Cộng hòa – Wikipedia tiếng Việt

Cộng hòa (chữ Hán: 共和, tiếng Latinh: res publica, có nghĩa là “những việc công khai” (res – những việc; publica – công khai) là một hình thức chính phủ trong đó quốc gia được coi là “vấn đề công cộng” thông qua các pháp luật và hiến pháp cũng như các quy định chung và chế độ dân chủ, không phải là mối quan tâm riêng tư hay thuộc sở hữu của những người cai trị. Các vị trí quyền lực chính trong một nước cộng hòa được quyết định thông qua dân chủ, tập quyền hoặc một sự kết hợp của chúng, thay vì bị chiếm giữ không đổi. Nó là hình thức đối lập với chế độ quân chủ và do đó không có quốc vương (như là nguyên thủ quốc gia).[1][2][3]

Tính đến năm 2017, 159 trong số 206 vương quốc có chủ quyền lãnh thổ sử dụng từ ” cộng hòa ” như thể một phần của tên chính thức của họ – không phải tổng thể trong số này là những nước cộng hòa theo nghĩa là có những cơ quan chính phủ được bầu cử ra, cũng không phải là từ ” cộng hòa ” được sử dụng trong tên của tổng thể những vương quốc có cơ quan chính phủ được dân bầu .

Từ cộng hòa xuất phát từ thuật ngữ Latin res resa, có nghĩa đen là “vấn đề công cộng”, “vấn đề công cộng” hoặc “công khai” và được sử dụng để nói về toàn bộ nhà nước. Thuật ngữ này đã phát triển ý nghĩa hiện đại của nó liên quan đến hiến pháp của Cộng hòa La Mã cổ đại, kéo dài từ khi lật đổ các vị vua vào năm 509 trước Công nguyên đến khi thành lập Đế chế vào năm 27 trước Công nguyên. Hiến pháp này được đặc trưng bởi một Thượng viện gồm các quý tộc giàu có và có ảnh hưởng đáng kể; một số hội đồng phổ biến của tất cả các công dân tự do, có quyền bầu các quan tòa và thông qua luật pháp; và một loạt các quan tòa với các loại thẩm quyền dân sự và chính trị khác nhau.

Bạn đang đọc: Cộng hòa – Wikipedia tiếng Việt

Thông thường, một nước cộng hòa là một vương quốc có chủ quyền lãnh thổ duy nhất, nhưng cũng có những thực thể nhà nước có chủ quyền lãnh thổ phụ được gọi là những nước cộng hòa, hoặc có những chính phủ nước nhà được diễn đạt là ” cộng hòa ” về thực chất. Ví dụ, Điều IV của Hiến pháp Hoa Kỳ ” bảo vệ cho mọi vương quốc trong Liên minh này một hình thức nhà nước Cộng hòa “. [ 4 ]

Trong bối cảnh hẹp hơn, định nghĩa về chế độ cộng hòa đề cập cụ thể đến một hình thức chính phủ trong đó các cá nhân được bầu đại diện cho cơ quan công dân [2] và thực thi quyền lực theo quy định của pháp luật theo hiến pháp, bao gồm phân lập quyền lực với một nguyên thủ quốc gia, được gọi là một nước cộng hòa lập hiến [5][6][7][8] hoặc dân chủ đại diện.[9]

Các đặc thù của những thể chế cộng hòa[sửa|sửa mã nguồn]

Người đứng đầu nhà nước[sửa|sửa mã nguồn]

Trong hầu hết nền cộng hòa văn minh ở những nước tư bản chủ nghĩa, người đứng đầu nhà nước được gọi là tổng thống còn những nước theo đuổi sáng tạo độc đáo thiết kế xây dựng xã hội chủ nghĩa là quản trị. Những tên tuổi khác được sử dụng là consul, doge, archon và nhiều tên tuổi khác. Trong những nền cộng hòa và cũng là dân chủ người đứng đầu nhà nước được xác lập theo tác dụng của một cuộc bầu cử. Cuộc bầu cử này hoàn toàn có thể là gián tiếp, ví dụ điển hình như nếu một hội đồng theo một dạng nào đó được bầu lên bởi người dân, và hội đồng này sau đó sẽ bầu ra người đứng đầu nhà nước hoặc là trực tiếp. Trong những nền cộng hòa này nhiệm kì thường thì của tổng thống lê dài trong khoảng chừng bốn đến sáu năm. Trong một số ít nước, hiến pháp số lượng giới hạn số nhiệm kì một người hoàn toàn có thể được bầu lên vị trí tổng thống .Nếu như người đứng đầu nhà nước của một cộng hòa đồng thời là người đứng đầu cơ quan chính phủ, thể chế này được gọi là tổng thống chế ( ví dụ : Hoa Kỳ ). Trong bán tổng thống chế, người đứng đầu nhà nước không phải là cùng một người với người đứng đầu chính phủ nước nhà, người sau thường được gọi là thủ tướng. Tuỳ theo nghĩa vụ và trách nhiệm đơn cử của tổng thống ( ví dụ, vai trò cố vấn trong việc xây dựng chính phủ nước nhà sau một cuộc bầu cử ), và những quy ước khác nhau, vai trò của tổng thống hoàn toàn có thể giao động từ chỉ mang tính lễ nghi và phi chính trị cho đến tác động ảnh hưởng lớn và đầy tính chính trị. Thủ tướng có nghĩa vụ và trách nhiệm trong việc điều hành quản lý những chủ trương và nhà nước TW. Có những lao lý cho việc chỉ định tổng thống và người đứng đầu cơ quan chính phủ, 1 số ít nền cộng hòa được cho phép sự chỉ định một tổng thống và một thủ tướng thuộc 2 đảng trái chiều : ở Pháp, khi những thành viên của nhà nước đương nhiệm và tổng thống thuộc những đảng phái trái chiều nhau, trường hợp này gọi là sống chung chính trị. Tuy nhiên trong 1 số ít nước như Đức và Ấn Độ, tổng thống bắt buộc phải là không theo đảng phái nào .Trong một số ít nước, như Thụy Sĩ và San Marino, đứng đầu nhà nước không phải là một người mà là một ủy ban ( hội đồng ) của một vài người đang nắm văn phòng đó .

Vai trò của tôn giáo[sửa|sửa mã nguồn]

[ 10 ] Trước khi 1 số ít trào lưu Cải cách đem lại tác động ảnh hưởng ở châu Âu, những biến hóa trong địa hạt tôn giáo hiếm khi có liên hệ đến dạng nhà nước đang được sử dụng ở nước đó. Ví dụ sự quy đổi từ đa thần giáo sang Thiên Chúa giáo trong La Mã cổ đại hoàn toàn có thể tạo ra những tầng lớp thống trị mới, nhưng không gây ra đổi khác trong ý nghĩ rằng Chế độ quân chủ là một phương pháp hiển nhiên để quản trị quốc gia. Một cách tương tự như, những chính sách cộng hòa thời trung cổ sau này, như Venezia, nổi lên mà không phỏng vấn những tiêu chuẩn về tôn giáo đưa ra bởi Giáo hội Công giáo Rôma [ 11 ] .

Điều này đã thay đổi, chẳng hạn như, bởi cuius regio, eius religio từ Hiệp ước Augsburg (1555): hiệp ước này, áp dụng trong Đế chế La Mã và ảnh hưởng đến nhiều bang khác của Đức, buộc công dân phải đi theo tôn giáo của người thống trị, bất kì nhánh nào của Thiên chúa giáo được nhà thống trị chọn – ngoại trừ tông phái Calvin (bị cấm bởi cùng một hiệp ước). Ở Pháp nhà vua bãi bỏ những thỏa hiệp tương đối đối với các tôn giáo không phải là Công giáo kết quả từ Sắc lệnh Nantes (1598), Sắc lệnh Fontainebleau (1685). Ở Anh và ở Tây Ban Nha những triều đình tương ứng đã thiết lập nhánh Thiên chúa giáo được ưa thích nhất của họ, do vậy vào thời điểm của thời đại Khai sáng ở châu Âu (bao gồm luôn cả các thuộc địa) không có một chế độ quân chủ tuyệt đối nào chấp nhận một tôn giáo khác với tôn giáo chính thức của nước đó.

Các nền cộng hòa giảm đi tác động ảnh hưởng của tôn giáo vào nhà nước[sửa|sửa mã nguồn]

Một nguyên do quan trọng tại sao người dân chọn xã hội của họ được tổ chức triển khai như thể một ” cộng hòa ” là năng lực được tự do khỏi tôn giáo của nhà nước : trong cách tiếp cận này sống dưới một chế độ quân chủ được xem là dễ tạo ra một tôn giáo thuần nhất. Tất cả những chế độ quân chủ lớn đều có tôn giáo của nhà nước, kể cả trường hợp của những pharaoh và 1 số ít nhà vua điều này hoàn toàn có thể dẫn đến một tôn giáo mà quốc vương ( hoặc hoàng gia ) được phong cho một vị thế giống như thượng đế ( xem ví dụ như Sùng bái Hoàng gia ). Trên một mức độ khác, những nền quân chủ hoàn toàn có thể vướng vào một dạng đặc biệt quan trọng nào đó của tôn giáo : Công giáo ở Bỉ, Anh giáo ở Anh, Chính Thống giáo Đông phương ở Nga dưới chính sách Nga hoàng, Thần đạo ở Nhật Bản, …Trong sự vắng mặt của chế độ quân chủ, sẽ không có một vị vua nào thôi thúc về một tôn giáo duy nhất. Bởi vì điều này là cảm nhận chung vào thời hạn của thời đại Khai sáng, không là điều đáng quá bất ngờ khi những cộng hòa được nhận thấy bởi những nhà tư tưởng thời Khai sáng như thể một dạng tổ chức triển khai nhà nước thích hợp nhất, nếu như người ta muốn tránh những điều xuống cấp trầm trọng bởi việc sống dưới một tôn giáo nhà nước có ảnh hưởng tác động quá lớn .Jean-Jacques Rousseau, một ngoại lệ, tiên liệu một nền cộng hòa với một ” tôn giáo dân sự ” với nhiều yên cầu :Ví dụ ở Hoa Kỳ : những vị Nhóm lập quốc Hoa Kỳ, nhận thấy rằng sẽ không có một tôn giáo duy nhất nào sẽ được theo bởi toàn bộ người Mỹ, đã theo một nguyên tắc là nhà nước liên bang sẽ không ủng hộ một tôn giáo truyền thống cuội nguồn nào, như Massachusetts và Connecticut đã theo [ 12 ] .

Những khái niệm của dân chủ[sửa|sửa mã nguồn]

Các cộng hòa thường liên hệ với dân chủ, có vẻ như là lẽ tự nhiên nếu như người ta thừa nhận ý nghĩa của cụm từ bắt nguồn của từ ” cộng hòa ” ( xem : res publica ). Tuy nhiên sự link giữa ” cộng hòa ” và ” dân chủ ” này là rất xa so với hiểu biết chung, ngay cả nếu như đã thừa nhận là có một vài dạng khác nhau của dân chủ [ 13 ]. Phần này cố gắng nỗ lực đưa ra những tóm tắt về những khái niệm dân chủ nào liên hệ với kiểu cộng hòa nào .Chú ý rằng khái niệm ” một phiếu bầu bằng nhau cho mỗi người trưởng thành ” đã không được gật đầu thoáng rộng trong những nền dân chủ cho đến khoảng chừng giữa thế kỉ 20 : trước đó trong tổng thể những nền dân chủ quyền được bầu cử của một người phụ thuộc vào vào điều kiện kèm theo kinh tế tài chính, giới tính, Chủng tộc, hay là một tổng hợp những thứ đó và những yếu tố khác. Nhiều dạng nhà nhà nước trong những thời đại trước được ca tụng là ” dân chủ “, gồm có ví dụ như Dân chủ Athena, khi đem vào đầu thế kỉ 21 sẽ được liệt kê là plutocracy hay là một dạng quả đầu chế ( quyền lực tối cao nắm bởi thiểu số ) lan rộng ra, chính do những luật lệ về những phiều bầu được đếm như thế nào .

Trong cách tiếp cận phương Tây, được khuyến cáo về những nguy hiểm có thể xảy ra và sự không thực tế của dân chủ trực tiếp mô tả từ thời cổ đại[14], có một sự hội tụ về phía dân chủ đại diện, cho các thể chế cộng hòa cũng như các thể chế quân chủ, từ thời Khai sáng trở đi. Một phương tiện dân chủ như là Trưng cầu dân ý vẫn về cơ bản là không đáng tin cậy trong nhiều nước theo kiểu dân chủ đại diện. Tuy vậy, một số nước cộng hòa như Thụy Sĩ có một phần lớn dân chủ trực tiếp trong cách tổ chức nhà nước của họ, với thông thường một vài vấn đề được đưa ra trước nhân dân bằng trưng cầu dân ý hàng năm.

Ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng hòa[sửa|sửa mã nguồn]

Cũng giống như chủ nghĩa chống quân chủ và độc lạ tôn giáo, chủ nghĩa cộng hòa không đóng vai trò bằng nhau trong sự nổi lên của nhiều nền cộng hòa thực sự. Cho đến những cộng hòa bắt nguồn từ cuối thời trung cổ, ngay cả nếu như, từ những gì tất cả chúng ta biết về họ, họ cũng hoàn toàn có thể đạt tiêu chuẩn ” cộng hòa ” trong cách hiểu tân tiến của từ này, thiết lập loại và lượng của ” chủ nghĩa cộng hòa ” dẫn đến sự nổi lên của họ thường số lượng giới hạn vào những phỏng đoán mang tính giáo dục, dựa trên những nguồn nhìn chung là được công nhận như có một phần chỉ là kiến thiết xây dựng hư cấu [ 15 ] .Qua thời hạn có một trộn lẫn những loại chủ nghĩa cộng hòa khác nhau theo cùng với những triết lý dân chủ của những quyền cá thể, mà chúng ( ví dụ điển hình trong Thời Khai sáng ) sẽ tìm thấy màn biểu diễn trong sự hình thành của những đảng tự do và đảng xã hội. Thứ mà Chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa xã hội cùng san sẻ là niềm tin vào sự tự quyết của con người, và niềm tin vào danh dự cá thể từng người. Nhưng họ không chấp thuận đồng ý và liên tục không chấp thuận đồng ý liệu là thứ này có thiết yếu cho một nền cộng hòa hay không, thế nào sử dụng ” đúng mực ” của từ ” cộng hòa “, và đời sống kinh tế tài chính nên được tổ chức triển khai như thế nào. Mâu thuẫn này thường được diễn đạt theo ngôn từ của chủ nghĩa xã hội ( như thể một mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính ) đối chọi với Chủ nghĩa tư bản ( mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính được khuếch trương bởi người theo chủ nghĩa tự do ). Sự hòa hoãn giữa dân chủ và có một người đứng đầu nhà nước cha truyền con nối được gọi là Quân chủ lập hiến .Tuy nhiên, ví dụ điển hình không ai hoài nghi là chủ nghĩa cộng hòa là lý tưởng xây dựng Hoa Kỳ và vẫn còn là cốt lõi của những giá trị chính trị Mỹ. Xem Chủ nghĩa cộng hòa ở Mỹ .

Trong thời cổ đại

[sửa|sửa mã nguồn]

Hình thái”Cộng hòa”đã manh nha ở tại nước Trung Hoa thời nhà Chu với chế độ Chu Thiệu cộng hòa từ năm 841 tới năm 828 TCN.
Trong Ấn Độ cổ đại, một số Maha Janapadas được thiết lập như là những Cộng hòa vào Thế kỉ thứ 6 trước Công nguyên[1]. Vaishali, cổ xưa nhất trong các cộng hòa đó, được xem như là nền cộng hòa đầu tiên ở trên thế giới[cần dẫn nguồn]. Trong vùng Cận Đông cổ đại, một số thành phố của Levant đã được một cách điều hành tập thể. Arwad đã được dẫn ra[16] như là một ví dụ khác về nước cộng hòa xưa nhất được biết, trong đó người dân, chứ không phải vua, được miêu tả là có quyền tự chủ.

Những bản sách quan trọng về triết học chính trị thời cổ đại sống sót cho đến thời trung cổ hiếm khi có một ảnh hưởng nào lên sự nổi lên hay làm mạnh thêm những nền cộng hòa vào thời điểm mà chúng được viết ra.
Khi Plato viết những đối thoại mà sau này, trong các nước nói tiếng Anh, trở nên được biết đến như là The Republic (một bản dịch không chính xác theo một số người), nền dân chủ xứ Athena đã được thiết lập, và không bị ảnh hưởng bởi luận thuyết đó (nếu nó đã bị ảnh hưởng, nó sẽ trở nên “ít” bản chất cộng hòa hơn theo hiểu biết hiện đại). Những thí nghiệm của Plato với những nguyên tắc chính trị của ông ở vùng Syracuse là một thất bại. De re publica của Cicero, rất xa trong khả năng định nghĩa lại nhà nước Cộng Hòa La Mã cổ đại trong việc củng cố dạng nhà nước cộng hòa của họ, mà đúng hơn nên được xem là tiền thân của Đế chế La Mã thật sự đã thành hình sau khi Cicero qua đời.

Trong thời Phục hưng[sửa|sửa mã nguồn]

Sự nổi lên của thời Phục hưng, mặt khác, được ghi lại bằng sự chấp thuận đồng ý của nhiều tác phẩm từ thời Cổ đại này, không nhiều thì ít dẫn đến một quan điểm ngặt nghèo, quay lại với ” Chủ nghĩa cộng hòa cổ xưa “. Tuy nhiên những độc lạ vẫn sống sót về việc loại ” hỗn hợp ” nào trong một kiểu nhà nước hỗn hợp của một nước lý tưởng sẽ được gọi là ” cộng hòa “. Đối với những thể chế cộng hòa nổi lên sau sự xuất bản của những triết lý Phục hưng về cộng hòa, như là Liên hiệp những tỉnh Hà Lan, luôn luôn không rõ ràng là vai trò đúng chuẩn của chủ nghĩa cộng hòa – trong một loạt những nguyên do khác – dẫn đến lựa chọn ” cộng hòa ” như là một dạng nhà nước ( ” những nguyên do khác ” đã được nói đến đâu đó trong bài này, không tìm được người kế vị xứng danh cho ngôi vua, chống lại Catholicism ; Một những tầng lớp trung lưu cố gắng nỗ lực có tác động ảnh hưởng chính trị ) .

Chủ nghĩa cộng hòa khai sáng[sửa|sửa mã nguồn]

Biểu tượng nền Cộng hòa ở ParisThời đại Khai sáng đã đem lại một thế hệ những nhà tư tưởng chính trị mới, cho thấy rằng, giữa nhiều thứ khác, ” triết học ” chính trị đang ở trong quy trình tập trung chuyên sâu trở lại vào ” khoa học ” chính trị. Lần này thì ảnh hưởng tác động của những nhà tư tưởng chính trị, như John Locke, vào sự nổi lên của những nền cộng hòa ở Mỹ và Pháp sớm xảy ra sau đó là không hề sai được : sự phân tách của quyền lực tối cao, sự phân tách của nhà thời thánh và nhà nước, v.v. được ra mắt với một mức thành công xuất sắc nào đó trong những nước cộng hòa mới, cùng với những tư tưởng khác của nhà chính trị lớn khác của thời đại đó .Thật ra, thời Khai sáng đã đặt ra tiêu chuẩn cho những nền cộng hòa, cũng như là nhiều trường hợp khác cho những chế độ quân chủ, trong thế kỉ tiếp theo. Những nguyên tắc quan trọng nhất được thiết lập lúc kết thúc thời Khai sáng là Luật pháp, là điều kiện kèm theo rằng những nhà nước phản ánh Lợi ích cá thể phải theo pháp lý, rằng những nhà nước hành xử theo quyền lợi vương quốc, trong những phương pháp hiểu được bởi đại chúng, rằng phải có 1 số ít phương tiện đi lại cho quyền tự quyết định hành động .

Chủ nghĩa cộng hòa vô sản[sửa|sửa mã nguồn]

Phân nhánh chính tiếp theo trong tư tưởng chính trị được Karl Marx thôi thúc đó là ông cho rằng những giai cấp ( vô sản, tư sản, … ), chứ không phải là hàng loạt vương quốc là có những lợi thế về quyền và quyền lợi trong mỗi nước. Marx tranh luận rằng những chính phủ nước nhà nên là đại diện thay mặt cho quyền lợi và nghĩa vụ của giai cấp thống trị, và vì thế ở đầu cuối thì những vương quốc trong thời đại của ông trong tương lai sẽ bị thống trị bởi giai cấp vô sản [ 17 ] .Một lần nữa hình thành nên nền cộng hòa theo đường lối triết lý chính trị mới nhanh gọn theo sau sự nổi lên của thuyết duy vật, thuyết vô thần, tư tưởng mac-lenin … Từ đầu Thế kỷ 20, gần 100 nước có nền cộng hòa dạng ” cộng sản ” được thiết lập tuy nhiên đến lúc bấy giờ chỉ có 5 nước như vậy còn sống sót .

Các yếu tố kinh tế tài chính[sửa|sửa mã nguồn]

Giovan Battista Tiepolo, Neptune ban tặng sự giàu có của biển cả đến Venezia, 1748–50. Tác phẩm này là một biểu tượng quyền lực của Cộng hòa Venezia., 1748 – 50. Tác phẩm này là một hình tượng quyền lực tối cao của Cộng hòa Venezia .Khái niệm cổ xưa của Res publica, khi vận dụng vào chính trị, luôn luôn suy diễn rằng công dân trên một mức độ nào đó ” tham gia ” vào việc quản lý và điều hành quốc gia : tối thiểu là công dân không lãnh đạm với những quyết định hành động được quyết bởi những người đứng đầu quản lý quốc gia, và hoàn toàn có thể tham gia tranh luận vào những yếu tố của chính trị – xã hội. Một ý thường được theo đuổi bởi những sử gia là [ 18 ] những công dân, dưới những thực trạng thường thì, chỉ trở nên hoạt động giải trí về chính trị nếu như họ có thời hạn rãnh rỗi trên và vượt khỏi những nỗ lực thường ngày chỉ để duy trì sự sống sót. Nói một cách khác, một lớp trung lưu đủ đông ( mà không bị tác động ảnh hưởng về mặt chính trị bởi một vị vua như những tầng lớp quý tộc đã bị ) thường được xem là những điều kiện kèm theo cần trước khi xây dựng một dạng nhà nước cộng hòa. Trong cách suy luận này, trong những thành phố của Hanseatic League, lẫn Catalonia của thế kỉ 19, cũng như Hà Lan trong thời hoàng kim của họ, sự hình thành của một nền cộng hòa không là điều đáng kinh ngạc, bởi tấ cả họ đều ở mức đỉnh của gia tài tích góp được qua thương mại và những xã hội với một những tầng lớp trung lưu phong phú và nhiều tác động ảnh hưởng .

Sự sáp nhập của những nhà nước[sửa|sửa mã nguồn]

Khi một nước hay nhiều bang được tổ chức triển khai trên nhiều tầng khác nhau ( nghĩa là : một vài nước ” link ” với nhau trong một ” cấu trúc lớn hơn “, hay một nước được chia ra thành nhiều tiểu bang với một dạng độc lập tương đối ) một vài khuôn mẫu sống sót :

  • Cả cấu trúc phía trên và các tiểu bang phía dưới đều có dạng cộng hòa (ví dụ: Hoa Kỳ)
  • Cấu trúc phía trên là một cộng hòa, trong khi các nước thành viên không nhất thiết là cộng hòa (Ví dụ: Liên minh châu Âu);
  • Cấu trúc phía trên không phải là một cộng hòa, trong khi các nước thành viên có thể là cộng hòa (Ví dụ: Đế chế La mã Thần thánh (Holy Roman Empire), sau sự nổi lên của các nền cộng hòa, như là của Liên minh Hanse, bên trong đế chế).

Các nền cộng hòa[sửa|sửa mã nguồn]

Trong đầu thế kỷ 21, hầu hết các nước không quân chủ đều tự gọi là cộng hòa hoặc là trong tên chính thức hoặc là trong Hiến pháp. Có một vài ngoại lệ: nước Libya Ả Rập Jamahiriya, Nhà nước Israel, Nhà nước Palestine, Myanmar và Liên bang Nga. Israel, Nga, ngay cả Myanmar và Libya, tuy vậy vẫn thỏa mãn nhiều Định nghĩa của từ “cộng hòa”.

Bởi vì từ “cộng hòa” bản thân là mơ hồ, rất nhiều nước cảm thấy cần thêm vào những từ hạn định (qualifiers) để làm rõ loại cộng hòa nào mà họ đang có để xưng hiệu quốc gia. Đây là danh sách của các từ hạn định đó và các dạng khác nhau của từ “cộng hòa”:

Cộng hòa trong triết lý chính trị[sửa|sửa mã nguồn]

Trong kim chỉ nan chính trị và khoa học chính trị, từ ” cộng hòa ” nhìn chung được vận dụng cho một nước nơi mà sức mạnh chính trị của nhà nước chỉ phụ thuộc vào vào sự đồng ý chấp thuận, bất kể trên danh nghĩa nào, của dân cư bị quản lý. Việc sử dụng này dẫn đến hai tập hợp phân loại đều có yếu tố. Thứ nhất là những nước được cầm quyền bởi một nhóm thiểu số, nhưng không phải là cha truyền con nối, giống như nhiều nước độc tài, thứ hai là những nước mà tổng thể, hay là gần như toàn bộ, quyền lực tối cao chính trị thực sự được nắm bởi những thể chế dân chủ, nhưng vẫn có một vua / nữ hoàng như người đứng đầu nhà nước trên danh nghĩa, được biết chung như là Quân chủ lập hiến. Trường hợp thứ nhất làm cho nhiều người bên ngoài khước từ xem nước đó như thể một nước cộng hòa thực sự. Trong nhiều nước loại thứ hai có một số ít trào lưu ” cộng hòa ” vẫn hoạt động giải trí để khuếch trương việc kết thúc một chế độ quân chủ chỉ sống sót trên danh nghĩa, và vấn đế ngữ nghĩa thường được xử lý bằng cách gọi đó là một nước dân chủ .

Nhìn chung, các nhà khoa học chính trị cố gắng phân tích hiện thực ẩn bên trong hệ thống, chứ không phải bằng danh nghĩa mà nước đó tự xưng: mặc cho một lãnh tụ chính trị tự xưng là “hoàng đế” hay “tổng thống”, và nhà nước ông ta đang lãnh đạo được gọi là một nhà nước “quân chủ” hay “cộng hòa” không phải là đặc điểm quan trọng, liệu là ông ta sử dụng quyền lực như người chuyên quyền hay là không mới là quan trọng. Trong nghĩa này những phân tích gia về chính trị có thể nói rằng Chiến tranh thế giới thứ nhất, trong nhiều khía cạnh, là điểm cáo chung cho chế độ quân chủ, và sự thiết lập của chủ nghĩa cộng hòa, hoặc là trên thực tế hay là de jure, như là những thiết yếu cho một nhà nước hiện đại. Đế chế Áo-Hung và Đế chế Đức cả hai đều bị xóa bỏ bởi những điều khoản trong hiệp định hòa bình ký kết sau đó, Đế quốc Nga bị lật đổ bởi Cách mạng Nga năm 1917. Ngay cả trong các nước thắng trận, các hoàng gia đã dần dần bị tước bỏ quyền lực và đặc quyền, và càng nhiều hơn nhà nước là ở trong tay của các cơ quan được bầu lên và các đảng chiếm đa số nắm quyền hành pháp.

Ý nghĩa khác[sửa|sửa mã nguồn]

Triết học chính trị[sửa|sửa mã nguồn]

Thuật ngữ cộng hòa có nguồn gốc từ những tác giả của thời Phục hưng như một thuật ngữ mô tả về về một quốc gia không có chế độ quân chủ. Những tác giả này, như Machiavelli, cũng đã viết những tác phẩm quan trọng mô tả làm thế nào để các chính phủ như vậy thực hiện chức năng của mình. Những ý tưởng về việc một chính phủ và xã hội nên được xây dựng như thế nào là cơ sở cho một hệ tư tưởng được gọi là Chủ nghĩa cộng hòa cổ điển. Tư tưởng này dựa trên Cộng hòa La Mã và các thành bang của Hy Lạp cổ đại và tập trung vào những ý tưởng như đạo đức công dân, quy định của luật pháp và chính phủ hỗn hợp.[19]

Tham khảo và chú thích[sửa|sửa mã nguồn]

Rate this post
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments