Phân tích đối chiếu ngôn ngữ trong việc dạy và học tiếng

Từ VLOS

Dẫn nhập[sửa]

Trong quy trình sử dụng ngoại ngữ và dịch thuật, văn bản là công cụ không hề thiếu. Hiện nay, những thể loại văn bản tiếng Việt và tiếng Anh đang được sử dụng nhiều nhất trong tiếp xúc. Ngữ pháp văn bản tiếng Việt và tiếng Anh là tiềm năng và đối tượng người tiêu dùng cần quan tâm nhất trong quy trình dạy và học tiếng Anh, cũng như dịch thuật Anh – Việt và Việt – Anh .Theo những điều tra và nghiên cứu bắt đầu của chúng tôi, thiết yếu phải có những tài liệu ngữ pháp so với những văn bản mang đặc tính chuyên ngành dưới dạng so sánh giữa tiếng mẹ đẻ và ngoại ngữ được học hoặc nghiên cứu và điều tra nhằm mục đích giúp người học hoặc điều tra và nghiên cứu tiếp đón một cách nhanh gọn những kiến thức và kỹ năng tiên tiến và phát triển bằng ngoại ngữ. Hơn thế nữa, trên cơ sở ngữ pháp được học, người học hoàn toàn có thể nâng cao trình độ kỹ năng và kiến thức trình độ bằng chính tiếng mẹ đẻ của mình và làm nhiều mẫu mã thêm ngôn từ dân tộc bản địa .

Thực tế lịch sử phát triển của tri thức khoa học thể hiện một quá trình liên tục và có tính kế thừa. Nội dung của các thuật ngữ về nghiên cứu đối chiếu cũng được xác định trong quá trình phát triển biện chứng lịch sử đó.

Bạn đang đọc: Phân tích đối chiếu ngôn ngữ trong việc dạy và học tiếng

Thuật ngữ ” so sánh ” thường được dùng để chỉ giải pháp hoặc phân ngành nghiên cứu và điều tra lấy đối tượng người dùng đa phần là hai hay nhiều ngôn từ. Mục đích của nghiên cứu và điều tra so sánh ngôn từ là làm sáng tỏ những nét tương đương và không tương đương hoặc chỉ làm sáng tỏ những nét không tương đương của hai hay nhiều ngôn từ. Nguyên tắc điều tra và nghiên cứu đa phần của so sánh ngôn từ là nguyên tắc đồng đại .Trong những tài liệu bằng tiếng Nga, thuật ngữ ” so sánh ngôn từ ” ( chiêu thức so sánh, ngôn ngữ học so sánh ) được đưa vào sử dụng khá sớm bởi những nhà ngôn ngữ học như E.D.Polivanov ( 1933 ), V.D.Arakin ( 1946 ), V.H.Jaxeva ( 1960 ), V.G.Gak ( 1961 ), N.P.Fedorov ( 1961 ), O.C.Akanova ( 1966 ) và v.v. Từ 1970 đến nay, trong ngôn ngữ học tân tiến, thuật ngữ được sử dụng nhiều hơn cả là ” ngôn ngữ học so sánh ” ( contrastive linguistics .Trong những tài liệu bằng tiếng Anh, lúc đầu được phổ cập là thuật ngữ ” so sánh ” ( comparative ) với nội dung so sánh. Từ năm 1960 trở về đây, thuật ngữ ” ngôn ngữ học so sánh ” ( contrastive linguistics ) mở màn được sử dụng phổ cập, từ từ sửa chữa thay thế cho thuật ngữ ” so sánh ” ( comparative ). Tuy nhiên, trong ngôn ngữ học Anh, những thuật ngữ truyền thống lịch sử được dùng tương đối lâu dài hơn. Ví du, trong những khu công trình của Haliday, Mackintơn, Tơrevưn và 1 số ít tác giả khác, thuật ngữ ” so sánh ” ( comparative ) vẫn được sử dụng đến năm 1961, còn Elie đã dùng thuật ngữ ” comparative ” với nghĩa so sánh cho đến năm 1966 .Theo từ điển nhiều tập Oxford ( 1933 ), tính từ ” comparative ” được định nghĩa địa thế căn cứ vào cách dùng của từ này khoảng chừng cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Nội dung nghĩa thường nhấn mạnh vấn đề so sánh những điểm khác nhau giữa hai hoặc hơn hai đối tượng người tiêu dùng được khảo sát, theo thời hạn, thuật ngữ ” so sánh ” được sử dụng với nghĩa lan rộng ra để chỉ đúng hiện thực điều tra và nghiên cứu so sánh ngôn từ .Trong những tài liệu bằng tiếng Pháp, việc sử dụng thuật ngữ ” so sánh ” cũng diễn ra tương tự như : thời kì đầu sử dụng thuật ngữ ” comparée ” và những từ phái sinh của nó. Sau đó, thuật ngữ ” contrastive ” được sửa chữa thay thế cho ” comparative ” mang nghĩa so sánh và ngày càng được sử dụng thoáng đãng ( Potie 1971, Duboa 1973, Gato 1974, Pioro 1977 và v.v. ). Hiện nay, trong những tài liệu bằng tiếng Pháp thường sử dụng phổ cập thuật ngữ ” linguistique contrastive ” ( hoặc differentielle ). Tương ứng với thuật ngữ này, trong những tài liệu tiếng Nga thường sử dụng ” контративная лингвистика ” của những tác giả V.G.Gak và A.B.Fedorov. ‎ ‎ ‎ ‎

Đối chiếu những ngôn từ[sửa]

Đối chiếu những ngôn từ cho năng lực xác lập không chỉ những dữ kiện và hiện tượng kỳ lạ có những tính năng tựa như trong những ngôn từ được so sánh, mà còn xác lập vị trí của chúng trong những mạng lưới hệ thống theo tính năng. Ví dụ, khi đề cập đến mạng lưới hệ thống những phương tiện đi lại mang nghĩa chỉ hành vi, hoàn toàn có thể nói rằng trong tiếng Anh tiếp tố – er chắc như đinh là hạt nhân của mạng lưới hệ thống tính năng những phương tiện đi lại tạo ra danh từ chỉ vật mang hành vi, không chỉ có vậy, tiếp tố này có năng lực to lớn trong việc tạo lập những danh từ trên cơ sở một động từ bất kể. Trong tiếng Việt, tác nhân được dùng để tạo từ chỉ người hành vi thường là từ riêng không liên quan gì đến nhau và được gọi là từ tố, ví dụ ” viên ” trong những từ nhân viên cấp dưới, sinh viên, viên chức và v.v.Nghiên cứu so sánh ngữ pháp trong văn bản khoa học xử lý những quan hệ tương đương và không tương đương về cấu trúc và hoạt động giải trí của ngôn từ khoa học. Trong nghiên cứu và phân tích so sánh ngôn từ, những hiện tượng kỳ lạ ngôn từ càng giống nhau thì càng có nhiều tương đương về cấu trúc và hoạt động giải trí của ngôn từ được so sánh. Ví dụ, khi so sánh tiếng Việt với tiếng Hán hoặc với tiếng Thái thì mức độ giống nhau nhiều hơn là so sánh tiếng Việt với tiếng Anh, tiếng Nga hoặc tiếng Bun. Trong trường hợp so sánh những ngôn từ rất khác nhau về mô hình thì sẽ tìm thấy nhiều điểm khác nhau về cấu trúc và hoạt động giải trí của ngôn từ. Sự khác nhau này có tính mạng lưới hệ thống, khái quát ( thanh điệu trong tiếng Việt, cách trong tiếng Nga v.v. ). Nếu so sánh tiếng Việt với tiếng Anh thì sẽ tìm thấy nhiều điểm giống nhau hơn trong ngôn từ ( cùng là những ngôn từ nghiên cứu và phân tích tính, trật tự câu rõ ràng v.v. ). Trong những ngôn từ khi so sánh luôn sống sót sự không tương đương về ngữ pháp, ngữ nghĩa hoặc tuyến dẫn xuất nghĩa phái sinh. Ví dụ, từ loại tiếng Việt và tiếng Anh có sự không tương đương về số lượng và mô hình .Sự không tương đương về nghĩa bộc lộ cả ở khái niệm ngữ nghĩa của từ, ví dụ, những sắc thái về mầu sắc là không như nhau trong cả hai ngôn từ Anh và Việt : từ blue tiếng Anh được chuyển dời sang tiếng Việt với hai nghĩa xanh lơ và xanh nước biển. Mầu sắc trong tiếng Việt được biểu lộ bằng những từ theo quy mô hợp nghĩa, phụ nghĩa và láy lại để tạo ra hàng loạt đơn vị chức năng ngôn từ với sắc thái chi tiết cụ thể hơn so với từ chỉ mầu sắc trong tiếng Anh, ví dụ : xanh – xanh xanh, xanh nhạt, xanh thắm, xanh da trời, xanh nõn chuối, xanh nước biển, xanh tươi ( biêng biếc ), xanh lè, xanh lục, xanh thổ cẩm, xanh cẩm thạch, xanh rêu …Trong mạng lưới hệ thống ngữ pháp tiếng Anh tân tiến không sống sót phạm trù cách và giống, không có khái niệm hai động từ trái chiều nhau : chưa triển khai xong thể / hoàn thành xong thể, ví dụ như trong tiếng Nga. Phần lớn những cụm từ tiếng Anh được bộc lộ ở dạng cụm từ chính phụ, đúng chuẩn hơn, ở dạng cụm từ cố định và thắt chặt hoặc thành ngữ ( phrases ). Các cụm từ này được tạo thành trên cơ sở link phụ thuộc vào, gồm có hai thành tố : thành tố chính ( hạt nhân ) – kernel và thành tố phụ ( bổ trợ từ ) – adjunct. Cũng như tiếng Việt, trật tự những thành phần của cụm từ tiếng Anh có ý nghĩa đa phần : một danh từ bất kể đứng trước một danh từ khác đều triển khai công dụng định ngữ, ví dụ :An air-flow meter – khí cụ đo lưu lượng không khíAnticorrosive paint – sơn chống ghỉ sétLiên kết chính phụ không riêng gì được biểu lộ ở cụm danh từ, mà còn ở cụm động từ ( to work hard, to fly a plane, to decide to stay, to begin singing, to wait for news … ), cụm tính từ ( very difficult, proud of his son, … ) .Có thể thấy rõ rằng trong tiếng Việt và trong tiếng Anh cấu trúc câu cùng tuân thủ một trật tự là C – P – O. Thành phần chính của cấu trúc câu trong cả hai ngôn từ Việt và Anh là chủ ngữ S và vị ngữ V, hạt nhân của cấu trúc câu là vị ngữ V. Vị ngữ là thành phần thiết yếu, không hề thiếu trong cấu trúc một câu bất kỳ, chính bới nếu thiếu vị ngữ thì không sống sót tính vị ngữ của cấu trúc câu, nghĩa là không sống sót sự biểu lộ những quan hệ thông tin so với hiện thực. Chủ ngữ cũng là thành phần thiết yếu trong phần đông những cấu trúc câu, chính do nó chỉ nghĩa sự vật của lời nói hoặc văn bản tạo nên cơ sở nội dung trần thuật, và do đó, tạo nên nội dung tiếp xúc. Câu có cấu trúc gồm cả chủ ngữ và vị ngữ thì được gọi là câu hai thành phần .Trong tiếng Việt và tiếng Anh, vị trí những thành phần của câu đều có vai trò quan trọng trong cấu trúc câu. Việc biến hóa vị trí của vị ngữ ( vật mang thông tin đa phần của câu ) so với chủ ngữ, nghĩa là biến hóa trật tự từ trong cấu trúc câu thường dẫn đến việc nội dung thông tin của câu bị đổi khác, không chỉ có vậy, hoàn toàn có thể dẫn đến sự đổi khác cả hình thức cấu trúc câu và sắc thái của nó. Vị trí của vị ngữ so với chủ ngữ hoàn toàn có thể rất phong phú ở những ngôn từ khác nhau. Phần so sánh này không hạn chế trong khoanh vùng phạm vi hai ngôn từ Việt – Anh. Nghiên cứu hoàn toàn có thể được lan rộng ra hơn so với những ngôn từ khác để trên cơ sở này người học hoàn toàn có thể tăng trưởng nghiên cứu và điều tra so sánh không chỉ hai ngôn từ Việt – Anh, mà còn so với những ngôn từ khác .Phạm vi so sánh hoàn toàn có thể được phân định theo những nguyên tắc sau :- Làm sáng tỏ đặc thù biểu lộ những phạm trù ở ngôn từ được nghiên cứu và điều tra như thời, thể, xác lập, không xác lập, phạm trù giống, số, cách, đa nghĩa, đồng âm, đồng nghĩa tương quan, trái nghĩa v.v.- Đối chiếu những đặc thù cấu trúc âm vị, hình vị, từ loại, cú pháp v.v.- Đối chiếu những đặc thù hoạt động giải trí, hành chức của những hiện tượng kỳ lạ, phạm trù ngôn từ trong số lượng giới hạn những Lever .- Đối chiếu những phong thái công dụng .- Đối chiếu tiến trình tăng trưởng nhằm mục đích làm sáng tỏ những quy luật tăng trưởng và quy trình đổi khác xảy ra trong nội bộ những ngôn từ được nghiên cứu và điều tra .

Các phương pháp nghiên cứu và phân tích so sánh[sửa]

Phương thức nghiên cứu và phân tích so sánh cấu trúc thường mở màn bằng so sánh đơn vị chức năng, thành phần và ở đầu cuối là so sánh mạng lưới hệ thống. Nghiên cứu so sánh này được bộc lộ ở chỗ, qua tiếp xúc, năng lực vật chất của những ngôn từ được sử dụng là không như nhau : trong tiếng Anh, Nga, Pháp đều có trọng âm từ, tuy nhiên công dụng của trọng âm trong tiếng Nga và Pháp nhiều hơn do cùng mô hình, trọng âm tiếng Việt được bộc lộ bằng thanh điệu. Nếu so sánh hai ngôn từ Việt – Anh, hoàn toàn có thể thấy rằng trong tiếng Việt và tiếng Anh có nhiều điểm giống nhau về trọng âm đơn do cùng ngôn từ nghiên cứu và phân tích tính. Một ví dụ khác, trong những ngôn từ có cùng một hiện tượng kỳ lạ mà năng lực triển khai xong tính năng, khoanh vùng phạm vi hoạt động giải trí không giống nhau như khu biệt âm vị dài ngắn trong tiếng Anh và tiếng Việt : a ( dài / ngắn ), i ( dài / ngắn ) có ý nghĩa âm vị học trong tiếng Anh, còn trong tiếng Việt thì không có hiện tượng kỳ lạ ngôn từ này .Phương thức nghiên cứu và phân tích so sánh hoạt động giải trí của ngôn từ trong tiếp xúc là phương pháp được sử dụng để xác lập tính phổ cập hoặc hạn chế của những hiện tượng kỳ lạ ngôn từ hoặc của những sự kiện ngôn từ sống sót trong những ngôn từ được so sánh. Phương thức này cho thấy hoạt động giải trí ngôn từ được bộc lộ rõ nét ở ngôn từ này, nhưng không được biểu lộ rõ ở ngôn từ khác. Ví dụ, xét trên bình diện số lượng từ vay mượn trong tiếng Việt và tiếng Anh thì tiếng Việt chịu sự vay mượn từ nhiều hơn tiếng Anh, hơn thế nữa, tiếng Việt vay mượn cả những từ tiếng Anh. Ngoài ra, tiếng Việt còn vay mượn từ của tiếng Hán, Pháp và Nga. Tiếng Anh vay mượn từ hầu hết từ tiếng Pháp và Latin ( ngôn từ dòng Ấn – Âu ). Có sự hoạt động giải trí của những từ vay mượn trong những ngôn từ Việt và Anh là do hệ quả của những quan hệ mô hình và tiếp xúc khu vực, văn hóa truyền thống và lịch sử dân tộc pháp luật. Một ví dụ khác, trật tự từ trong nhiều ngôn từ thường có những đặc thù khác nhau. Trong tiếng Nga, trật tự từ ngặt nghèo có khoanh vùng phạm vi hoạt động giải trí rất hạn chế, trong khi đó, khoanh vùng phạm vi hoạt động giải trí của trật tự từ trong tiếng Việt, tiếng Anh lại rất lớn do mang đặc trưng của những ngôn từ nghiên cứu và phân tích tính. Hơn nữa, trật tự từ trong tiếng Việt được triển khai một cách rất ngặt nghèo và khắt khe do chịu ảnh hưởng tác động của một ngôn từ đơn lập ( không biến hình ) .Phương thức nghiên cứu và phân tích so sánh tăng trưởng được sử dụng để xác lập đặc thù và hướng tăng trưởng của những ngôn từ. Sự tăng trưởng ngôn từ biểu lộ ở những biến hóa cấu trúc nội bộ, khoanh vùng phạm vi hoạt động giải trí, công dụng của nó trong những mối quan hệ tương ứng với tiến trình tăng trưởng xã hội và lịch sử dân tộc. Ví dụ, khi so sánh tiếng Việt và tiếng Anh trên bình diện tăng trưởng thì thấy tiếng Việt ngày này không còn được trọn vẹn như tiếng Nôm trước đây về cấu trúc từ và câu. Trong khi đó, tiếng Anh hầu hết không biến hóa. Qua so sánh hoàn toàn có thể thấy những ngôn từ đã trải qua những quy trình tiến độ tăng trưởng nào. Trên cơ sở này hoàn toàn có thể phân loại những đặc thù cấu trúc đồng đại của ngôn từ trong những mối quan hệ so sánh .Vấn đề những đặc thù ngôn từ luôn gắn liền với yếu tố về mục tiêu dạy và học ngoại ngữ như ngôn từ thứ hai trong quy trình học tập và giảng dạy. Vấn đề đa phần ở đây là hoạt động giải trí lời nói bằng ngoại ngữ của người học phải đạt tác dụng khả quan .Phương pháp tối ưu cho việc học ngoại ngữ là quy trình đảm nhiệm những cấu trúc ngữ pháp bằng tiếng mẹ đẻ hoàn toàn có thể diễn ra ở người học một cách tự động hóa và vận động và di chuyển được sang ngoại ngữ. Thông thường, khi học ngoại ngữ luôn diễn ra quy trình nghiên cứu và phân tích so sánh tối thiểu là hai ngôn từ : tiếng mẹ đẻ và ngoại ngữ được học, và ngược lại, ngoại ngữ được học và tiếng mẹ đẻ. L.V.Serba đã nêu một vấn đề quan trọng là không chỉ so sánh tiếng quốc tế với tiếng mẹ đẻ, mà còn so sánh tiếng mẹ đẻ với tiếng quốc tế. Bằng phương pháp này, việc học ngoại ngữ là phương tiện đi lại tối ưu để hiểu thâm thúy thêm tiếng mẹ đẻ. Nhưng nếu ý nghĩa của ngoại ngữ là to lớn so với bản ngữ, thì hiển nhiên là bản ngữ cũng có ý nghĩa trọng đại so với việc học ngoại ngữ. Xuất phát từ những quyền lợi của so sánh bản ngữ và ngoại ngữ vì những mục tiêu học tập, sống sót một số ít nguyên tắc chung cho việc so sánh như vậy .

Một số yếu tố nghiên cứu và phân tích so sánh trong tiếng Việt và tiếng Anh thuộc nghành nghề dịch vụ khoa học[sửa]

Đối chiếu ngôn từ không phân biệt khoảng trống và biên giới của những ngôn từ được so sánh. Các ngôn từ khi so sánh hoàn toàn có thể là ngôn từ của những dân tộc bản địa liền kề, trên cùng chủ quyền lãnh thổ hoặc ở những vùng, miền rất khác nhau trên quốc tế .Tiếng Việt khoa học chỉ mở màn tăng trưởng khi quốc gia vào quá trình Open và thực sự tăng trưởng khi Việt Nam tiến hành công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập toàn thế giới. Quá trình hội nhập yên cầu tăng trưởng ngôn từ ( ngoại ngữ và bản ngữ ) để giao lưu quốc tế và chuyển giao công nghệ tiên tiến .Theo nghiên cứu và điều tra của chúng tôi, mặc dầu việc khuynh hướng cho giáo dục ngôn từ thuộc nghành khoa học còn chưa rõ nét, tuy nhiên cũng đã có những báo cáo giải trình khoa học tại những hội nghị, hội thảo chiến lược khoa học về ngôn từ như những cuộc hội thảo chiến lược ” Ngữ học trẻ ” 2002, 2003, 2004, Hội thảo giảng dạy Sau đại học – ĐHNN – ĐHQG TP. Hà Nội 2002, những cuộc hội thảo chiến lược về Ngôn ngữ và Văn hóa tại TP.HN, thành phố Hồ Chí Minh v.v. Chúng tôi thấy rằng trong vài năm trở lại đây đã có nhiều khu công trình điều tra và nghiên cứu về ngôn từ khoa học được trình diễn dưới dạng những bài báo cáo giải trình khoa học, luận văn cao học, luận án tiến sỹ .Như vậy, việc điều tra và nghiên cứu ngôn từ Việt thuộc nghành nghề dịch vụ khoa học đã khởi đầu có bước khởi xướng đáng ghi nhận. Các tác phẩm và tài liệu khoa học được dịch sang tiếng Việt từ những ngoại ngữ khác nhau đã khởi đầu được những nhà ngôn ngữ học đề cập đến khi nghiên cứu và phân tích so sánh ngôn từ. Chúng tôi đã thực thi khảo cứu những cấu trúc câu thường được sử dụng trong văn bản khoa học được dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt, đơn cử là văn bản dịch ” Giới thiệu chung về lí thuyết viễn thông ” ( General Introduction of Telecommunication Theory ) của nhà xuất bản Thanh niên. Trong 162 trang được dịch sang tiếng Việt, có 1743 câu được sử dụng, trong đó :- Câu đơn : 1279, chiếm 73,38 %- Câu phức : 161, chiếm 9,24 %- Câu ghép : 303, chiếm 17,38 % .Một đặc thù cần được chú ý quan tâm là do chịu tác động ảnh hưởng của việc sử dụng câu trong văn bản khoa học quốc tế như Anh, Nga, Pháp, v.v. nên trong những năm gần đây Open khuynh hướng sử dụng cấu trúc bị động trong văn bản khoa học tiếng Việt, đặc biệt quan trọng là những văn bản dịch, điều mà trước đây trọn vẹn không thông dụng. Các cấu trúc bị động chiếm tỉ lệ rất cao trong hàng loạt văn bản. Trong số 669 cấu trúc câu bị động được chúng tôi khảo sát, những cấu trúc bị động đơn chiếm phần lớn :- Cấu trúc bị động đơn : 537, chiếm 80,27 %- Cấu trúc bị động phức : 40, chiếm 5,98 %- Cấu trúc bị động ghép : 92, chiếm 13,75 %- Cấu trúc vô nhân xưng chiếm tỉ lệ tương ứng : 118 .Trong quy trình tiếp ngữ pháp văn bản thuộc phong thái ngôn từ khoa học không hề thiếu sự tham gia của khoa học so sánh những ngôn từ. Đối chiếu là giải pháp điều tra và nghiên cứu cơ bản của ngôn ngữ học được sử dụng để phân biệt và phân biệt tương tự những cấu trúc, những hoạt động giải trí và sự tăng trưởng của ngôn từ. Điều này đặc biệt quan trọng quan trọng so với việc dịch văn bản, chính do nếu không nắm vững được những nguyên tắc so sánh ngôn từ, người dịch dễ dịch theo cảm tính, đặc biệt quan trọng so với những trường hợp khi gặp cấu trúc cú pháp phức tạp .Hiện nay sống sót và tăng trưởng giải pháp so sánh theo hai chiều. Khi so sánh ngôn từ hai chiều, luôn Open những đặc thù của cả hai ngôn từ được so sánh. Nguyên tắc so sánh hai chiều được cho phép phát hiện hàng loạt những giao thoa ngôn từ, làm sáng tỏ những tín hiệu ngôn từ chưa được phát hiện khi so sánh một chiều của ngôn từ thứ nhất, cũng như thứ hai. Nguyên tắc này yên cầu so sánh ngôn từ cần được thực thi trên cơ sở cùng một phong thái công dụng. Các văn bản được nghiên cứu và phân tích so sánh cần phải thuộc về cùng thể loại phong thái tính năng. Các văn bản được so sánh theo chiêu thức này là văn bản khoa học công nghệ tiên tiến viễn thông .Trước khi thực thi so sánh ngôn từ, cần xác lập những thuật ngữ sao cho chúng diễn đạt một cách tương tự những hiện tượng kỳ lạ được so sánh trong cả hai ngôn từ, nghĩa là cần tạo lập những đặc thù tương ứng chung để so sánh những hiện tượng kỳ lạ ngôn từ. Các ngôn từ được miêu tả bằng thuật ngữ có nội dung hàm chứa khác nhau thì không hề thực thi so sánh với nhau được .Trong phần so sánh dưới đây chúng tôi trình diễn những điểm không tương đương về cấu trúc và ngữ nghĩa trong câu dịch so với những cấu trúc câu trong văn bản tiếng Anh và những lỗi mắc phải trong văn bản tiếng Việt .

Một số cấu trúc câu dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt không đúng về ngữ nghĩa và cách sửa lỗi[sửa]

Cuốn sách ” Giới thiệu chung về lí thuyết viễn thông ” ( General Introduction of Telecommunication Theory ) của nhà xuất bản Thanh niên mà chúng tôi lựa chọn để nghiên cứu và điều tra có nội dung khoa học thực tiễn và có giá trị. Trong phần dịch sang tiếng Việt sống sót những lỗi về ngữ nghĩa, phong thái và chính tả .

1. Lỗi thuật ngữ, cụm từ và dấu câu:

Câu đã được dịch sang tiếng Việt Câu nguyên bản tiếng Anh
Sau đó ít lâu con người phát sinh ra tín hiệu bằng lửa có khả năng truyền đạt các thông tin có hiệu quả và nhanh chóng khi tới các vùng xa. (tr.23) A little later, men invented the signal fire capable of transmitting messages effectively and rapidly to distant places. (tr.22)

Đối chiếu nghĩa những thuật ngữ phát sinh và invented cho thấy :Phát sinh : dg. Bắt đầu sinh ra, phát sinh ra ( thường nói về cái không hay ). Bệnh cúm thường phát sinh vào đầu mùa hè. Giải quyết xích míc mới phát sinh. Phát sinh yếu tố. ( Viện Ngôn ngữ học, Từ điển tiếng Việt, NXB.Đà nẵng, 2003, tr. 769 ) .

Invented: v. To discover, as by study or inquiry; to find out; to devise; to contrive or produce for the first time; – applied commonly to the discovery of some serviceable mode, instrument, or machine. (Từ điển New Oxford, 2001).

Như vậy, hoàn toàn có thể thấy rằng invented không thể dịch là phát sinh, mà phải dịch là tìm thấy hoặc phát hiện. Trong tiếng Việt, không sống sót nghĩa con người phát sinh ra. Đây là những thuật ngữ có tương đương về nghĩa và khó dịch sai .Đối chiếu những cụm từ tín hiệu bằng lửa và signal fire cho thấy việc dịch cụm từ trên là không đúng do tại cụm từ signal fire là cụm từ có tương đương trong tiếng Việt và được dịch là lửa dùng làm tín hiệu ( để ra hiệu, dùng làm tín hiệu ) .Trong ngữ pháp Việt và Anh, trạng ngữ chỉ thời hạn được phân biệt bởi dấu phẩy nếu đứng đầu câu để làm rõ nghĩa. Vì vậy, khi dịch sang tiếng Việt, dấu phẩy này cần được giữ nguyên vị trí. Như vậy, câu dịch trên cần phải sửa là :Sau đó ít lâu, con người đã tìm ra lửa dùng làm tín hiệu có năng lực truyền đạt những thông tin có hiệu suất cao và nhanh gọn tới những vùng xa .Trong câu dịch trên, theo chúng tôi, để câu ngắn gọn và dễ tiếp đón hơn, hoàn toàn có thể không dùng những :Sau đó ít lâu, con người đã tìm ra lửa dùng làm tín hiệu có năng lực truyền đạt thông tin có hiệu suất cao và nhanh gọn tới những vùng xa .

2. Lỗi ngữ nghĩa trong câu:

Câu đã được dịch sang tiếng Việt Câu nguyên bản tiếng Anh
Đồng thời việc xác minh này đã đưa ra các dịch vụ đưa thư và thông báo. (tr.25) Also, this invention started the messenger and mail services. (tr.24)

Đối chiếu nghĩa từ cho thấy started không thể dịch là đã đưa ra mà phải dịch là đã mở màn, là khởi nguồn của .Đối chiếu nghĩa từ cũng cho thấy dịch messenger với nghĩa thông tin là không đúng, mà phải dịch là đưa tin .Như vậy, câu dịch trên cần sửa là :Đồng thời việc xác định này đã khởi đầu những dịch vụ đưa thư và đưa tin .Câu dịch đã chỉnh sửa trên, tuy nhiên vẫn chưa tương thích với tư duy và cách vận dụng ngôn từ Việt, do tại hoàn toàn có thể : mở màn một hiện tượng kỳ lạ ( Phát minh khởi đầu được thông dụng thoáng đãng. ), mà không phải : một hiện tượng kỳ lạ mở màn một quy trình như câu dịch trên. Do vậy, câu tiếng Anh hoàn toàn có thể dịch như sau :Đồng thời việc xác định này là khởi xướng của những hoạt động giải trí dịch vụ đưa thư và đưa tin .

3. Lỗi ghép nghĩa từ và dấu câu:

Câu đã được dịch sang tiếng Việt Câu nguyên bản tiếng Anh
Trong thế kỉ 21, việc phát triển áp dụng có tính thực tế về công nghệ liên quan đang tiếp tục phát triển nhanh chóng và trong quá trình đó, cách mạng hóa thế giới chúng ta. (tr.25) In the XXI century, the development and practical applications of related technology have continued to accelerate and, in the process, revolutionized our world. (tr.24)

Đối chiếu nghĩa từ cho thấy cụm từ the development and practical applications gồm có một từ development và một nhóm từ riêng không liên quan gì đến nhau practical applications được nối với nhau bằng and và được xác lập bởi quán từ xác lập the. Tương đồng của cụm từ trên trong tiếng Việt là sự tăng trưởng và ứng dụng trong thực tiễn .Đối chiếu nghĩa từ cũng cho thấy những từ development và applications đều có gốc của động từ cùng nghĩa là develop và apply. Vì vậy, khi chuyển dời sang tiếng Việt, cụm từ này hoàn toàn có thể dịch theo dạng cấu trúc V – O ( vị ngữ – phó từ ). Đây là một trong những cấu trúc tương đương Anh – Việt .Cụm từ in the process tiếng Anh khi nằm giữa hai dấu phẩy thì không còn giữ nguyên ý nghĩa khởi đầu, mà trở thành từ đệm, thành ngữ và có tương đương trong tiếng Việt là cùng lúc. Trong trường hợp trên, từ đệm trong tiếng Việt cũng phải được ngăn cách bởi hai dấu phẩy như trong tiếng Anh .Như vậy, câu dịch trên cần được chỉnh sửa như sau :Trong thế kỉ 21, việc tăng trưởng và ứng dụng thực tiễn những công nghệ tiên tiến tương quan liên tục tăng cường và, cùng lúc, cách mạng hóa quốc tế tất cả chúng ta .

4. Các loại lỗi khác:

4.1. Lỗi ngữ pháp:

Câu đã được dịch sang tiếng Việt Câu nguyên bản tiếng Anh
Sau chiến tranh, nhu cầu về các hệ tổng đài có khả năng xử lí các cuộc gọi đường dài tự động nhanh chóng đã tăng lên. (tr.33) After the war, the demand for switching systems capable of processing toll calls automatically and rapidly was increased. (tr.32)

Trong tiếng Anh, trạng ngữ được phân biệt bởi vĩ tố – ly và đứng sau động từ và phó từ. Trong tiếng Việt, trạng ngữ hoàn toàn có thể phân biệt được nhờ thêm từ một cách. Trong trường hợp dễ làm người đọc hiểu nhầm, những cấu trúc dạng như trên cần được dịch là :Sau cuộc chiến tranh, nhu yếu về những hệ tổng đài có năng lực tự động hóa và nhanh gọn xử lí những cuộc gọi đường dài đã tăng lên .Hoặc : Sau cuộc chiến tranh, nhu yếu về những hệ tổng đài có năng lực xử lí một cách tự động hóa và nhanh gọn những cuộc gọi đường dài đã tăng lên .

4.2. Lỗi chuyển dịch cấu trúc :

Câu đã được dịch sang tiếng Việt Câu nguyên bản tiếng Anh
Một kết quả không may mắn là nhiều sự khác biệt của khuôn khổ tín hiệu điều khiển và thủ tục tiến hành. (tr.173) An unfortunate result was that many varieties of control signal format and procedures evolved. (tr.172)

Câu trên có cấu trúc là một trong những cấu trúc đặc trưng trong văn bản khoa học tiếng Việt, nhưng dưới dạng cấu trúc không trọn vẹn giống cấu trúc tiếng Anh. Câu trên cần dịch như sau :Một điều không may là có sự tiến triển của nhiều loại quy trình tiến độ và dạng thức tín hiệu tinh chỉnh và điều khiển .

4.3. Lỗi chuyển dịch cấu trúc “both… and… “

Câu đã được dịch sang tiếng Việt Câu nguyên bản tiếng Anh
Khuôn khổ điều khiển phụ thuộc vào bản chất của cả hai hệ thống truyền dẫn và thiết bị đầu cuối của chúng. (tr.173) The control formats depend on the nature of both the transmission system and its terminal equipment. (tr.172)

Both trong tiếng Anh tương tự với cả … và …, cả … và cả … Trong trường hợp trên, không thể dịch cả hai … và …, vì cấu trúc này của tiếng Việt không tương tự với both trong tiếng Anh. Do vậy, câu trên cần dịch như sau :Các dạng thức tinh chỉnh và điều khiển phụ thuộc vào vào thực chất của cả mạng lưới hệ thống truyền dẫn và thiết bị đầu cuối của chúng. Hoặc :Các dạng thức tinh chỉnh và điều khiển nhờ vào vào thực chất của cả mạng lưới hệ thống truyền dẫn và cả thiết bị đầu cuối của chúng. Hoặc :Các dạng thức tinh chỉnh và điều khiển phụ thuộc vào vào thực chất của cả hai : mạng lưới hệ thống truyền dẫn và thiết bị đầu cuối của chúng .

4.4. Lỗi chuyển dịch các thành phần câu:

Câu đã được dịch sang tiếng Việt Câu nguyên bản tiếng Anh
Ngoài ra, để thực hiện chuyển mạch phân chia thời gian có thể dùng các chuyển mạch thời gian để trao đổi khe thời gian và chuyển mạch phân chia thời gian để trao đổi theo không gian các khe thời gian được phân chia theo thời gian. (tr.45) In addition, for realization of time division switching, time switches for exchanging time slot and time-shared division switches for exchanging spatially the time divided time slots are avaliable. (tr.44)

Câu trên cần sửa lại như sau :Ngoài ra, để thực thi chuyển mạch phân loại thời hạn, hoàn toàn có thể dùng những chuyển mạch thời hạn để trao đổi khe thời hạn và dùng chuyển mạch phân loại thời hạn để trao đổi theo khoảng trống những khe thời hạn được phân loại theo thời hạn .

Tài liệu tìm hiểu thêm[sửa]

1. Tiếng Việt và dạy ĐH bằng tiếng Việt, 1967, KHXH, H .2. Nguyễn Tài Cẩn ( chủ biên ) 1981, Một số yếu tố ngôn ngữ học Nước Ta, Nxb. ĐH&THCN, H .3. Trần Ngọc Thêm 1998, Hệ thống link văn bản tiếng Việt, Giáo dục đào tạo, H .4. Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt về mặt từ ngữ 1984, KHXH, H .5. Vương Toàn ( chủ biên ) 1998, Việt ngữ học ở quốc tế, H .6. Ngôn ngữ và Văn hóa – 990 năm Thăng Long – TP.HN 2000, Kỉ yếu hội thảo chiến lược của Hội Ngôn ngữ TP. Hà Nội và Khoa Ngôn ngữ Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia TP. Hà Nội .7. Pụmpanski A.E. 2002, Dịch văn bản khoa học và kĩ thuật sang tiếng Anh. Người dịch : Đào Hồng Thu, khoa học kỹ thuật, H .8. Các sách giáo khoa và tài liệu tìm hiểu thêm tiếng Việt thực hành thực tế ( chương trình dành cho ĐH đại cương ) .9. Các nguyên tắc phiên âm tiếng quốc tế ( những bài báo, tạp chí 1998, 1999 ) .10. Các sách về việc soạn thảo những thể loại văn bản khoa học và kĩ thuật .

Bản quyền[sửa]

TS. Đào Hồng ThuKỉ yếu Hội thảo Quốc tế Ngôn ngữ học Liên Á lần thứ VI, Nước Ta

5/5 - (1 vote)
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments