Khái niệm hóa (Conceptualization) là gì?

Khái niệm hóa ( conceptualization ) là quy trình nhận thức, trong đó những phạm trù ( hay khái niệm ) và những thành tố cấu thành của chúng còn mơ hồ, chưa đúng chuẩn được định nghĩa bằng những thuật ngữ đơn cử, rõ ràng và đúng mực .
Ví dụ, tất cả chúng ta thường sử dụng từ “ định kiến ” ( prejudice ) và thuật ngữ này gợi lên những tưởng tượng khác nhau trong nhận thức của tất cả chúng ta, tuy nhiên, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể cảm thấy rất là khó khăn vất vả để xác lập đúng chuẩn thuật ngữ này có nghĩa là gì. Nếu ai đó nói những điều xấu về những chủng tộc khác, liệu đó có phải là định kiến về chủng tộc ? Nếu phụ nữ được trả ít tiền hơn phái mạnh khi họ làm cùng một việc làm, đó có phải là định kiến về giới ? Nếu những con chiên tin rằng người không có niềm tin vào Chúa sẽ bị thiêu đốt trong âm ti. Vậy đó có phải là định kiến tôn giáo ? Có những loại định kiến khác nhau và chúng là những gì ? Có những mức độ khác nhau của định kiến, ví dụ điển hình như thâm thúy hay chỉ một chút đỉnh ? Trả lời toàn bộ những câu hỏi này là chìa khóa để nhìn nhận, thống kê giám sát một cách đúng mực phạm trù “ định kiến ”. Quá trình nhận thức về những gì sẽ được bao hàm và những gì được loại trừ trong khái niệm “ định kiến ” chính là quy trình khái niệm hóa .

Quá trình hình thành khái niệm là điều kiện tiên quyết trong khoa học xã hội bởi vì trong thực tiễn có rất nhiều phạm trù thiếu chính xác, không rõ ràng và mơ hồ. Ví dụ, liệu “lòng từ bi” (compassion) có tương tự như “sự đồng cảm” (empathy) hay “sự thương cảm” (sentimentality)? Nếu bạn có một luận điểm nói rằng “lòng từ bi liên quan tích cực đến sự đồng cảm”, bạn không thể kiểm định luận điểm này trừ khi bạn phân biệt rõ ràng khái niệm “lòng từ bi” và khái niệm “sự đồng cảm”, sau đó đánh giá một cách chính xác bằng thực nghiệm hai phạm trù rất giống nhau này. Nếu những người sùng đạo tin rằng một số thành viên của xã hội, chẳng hạn như những người vô thần, người đồng tính và các bác sĩ   nạo phá thai, sẽ bị hoả thiêu trong địa ngục vì tội lỗi của họ, những con chiên này ngày đêm cố gắng thay đổi hành vi “tội lỗi” để tránh phải bị đày ải ở địa ngục. Vậy thì hành động của họ là đáng thương hay đáng trách? Định nghĩa về các phạm trù như vậy  không có bất kỳ tiêu chuẩn khách quan nào mà dựa trên quan niệm chủ quan của chúng ta về phạm trù đó.

Xem thêm: Quy luật hiệu suất giảm dần – Wikipedia tiếng Việt

Trong khi định nghĩa các phạm trù như “định kiến” hay “lòng từ bi”, cần nhớ rằng đôi khi, các phạm trù này là không có thật hoặc có khả năng tồn tại riêng rẽ, nhưng chúng được sáng tạo trong nhận thức của chúng ta. Ví dụ, có thể có một số bộ lạc trên thế giới họ không có định kiến với bất kỳ vấn đề gì; do đó họ không thể tưởng tượng được khái niệm này là gì. Nhưng trong nghiên cứu, cần phải xem các khái niệm này là có thật. Quá trình coi những phạm trù tinh thần có thật được gọi là vật thể hóa (reification). Đó là cơ sở để định nghĩa các phạm trù và xác định các biến đo lường để đánh giá chúng.

Một trách nhiệm quan trọng khi khái niệm hóa những phạm trù đó là phải xác lập chúng là đơn hay phức. Phạm trù đơn chỉ có một nghĩa và hoàn toàn có thể đo lường và thống kê, nhìn nhận chỉ bằng một kiểm định, ví dụ cân nặng của người, vận tốc gió. Trong khi đó, phạm trù phức tiềm ẩn hai hay nhiều góc nhìn. Ví dụ, khi khái niệm hóa phạm trù “ năng lượng học tập cá thể ”, phạm trù này gồm có năng lực toán học và năng lực ngôn từ ; vậy nên mỗi góc nhìn cần phải được nhìn nhận một cách riêng không liên quan gì đến nhau, sau đó tác dụng sẽ được tổng hợp để đưa ra Tóm lại sau cuối về năng lượng học tập của một người .

Source: https://mindovermetal.org
Category: Wiki là gì

Rate this post
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments