằng ý nghĩa của câu nói đó chỉ đơn giản là vậy, không có gì phải suy tư hay đặt câu hỏi. Cũng chính vì lý do này mà trong từ điển dân gian đã xuất hiện hai từ “bể dâu”, nhiều người tùy theo sở học của mình mà đưa ra nhận thức khác nhau về ý nghĩa của hai từ này.

Bạn đang đọc: vậy “bể dâu” có ý nghĩa gì?

Theo lẽ đó, từ “ bể dâu ” hiện được dùng trong hai trường hợp : khi gặp chuyện xấu số, người ta thường dùng nó để miêu tả về thực trạng của mình ; hoặc khi trải qua đổi khác to lớn trong đời sống, người ta cũng dùng hai từ này để nói về sự biến hóa nhanh chóng ấy .Nói khái quát thì hoàn toàn có thể hiểu giống như đời người trải qua trăm biến cố, mỗi chuyện đều là một cuộc “ bể dâu ”. Ngoài ra còn vài lối nghĩ suy diễn khác nữa, nhưng ý nghĩa thực sự của nó là gì ?

Lý giải – nhận thức ý nghĩa “ Trải qua bể dâu ”

Có thể nói những thành ngữ của Nước Ta đa số đều Open từ nền văn hóa truyền thống 5000 năm Trung Quốc, với nhiều điển cố, điển tích, và cả thần tích. Do đó nếu không dẫn lại những câu truyện thuộc nền văn hóa truyền thống Hoa Hạ xưa, thì việc lý giải này sẽ dẫn đến lủng củng và rối rắm, người nghe càng thêm mơ hồ khó hiểu .
Hai chữ đơn thuần này vốn dĩ được rút kết từ một câu thành ngữ, và ý nghĩa của câu thành ngữ lại xuất phát từ một điển tích cổ đã trải qua. Do số lượng giới hạn dung tích của thể thơ lục bát, thi hào Nguyễn Du không cách nào truyền tải hàng loạt ý nghĩa vào câu thơ. Do đó cũng cần nói một chút ít về vài điển cố trong lịch sử vẻ vang .
Nguồn gốc hai từ “ bể dâu ” vốn không chỉ là câu nói dân gian đơn thuần hay là ngôn từ địa phương. Nó xuất phát từ câu thành ngữ : “ Thương hải vi tang điền ”, nghĩa là “ Biển xanh biến thành nương dâu ”, qua thời hạn dài truyền miệng, người ta lại tóm lược một lần nữa thành “ bể dâu ”. Điều này khiến câu thành ngữ càng trở nên khó hiểu nếu người nghe chưa từng xem qua điển tích đằng sau nó .

Ý nghĩa chân thực của câu thành ngữ “ Thương hải vi tang điền ”

Thực ra câu thành ngữ này cũng không lạ lẫm gì so với phần đông người Việt lúc bấy giờ đều đã trải qua nó. Nếu ai đã từng xem phim Tây Du Ký phiên bản 1986, chắc rằng đều nghe qua bài hát khởi đầu và kết thúc bộ phim do đạo diễn Dương Khiết thực thi có tên “ Ngũ bách niên tang điền thương hải ”, nhạc Hứa Cảnh Thanh, lời Diêm Túc có đoạn :
Ngũ bách niên tang điền thương hải ,
Ngoan thạch dã trường mãn thanh đài ,
Trường mãn thanh đài
Chỉ nhất khoả tâm nhi vị tử ,
Hướng vãng khán tiêu dao tự tại ,
Tiêu dao tự tại .
Na phạ thị dã hoả phần thiêu .

Na phạ thị băng tuyết phúc cái,

Y nhiên thị chí hướng bất cải ,
Y nhiên thị tín niệm bất suy .
Tha đà liễu tuế nguyệt ,
Kích đãng trứ tình hoài ,
Vi thập yêu ? Vi thập yêu ?
Thiên hữu giá dạng đích an bài …

Dịch thơ :

Năm trăm năm biển hóa nương dâu, Tảng đá ương ngạnh cũng phủ đầy rêu xanh, Phủ đầy rêu xanh. Chỉ còn một trái tim là chưa chết, Hướng về ( thời ) tiêu dao tự tại, Tiêu dao tự tại. Dù cho lửa hoang thiêu đốt, Dù cho băng tuyết bao trùm. Vẫn một chí hướng kia không biến hóa, Vẫn một niềm tin luôn vững chắc. Đã phí hoài bao năm tháng, Xốn xang bao tình cảm nhớ mong. Bởi vì sao ? Bởi vì sao ? Lại có an bài như thế này ? …
Dù nghe bài hát trên bằng tiếng hoa được đọc dịch tiếng việt, nhiều người vẫn hoàn toàn có thể đã cảm thụ được phần nào ý vị của ca từ, toàn cảnh câu truyện được kể trong đoạn phim, trong đó có cụm từ “ Năm trăm năm biển hóa nương dâu ”, nên phần nào cũng hiểu thêm về câu thành ngữ .
‘ Bể ’ hóa ‘ nương dâu ’ ý chỉ một quãng thời hạn trải qua dài đằng đẵng, xa thì hàng trăm năm, gần thì tối thiểu cũng cả một kiếp người, vạn sự vạn vật đều đổi dời. Tuy nhiên đó là lý giải nhân sinh cho câu thành ngữ, còn ý nghĩa thực sự của nó thì không hề không nhắc đến câu truyện mà từ đó xuất sinh ra câu nói này .

Trải qua “ bể dâu ” câu truyện tu luyện của một vị thần

Nền văn hóa truyền thống Trung Quốc vốn dĩ là văn hóa truyền thống tu luyện, phần lớn những điển cố điển tích đều tương quan đến ý nghĩa của việc tu hành, và câu truyện này cũng không ngoại lệ. Câu thành ngữ gắn liền với một vị Thần trong văn hóa truyền thống Trung Quốc tên là Ma Cô .

Ma Cô là vị nữ thọ tiên trong truyền thuyết dân gian Trung Quốc. Về lai lịch, Ma Cô xuất hiện sớm nhất là ở trong Thần tiên truyện của Cát Hồng đời Tấn, lưu hành cũng tương đối rộng. Trong Thần tiên truyện nói rằng: Ma Cô tuổi khoảng chừng 18 đôi mươi rất xinh đẹp, tóc đen tuyền vấn thành búi, còn dư thả xuống tới ngang hông, mặc áo gấm thêu lóng lánh, tư thái vô cùng kiều diễm.

Nữ Thọ Tiên trải qua thăng trầm

Vì sao Ma Cô được dân gian tôn làm nữ thọ tiên, cũng có nhiều thuyết đề cập đến. Có thuyết nói rằng Ma Cô từng nói mình đã thấy biển Đông 3 lần biến thành ruộng dâu, đồng thời địa thế căn cứ vào mực nước ở Bồng Lai hiện tại so với trước đó mà bà từng thấy đã ít đi 50%, tiên đoán rằng, biển Đông sẽ biến thành đất liền. Từ đó đã diễn hoá thành điển cố “ thương hải tang điền ” ( biển xanh biến thành ruộng dâu ) .
Theo truyền thuyết thần thoại, biển xanh cứ một lần biến thành ruộng dâu phải mất cả ngàn vạn năm. Thế mà Ma Cô đã thấy và trải qua 3 lần, vì vậy tướng mạo vẻ bên ngoài giống như một cô gái xinh đẹp thực ra tuổi của bà đã rất cao, không hề xác lập được. Thế nên Ma Cô đươc gọi là thọ tinh là điều không cần hoài nghi .
Cũng có thuyết nói rằng Ma Cô từng ở trong tiệc sinh nhật của Vương Mẫu Nương Nương dâng lên Hội Bàn Đào loại linh chi tiên tửu chúc thọ Vương Mẫu. Đây chính là nguồn gốc của truyền thuyết thần thoại dân gian tương quan đến việc Ma Cô hiến thọ .
Trải qua một cuộc bể dâu", vậy bể dâu có ý nghĩa gì? a3

“ Bể dâu ” là từ có hàm nghĩa thâm thúy

Do đó, ngoài ý nghĩa thông thường ra, câu thành ngữ này thực sự mang thêm một tầng ý nghĩa vượt trên nhận thức phổ thông của con người. Trong mắt người thường, sự việc biển xanh hóa thành nương dâu là một quá trình trải qua dài đằng đẵng, không biết được bao nhiêu đời người mới xảy ra. Nhưng trong mắt một vị thần tiên mà nói, thì đó chỉ là chuyện sớm hôm.

Có câu rằng : “ Một ngày trên trời, ngàn năm dưới mặt đất “. Nhiều người có lẽ rằng cũng nghe qua câu truyện Từ Thức gặp tiên. Từ Thức đến chốn Tiên hết một năm, thì khi về nhân gian đã 200 năm trôi qua. Thế nên nếu ngẫm về ý nghĩa thực sự của câu nói, có lẽ rằng điển tích này còn có một ý nghĩa nữa nhắn gửi con người : đời người trăm năm qua đi, trải qua bao nhiêu biến hóa, quay quồng ngược xuôi, thì trong mắt thần tiên mà nói, đó chỉ là một cái chớp mắt .
Đối với một con người có vẻ như ai cũng trải qua cảm xúc này, khi đã đi đến cuối cuộc sống, nhìn lại những chuyện khi xưa chỉ như mới như ngày trong ngày hôm qua. Một đời đi qua rồi, nếu không có duyên tu hành thì cũng chỉ như hư ảo, mọi thứ sớm tan như mây khói, không biết khi nào mới lại có thân người, hụt hẫng cũng là đã muộn .

Thiên Bảo

Rate this post
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments