Đời là cái gì? :: Suy ngẫm & Tự vấn :: https://mindovermetal.org

Tôi thường có cái tính ngồi lê la ở những quán nước hay mon men những vũ trường nên hay nghe thấy những bạn trẻ nói câu cửa miệng : “ Đời là cái đinh gì ? ”. Suy ngẫm mãi, tưởng như tìm được cái định nghĩa rất dân dã, mang tính triết lý tầm trung về cuộc đời .Té ra hiểu đời sống và sống cho ra sống mà theo định nghĩa của một hàn lâm viện sĩ tức là sống cho có hiệu suất cao, quả là khó. Thật ra từ cổ chí kim, ví dụ điển hình như đạo Phật đã ý niệm ĐỜI LÀ BỂ KHỔ rồi, nhưng đến nay theo như tôi được biết thì hình như chưa có một định nghĩa khoa học thế nào là cuộc đời .Ta hãy xem những Bộ Bách khoa toàn thư như Oxford hay Liên Xô ( cũ ) cũng thấy chưa có định nghĩa này, tuy có dẫn giải thế nào là sự sống, thế nào là đời sống …

CUỘC ĐỜI LÀ GÌ? Mỗi người cũng nên biết tuy ai ai đều đang sống, nhưng chưa chắc ai nấy suy ngẫm về nó. Tôi không phải là triết gia mà chỉ dám tự nhận là người làm tâm lý mà thôi nên không có thẩm quyền định nghĩa cuộc đời. Tôi chỉ tâm sự với các bạn đôi điều về cuộc đời và thử mô hình hóa một số cách ứng xử thông thường trong cuộc sống hàng ngày. Có những chân lý phải chiêm nghiệm, từng trải và đến tuổi nhất định mới hiểu ra. Tôi năm nay, nếu ở thôn đã được xếp vào hàng lão, lên lão rồi, thấy yêu và quý, và thích lớp trẻ nên mạh dạn viết ra những cuốn sách với chủ đề như: Văn minh lịch sự tế nhị – Tuổi trẻ và tình yêu – Những bí ẩn trong tâm lý con người…

Sở dĩ cuộc đời khó định nghĩa vì nó đầy bí ẩn, không quy hoạch, kế hoạch hóa được. Nó vô cùng hấp dẫn bởi vì nó khó dự báo và đầy bất ngờ và nghịch lý nhưng nó vẫn có những quy luật riêng của nó. Cuộc đời của mỗi người lại càng thế.
Cuốn sách nhỏ nằm trong dự định dài hơi của tác giả là viết: Đắc nhân tâm mới – kinh học tinh hoa bổ sung và làm phong phú cuốn sách bán chạy nhất thế giới, quen thuộc với các bạn là “Đắc nhân tâm và cổ học tinh hoa”.

Tên sách cũng hoàn toàn có thể gọi là Tâm lý học đời thường hay triết lý đời thường nhưng tôi quyết định hành động chọn một cái tên dễ hiểu hơn là Nghệ thuật ứng xử đời thường ( 100 trường hợp ), nay là Tâm lý học vui chơi, lý thú .Có lý tưởng sống, có ý niệm sống, nhưng cũng có thẩm mỹ và nghệ thuật sống. Tôi tin là như vậy. Tôi chọn đời thường của mọi người là đề tài phản hồi trong sách này mà tạm gác sang một bên cái mảng khác không thông thường .Bạn đọc sẽ tìm thấy chúng trong cuốn sách này với vài điều hữu dụng là tôi thấy mãn nguyện lắm rồi .

Cuộc đời là gì?

Tâm lý học cũng như thẩm mỹ và nghệ thuật đem lại cho con người loại tri thức mà không một khoa học nào hoàn toàn có thể đem lại được. Đây không chỉ là sự thụ cảm tính thực tiễn mà còn là tri thức cuộc đời, sự xâm nhập vào những điều huyền bí của sống sót con người. Chẳng có gì thiết yếu cho con người hơn là tri thức về cuộc đời nhưng đồng thời cũng chẳng có khái niệm nào mơ hồ hơn khái niệm “ đời người ”. Bản chất phức tạp và xích míc của đời sống con người là một cái gì rất khó đưa vào khuôn khổ những khái niệm logic trừu tượng. Những ngành khác nhau của khoa học nghiên cứu và điều tra những quy luật và những phương diện khác nhau của đời sống, nhưng biết những quy luật của đời sống chưa có nghĩa là thể nghiệm những huyền bí của đời sống con người. Nghệ thuật giúp cho con người hiểu và thể nghiệm những huyền bí này. Nghệ thuật đạt tới điều này bằng cách trình diễn những nghệ thuật và thẩm mỹ đơn cử .

Mỗi tác phẩm chân chính của nghệ thuật đưa được con người tới gần sự nhận thức những bí ẩn của cuộc sống là vì trong sự phản ánh những yếu tố chung của một lĩnh vực nào đó. Trong những tác phẩm nghệ thuật, chúng ta vừa tiếp xúc với những hiện tượng, vừa tiếp xúc với sự đánh giá của tác giả. Sự phản ánh ở cả hai mặt như vậy cho phép ta đi sâu vào bản chất các hiện tượng và hiểu được giá trị của chúng.

Thế đời là gì???

Một đời người, “ cái thông thường ” chiếm đến hai phần ba hoặc ba phần tư, nên “ không thông thường ” mới là hiếm, là quý. Nó có năng lực gieo mầm vào tương lai chính do sự sống trong nó luôn luôn rất mãnh liệt, rất triệt để. Sự kết bạn giữa năm chúng tôi vô tình mà giống như những thành phần trong sự hoạt động của một xã hội. Tôi xin thú nhận tôi là mặt xấu đi của sự hoạt động ấy, vì tôi rất thích cái thông thường, cái quen thuộc, tuổi càng lớn càng e sợ cái không thông thường, cái phiêu lưu .Còn bốn người kia luôn được sống trong những trường hợp không bình thường vì họ thuộc hạng người thích sống thật mãnh liệt, thật triệt để. Một ông già đã hơn 60 tuổi, bỗng dưng bỏ vợ con ở lại thành phố, nhảy về đất cũ, tình nguyện làm thợ nạo mủ, thợ ươm cây cho vườn cao su đặc quốc doanh. Mà đâu đã được trọng dụng ngay. Ông còn bị nghi vấn, bắt bẻ chán, tuy nhiên ông vẫn cặm cụi làm, chỉ vì ông nghĩ rằng một thân cây cối, trước khi chết, hẳn không vắt được những giọt mủ ở đầu cuối thì chết không thỏa .Lại như chị Ba Thi. Một nửa đời người sống trong những trường hợp không bình thường, giờ đây đã có một vị trí trong xã hội, đã có uy tín ở phía sau, hoàn toàn có thể sống mãn nguyện trong cái thông thường mà không sợ một ai chê trách. Nhưng hãy xem những hoạt động giải trí của chị. Vẫn liên tục lao vào vào những thử thách mới, tạo ra những trường hợp chẳng thông thường một chút ít nào. Mà hoàn toàn có thể thất bại chứ, hoàn toàn có thể mất mát uy tín đã có chứ. Một người đàn bà đến là gan góc và quả cảm .Lại thêm ông linh mục Vĩnh nữa. Theo tôi biết, với học vấn của ông, với đức hạnh của ông, lại thêm tính tình rất dễ mến, ông rất xứng danh được thụ phong giám mục. Một giám mục còn trẻ lại yêu nước, lại văn minh, được cả hai bên chiều chuộng thì còn mong ước gì hơn. Nhưng ông cũng thuộc loại người không thông thường, dám sống cho một niềm tin đến triệt để, đến không dễ chịu, đến làm lo ngại không ít người. Có thể ông thua chứ, thất bại trọn vẹn chứ, có khi còn bị đuổi ra khỏi hội Thánh cũng nên .

Còn anh Quán, bạn cũ của tôi, nhân vật yêu dấu của tôi, hình như sau nhiều chục năm sống trong một hoàn cảnh không bình thường, chắc hẳn bây giờ anh đã được sống như ý muốn, lặng lẽ, thanh thản. Việc nước một phần, việc nhà một phần, có quyền ốm đau một chút, mệt mỏi một chút, dịu dàng như thế, êm đềm như thế. Nhầm to rồi các bạn ơi! Tôi cũng đã nhầm mất một ít năm vì anh vẫn tiếp tục sống trong nguy hiểm hơn cả, trước hết vì vị trí đôi bên cũng hoán đổi. Anh đã bước ra ngoài ánh sáng, còn kẻ thù lại lẩn vào bóng tối. Mà anh thì còn biết nhiều chuyện quá, đầu óc còn sáng suốt quá, cặp mắt còn tinh tường quá, rồi sẽ có lúc chúng phải lấy mạng đổi mạng với con người cho đến hôm nay vẫn còn là “nguy hiểm”, là “ác thần”, chuyên triệt phá những mưu đồ vừa mới nhen nhóm. Anh có cái bề ngoài đến là dễ đánh lừa. Nghề của anh mà lại mệt mỏi, lừ đừ, đi lại lừng khừng, nói năng nhỏ nhẹ? Nhưng trêu anh một chút coi. Lập tức “cái vỏ” ông già sắp nghỉ hưu biến mất. Người chiến sĩ, một đời người trực tiếp đối mặt với kẻ thù, hiện ra ngay. Vẫn là một nhân vật hết sức lợi hại, vẫn tiếp tục lao về phía trước. Nếu như không cảnh giác, có thể một lúc nào đó, sẽ có đứa bắn lén một viên đạn vào lưng anh.
Quán đã có lần nói với tôi: “Chắc là tôi sẽ chết như thế, tôi tự nguyện chọn một cái chết như thế, “số trời” đã định mình phải chết như thế. Mình đã chọn nó từ ngày đầu rồi, từ ba mươi năm về trước. Chiến sĩ tình báo đâu có thể chết già trên giường bệnh giữa bầu đàn thê tử!”.

Tôi thu nhặt đoạn này của anh Nguyễn Khải trong “Thời gian của người”, một cuốn tiểu thuyết tâm lý nhất trong số những cuốn sách anh đã viết ra từ trước tới nay, không chỉ vì tôi đọc sách của anh. Bây giờ tôi mới vỡ lẽ ra. Cách đây hai mươi năm, có người bảo tôi, mỗi nước có khoảng một hai nhà tình báo chiến lược cỡ quốc gia, quốc tế mà họ đều hiểu nhau và biết mặt nhau cả. Hiếm là vì vậy. Nếu sinh ra, người ta chưa phải là chiến sĩ – như Ximônốp đặt tên cho một tiểu thuyết của mình – thì tôi tin chắc rằng trong hàng triệu người may ra mới có một nhà tình báo “bẩm sinh”, mà hạnh phúc nhất của anh ta là được tự thực hiện – một khái niệm mới, tuy Mác đã nói từ lâu, nhưng bây giờ các nhà tâm lý học mới hiểu hết giá trị của nó. Con người nhiều khi tìm tòi vòng vèo mãi mới tìm thấy chính mình, trở về với mìnhvà chính mình, như theo vòng xoáy trôn ốc.

Xem thêm: Neocortex là gì

Đoạn trên minh họa rất sáng tỏ mà bóng bẩy, văn hoa của một khái niệm cực kỳ quan trọng là : “ nhu yếu về ý nghĩa của đời sống ”. Đã bao nhiêu thế kỷ, những triết gia tốn bao nhiêu mực để viết bao tranh luận về Cuộc sống để làm gì ? Tônxtôi vĩ đại vấn đáp thẳng thừng : “ Con người chỉ cần ba tấc đất đủ để cho cái của một mình mà thôi ! ”Con người thực ra cần rất nhiều và cần rất ít. Trong chương “ Sự quy hoạch cuộc đời của một người kỳ quặc ”, Granin nói rằng giáo sư Liubixép chỉ cần có hai thứ : Sự yên tĩnh và chỗ để sách ! Sao mà ít vậy, sao mà quá nhiều vậy ? Ít ra đóng hay mua mấy cái giá sách bằng sắt hoặc bằng tre, gỗ chả tốn kém gì. Nhưng sự yên tĩnh nhiều khi rất khó, do tại thời nay trong cái quốc tế ồn ào, sôi động này, mỗi tiếng động đều vượt ngưỡng được cho phép với số lượng đêxiben đo áp suất của tiếng động bằng sự rì rào của cỏ cây. Những cũng chưa phải hẳn vậy, vì sự yên tĩnh của tâm hồn là vô cùng thiết yếu và phải trả giá rất cao. Phải tránh mọi huyền hoặc, ảo ảnh mê lộ, tránh giàu sang giàu sang, danh vọng, đối địch, ghanh tỵ, tị nạnh, tránh tự dằn vặt, cọ xát, đấu đá, tránh sự ồn ào của tên tuổi. Để theo đuổi sự nghiệp cho đến cùng, mặc dầu biết bao người như Linbixép chết mà vẫn chưa triển khai xong dự tính, tham vọng, nhưng vẫn toại nguyện. Toại nguyện, mãn nguyện từng giờ và suốt đời như một quy trình không khi nào chấm hết, cho đến hơi thở sau cuối. Hạnh phúc khi nào cũng ở phía trước. Quá trình sở hữu đối tượng người dùng ( lý tưởng, sự nghiệp, tiền của, nhà cửa, danh vọng, đàn bà, vị trí, cái ghế / chỗ ngồi trên chiếc chiếu làng ) mới mang lại khoái cảm cho con người chứ không chỉ đối tượng người tiêu dùng được sở hữu. Có thể xem đó là một định luật tâm ý mà tôi cho rằng vẫn huyền bí, tối thiểu là so với tôi. Và cứ thế sở hữu đến khi buông tay thở hắt ra mới chấm hết .

Rate this post
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments