Nano tiểu phân bạc và triển vọng ứng dụng trong Dược học – Tài liệu text

Nano tiểu phân bạc và triển vọng ứng dụng trong Dược học

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (251.02 KB, 10 trang )

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32
23
Nano tiểu phân bạc và triển vọng ứng dụng trong Dược học
Chử Thị Thu Huyền, Nguyễn Thị Thanh Bình,
Trịnh Ngọc Dương, Nguyễn Thanh Hải*
Khoa Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 17 tháng 3 năm 2014
Chỉnh sửa ngày 31 tháng 3 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 26 tháng 6 năm 2014
Tóm tắt: Nano tiểu phân bạc đang là một mối quan tâm hấp dẫn của ngành dược hiện nay. Không
chỉ có tác dụng kháng khuẩn hiệu quả mà còn sở hữu khả năng chống viêm tốt, nano tiểu phân bạc
được ứng dụng để phát triển các miếng dán, kem trị vết thương, vết bỏng, chế tạo mỹ phẩm, chất
khử mùi và cả các dung dịch hỗ trợ tăng cường miễn dị
ch. Cơ chế tác dụng đa dạng chính là chìa
khóa cho phổ kháng khuẩn rộng và những tác dụng hiệu quả của nano tiểu phân bạc. Bài tổng
quan dưới đây đề cập đến các nội dụng trên đồng thời cũng phản ánh những tác dụng không mong
muốn có thể gặp phải khi sử dụng nano tiểu phân bạc khi ứng dụng chúng rộng rãi trong ngành
dược.
Từ khóa: Nano tiểu phân bạc, tổng hợp, kháng khu
ẩn, chống viêm, độc tính.
1. Giới thiệu

Bạc là nguyên tố có khả năng khử khuẩn
mạnh nhất tồn tại trong tự nhiên và đã được sử
dụng để phát triển thuốc chống nhiễm khuẩn từ
cách đây khoảng 200 năm. Trong lịch sử, dung
dịch keo bạc được sử dụng rộng rãi để chữa các
bệnh nấm trên da, điều trị các vết thương, vết
bỏng, các bệnh răng mi
ệng và làm thuốc nhỏ
mắt. Giữa thế kỷ 20, sự phát minh ra các thuốc

kháng sinh với hiệu lực kháng khuẩn mạnh đã
làm cho mức độ sử dụng các thuốc có nguồn
gốc từ bạc giảm dần. Tuy nhiên chỉ 30 năm sau
đó, người ta nhận thấy hiện tượng đề kháng
kháng sinh ở nhiều loài vi sinh vật, vì vậy tính năng
kháng khuẩn của bạc lại được chú ý. Các thuốc
_______

Tác giả liên hệ. ĐT: 84-913512599.
E-mail: haipharm1@gmail.com

có nguồn gốc từ bạc có phổ kháng khuẩn rộng
và rất hiếm khi bị vi khuẩn kháng tác dụng [1].
Các thuốc từ bạc đều có chung một nguyên
tắc là thuốc cần phải giải phóng bạc dưới dạng
ion để cho tác dụng kháng khuẩn [2]. Nhiều
dạng bạc được sử dụng để làm thuốc, điển hình
là:
Dung dịch keo bạc
Đây là dạng được sử dụng phổ biế
n nhất
trước năm 1960, các tiểu phân ion bạc tinh
khiết, tích điện, được phân tán trong môi trường
lỏng. Các ion tích điện đẩy nhau, vì thế chúng
được phân tán đồng nhất trong môi trường ngay
cả khi đã bôi thuốc lên vết thương.
Phức hợp bạc protein
Phức hợp bạc với các protein phân tử nhỏ
làm tăng tính ổn định của ion bạc trong dung
dịch. Tuy nhiên khả năng kháng khuẩn kém ion

C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32

24
bạc và do có một số nhược điểm nhất định nên
vào những năm 1960 chúng nhanh chóng được
thay thế bởi các muối bạc.
Muối bạc
Bạc nitrate 0,5% đã từng là một dung dịch
điển hình và phổ biến nhất để trị các bết bỏng
ngoài da. Dung dịch muối bạc thể hiện tính
kháng khuẩn cao, ít bị vi sinh vật kháng lại và
nó còn có khả năng giảm viêm bề mặt vết
thương. Tuy nhiên, dung dịch muối bạc không
ổn định, dễ chuyển sang màu xám khi tiếp xúc
với ánh sáng. Ở nồng độ lớn hơn 1% dung dịch
bạc nitrate có khả năng gây độc với tế bào và
các mô; nitrate làm giảm khả năng liền vết
thương và khi bị khử thành nitrite sẽ tạo ra các
chất oxi hóa gây độc tế bào, giảm khả năng tái
tạo tế bào biểu mô.
Bạc sulfadiazine
Bạc sulfadiazine (tên thương mại:
Flammazine, Silvadene) đượ
c sử dụng nhiều
trong những năm 1970. Bạc nitrate và natri
sulfadiazine được phối hợp để tạo thành bạc
sulfadiazine sử dụng làm thuốc. Phức hợp này
tác dụng lên thành tế bào vi khuẩn. Tác dụng
kháng khuẩn là tác dụng hiệp đồng của cả ion
bạc và của sulfadiazine. Các dạng thuốc phối

hợp các sulfamit khác nhau với bạc đã được
nghiên cứu thử nhiệm in vitro, kết quả cho thấy
bạc sulfadiazine cho tác dụ
ng tốt nhất. Điều này
có thể được giải thích là do sự liên kết mạnh
của bạc sulfadiazine với DNA của vi sinh vật.
Sự đề kháng của vi khuẩn trên dòng sản phẩm
này cũng đã được ghi nhận. Sản phẩm có thể
làm giảm khả năng tái tạo biểu mô. Độc tính
đối với tủy xương của thuốc bạc sulfadiazine
chủ yếu là do propylene glycol có trong dạng
thuốc gây nên.
Hệ gi
ải phóng ion bạc kéo dài-nano tiểu
phân bạc
Các hệ kiểm soát giải phóng ion bạc kéo dài
được phát triển trong những năm gần đây và
được coi là một cuộc cách mạng trong việc phát
triển các sản phẩm chống nhiễm khuẩn vết
thương. Nhiều dạng của bạc được sử dụng để
nghiên cứu phát triển các thuốc dạng này: nano
tiểu phân bạc; nano tiểu phân các muối bạc; hệ
các ion bạc và nano tiểu phân b
ạc phối hợp với
các polymer khác nhau…
Bài tổng quan này giới thiệu các công trình
nghiên cứu về bạc trong đó chú trọng vào dạng
nano tiểu phân bạc trên các khía cạnh tổng hợp
và đánh giá tác dụng cũng như những triển
vọng ứng dụng vào lĩnh vực dược học.

Như đã biết, hiện nay, dưới quan điểm của
khoa học và công nghệ nano, việc tạo ra các vật
thể với kích th
ước nano (10
-12
m) đã trở nên phổ
biến. Ở kích thước này, các hạt vật chất thể hiện
nhiều tính chất lý hóa khác thường so với khi
vật chất đó ở kích thước thô. Các hạt nano tiểu
phân bạc với năng lượng bề mặt lớn, tỷ lệ các
nguyên tử trên bề mặt so với tổng số các
nguyên tử của tiểu phân cao, vì vậy có khả năng
giải phóng các ion bạc vào trong dung dịch cao,
và cho hi
ệu lực khử khuẩn đáng kể. Thời gian
giải phóng ion bạc từ các nano tiểu phân bạc
còn kéo dài hơn nhiều so với dạng keo bạc.
2. Tổng quan về nano tiểu phân bạc
2.1. Phương pháp điều chế nano tiểu phân bạc
Hiện nay có nhiều phương pháp khác nhau
để điều chế nano tiểu phân bạc, bao gồm tổng
hợp hóa học (chemical synthesis), vật lý
(physical synthesis) hay hóa lý kết hợp
(physical chemical synthesis), sinh tổng hợp
(biosynthesis) và tổng h
ợp hóa thực vật
(phytosynthesis).
Thách thức lớn nhất trong điều chế nano
tiểu phân bạc là việc kiểm soát các thông số
như kích thước tiểu phân, phân bố kích thước,

hình dạng, hình thái học, độ ổn định, thành
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32
25
phần hóa học, cấu trúc tinh thể, hiệu suất phản
ứng, tạp chất.
2.1.1. Phương pháp tổng hợp hóa học, vật
lý hay hóa lý kết hợp
Phương pháp phổ biến nhất được sử dụng
để điều chế nano tiểu phân bạc là khử bạc nitrat
bằng các tác nhân khử hóa như sodium
borohydrid, tia UV, tia γ co-60
(photoreduction), khí H
2
, hydrazine, ethanol,
ethylene glycol, ascorbic acid và aliphatic
amines… Các tác nhân khử có độ mạnh yếu
khác nhau cho các nano tiểu phân bạc có kích
thước khác nhau. Sodium borohydride được sử
dụng rất phổ biến do khả năng phản ứng cao so
với các chất khử khác; độc tính thấp hơn so với
hydrazine và hydroxylamines; an toàn hơn so
với dùng khí H
2
hay các tác nhân vật lý khác;
kích thước nano tiểu phân thu được tương đối
nhỏ 1-15 nm [1, 3, 4]
.
Hỗn hợp phản ứng được thêm chất ổn định
(stabilizer) và chất định vị (capping agent) để
hạn chế sự kết tụ của các nano tiểu phân. Các

các chất ổn định đã được sử dụng gồm: tinh bột
hòa tan, dịch keo silica, polyvinyl alcohol,
polyvinyl pyrrolidone (PVP),
β-cyclodextrin,
chitosan, etylene glycol, sodium dodecyl sulfate
(SDS), peptide, silica kích thước nano Mặc dù
có thể sử dụng nhiều loại dung môi hữu cơ khác
nhau làm môi trường phân tán trong quá trình
tổng hợp nano tiểu phân bạc nhưng nước vẫn là
dung môi được sử dụng phổ biến nhất [1, 5]
.
2.1.2. Phương pháp sinh tổng hợp (biosynthesis)
Phương pháp sinh tổng hợp nano tiểu phân
bạc bằng nhiều chủng vi khuẩn và vi nấm đã
được công bố. Dung dịch bạc nitrate được thêm
vào sinh khối vi sinh vật, tác nhân khử hóa (như
hydroquinones) có mặt trong sinh khối sẽ khử
Ag
+
thành nano tiểu phân bạc dưới các điều
kiện xác định. Nhược điểm của phương pháp
này là khó khăn trong việc tinh chế mẫu và các
sản phẩm chuyển hóa của vi sinh vật có thể để
lại vết trong sản phẩm cuối cùng gây khó khăn
khi ứng dụng trong ngành dược [1].
2.1.3. Phương pháp tổng hợp hóa thực vật
(Phytosynthesis)
Gần đây, việc sử dụng các dịch chiết từ
thự
c vật làm tác nhân khử hóa để tổng hợp nano

tiểu phân bạc cũng được chú ý và phát triển do
tính thân thiện môi trường, độ an toàn cao và
giá thành rẻ. Hỗn hợp nhiều thành phần trong
dịch chiết vừa là tác nhân khử hóa vừa là tác
nhân bền hóa cho tiểu phân nano tổng hợp
được. Nhiều tác giả đã tổng hợp thành công tiểu
phân nano bạc bằng cách sử dụng các dịch chiết
từ: củ nghệ Curcuma longa, lá chè xanh
Camellia sp., lá húng chanh (tần lá dày)
Plectranthus amboinicus
, lá cốt khí tía
Tephrosia purpurea, lá bạch tật lê Tribulus
terrestris, vỏ quả cam ngọt Citrus unshiu, lá lô
hội Aloe vera, rễ cây nhàu Morinda citrifolia,
vỏ quả xoài Mangifera sp., lá cây ngót nghẻo
Gloriosa superba, lá bạch đàn Eucalyptus
chapmaniana, vỏ quả chuối Musa sp., lá mạn
kinh tử Vitex negundo… [6, 7].
2.2. Đặc điểm của nano tiểu phân bạc và các
phương pháp xác định
Các đặc tính lý, hóa của nano tiểu phân bạc
được xác định bởi một số
phương pháp như:
phổ hấp thụ nguyên tử (AAS); phổ hấp thụ tử
ngoại – khả kiến (UV-VIS); hiển vi điện tử
truyền qua (TEM); nhiễu xạ tia X (XRD); phổ
hồng ngoại (FTIR); tán xạ ánh sáng (DLS).
Kích thước và hình dạng nano tiểu phân
thường được xác định qua hình ảnh TEM. Nano
tiểu phân bạc sinh tổng hợp từ vi tảo

Scenedesmus có dạng hình cầu, kích thước 15-
20nm [8]. Nano tiểu phân bạc được tổng hợp
hóa học bằng chất khử là ascorbic acid trong
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32

26
hỗn hợp CTAB/NH
3
cũng có dạng gần như
hình cầu với đỉnh hấp phụ UV-VIS cực đại ở
422 nm [9]. Đặng Văn Phú và cộng sự đã
nghiên cứu chế tạo keo nano tiểu phân bạc bằng
phương pháp chiếu xạ γ Coban 60 sử dụng
polyvinyl pyrolidon (PVP)/chitosan (CTS) làm
chất ổn định. Kích thước hạt trung bình và tần
số phân bố kích thước hạt được xác định bằng
phương pháp đếm hạt từ ả
nh TEM với tổng số
hạt từ 500-1000 hạt. Nhóm tác giả nhận thấy
các hạt nano tiểu phân bạc do họ tạo ra chủ yếu
có hình cầu, kích thước trung bình là 15,96
±0,51 nm (PVP), 5,55 ±0,25 nm (CTS), 2,92
±0,05 nm (1% PVP/5% CTS), 11,44±2,07 nm
(1%PVP/ Ethanol 1M) [10].
Bằng kỹ thuật DLS, Jaiswal và cộng sự đo
kích thước tiểu phân nano bạc chế tạo được từ
AgNO
3
là 4-6,2 nm khi dùng β-cyclodextrin
làm chất định vị và 16,3 nm với phản ứng điều

chế không dùng β-cyclodextrin [5].
Tùy thuộc độ ổn định của hệ, kích thước, độ
phân bố kích thước… mà nano tiểu phân bạc
hấp thụ cực đại ở các bước sóng khác nhau.
Guzman và cộng sự điều điều chế nano tiểu
phân bạc từ muối bạc nitrate sử dụng hydrazine
hoặc hỗn hợp hydrazine v
ới natri citrate làm tác
nhân khử và sodium dodecyl sulfate (SDS) làm
tác nhân ổn định. Dùng hydrazine làm tác nhân
khử cho các nano tiểu phân ở dạng đơn phân
tán hình cầu hoặc tập hợp thành các hạt nhỏ
kích thước từ 8 đến 50 nm, trung bình là 24 nm.
Dùng hỗn hợp hydrazine và natri citrate làm tác
nhân khử cho các nano tiểu phân phân tán tốt
hơn, hình cầu hoặc có cạnh, kích thước phân bố
thành 2 nhóm từ 15 đến 30 nm và từ 32 đến 48
nm. Nano tiểu phân bạc hấp thụ UV-VIS cực
đại lần lượt ở 418 nm và 412 nm [11].
Bước sóng hấp thụ c
ực đại của nano tiểu
phân bạc trong chất ổn định PVA và PVP lần
lượt là 410 và 418 nm [4].
2.3. Tác dụng sinh học của nano tiểu phân bạc
(nanosilver efficacy)
2.3.1. Tác dụng diệt khuẩn
Ion bạc có hoạt tính mạnh, dễ dàng liên kết
với các protein tích điện âm, RNA, DNA, ion
clorid. Đặc tính này đóng vai trò chính trong cơ
chế kháng khuẩn của bạc nhưng cũng gây phức

tạp khi chúng có thể liên kết với protein trong
vết thương. Thách thức của các sản ph
ẩm chống
khuẩn tại chỗ của bạc hiện nay là khả năng giải
phóng ion bạc quá thấp hoặc quá nhanh, tính
thấm kém, sự có mặt của nitrate hay các base là
các chất gây ảnh hưởng không tốt đến sự hàn
gắn vết thương.
Băng dán vết thương muốn phát huy tác
dụng phải giải phóng đủ lượng bạc dưới dạng
ion hòa tan. Nếu giải phóng ion bạc ở nồng độ
dưới m
ức ức chế tối thiểu (MIC – minimum
inhibitory concentration, 2 – 4 mg Ag
+
/l) trong
thời gian kéo dài có thể dẫn đến tình trạng
kháng thuốc. Cơ chế đề kháng là làm giảm tính
thấm với bạc và/hoặc tăng cường hoạt động của
hệ thống bơm đẩy bạc ra khỏi tế bào. Vì vậy,
việc sử dụng bạc thiếu kiểm soát có thể dẫn tới
gia tăng khả năng đề kháng của vi khuẩn [12].
Bạc nitrate giải phóng ion bạc ở nồ
ng độ cao
nhưng nhanh, nên phải thay miếng băng dán
thường xuyên (lên đến 12 lần/ngày). Bạc
sulfadiazine cung cấp đủ lượng bạc cần thiết
nhưng tác dụng duy trì yếu, tuy nhiên so với
bạc nitrate, bạc sulfadiazine đã có sự cải thiện
đáng kể (chỉ phải thay miếng băng dán 2

lần/ngày). Bạc calci phosphate và bạc chloride
giải phóng ion bạc kéo dài nhưng khó đủ nồng
độ. Dạng nano tiểu phân bạc có thể coi là dạng
lý tưởng nh
ất để chế tạo băng dán vết thương,
vết bỏng nhờ khắc phục được các hạn chế của
các dạng bạc nói trên. Nano tiểu phân bạc giải
phóng Ag
0
, dạng này khó bị bất hoạt bởi ion
chloride hay chất hữu cơ so với dạng ion. Khi
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32
27
bạc bị tiêu hao do phản ứng với các tế bào đích
hoặc bị bất hoạt bởi các protein hay anion trong
dịch vết thương, bạc lại được bổ sung liên tục
giúp duy trì ổn định hàm lượng bạc có hoạt tính
[2].
Bạc là một tác nhân kháng khuẩn phổ rộng,
có khả năng chống nấm men, nấm mốc và vi
khuẩn, gồn cả chủng Staphylococcus aureus
kháng methicillin và Entercocci kháng
vancomycin. Dạng kim loại b
ạc tương đối trơ
và khó hấp thu bởi tế bào động vật có vú cũng
như tế bào vi khuẩn. Tuy nhiên, trong dịch vết
thương hoặc các chất bài tiết khác, bạc được ion
hóa và trở nên có hoạt tính. Tương tự các kim
loại nặng khác, bạc tác động trên các vi sinh vật
bằng cách tấn công hệ enzyme hô hấp, các

thành phần của hệ vận chuyển electron cũng
như làm suy yếu chức năng của DNA. Ion bạc
t
ương tác với nhóm thiol trong hệ enzyme hô
hấp của tế bào, tương tác với các protein cấu
trúc và các base của DNA dẫn đến ức chế sự
sao chép, tương tác với nhóm sulphydryl trên
bề mặt hoặc bên trong vi khuẩn làm bất hoạt
enzyme phosphomannose isomerase, tương tác
với peptidoglycan của vách tế bào và gây phân
giải màng tế bào, gây biến tính ribosome dẫn
đến ức chế tổng hợp protein. Do tác dụng theo
nhiều cơ chế khác nhau như vậy mà tỉ lệ kháng
bạc của vi khu
ẩn là rất thấp [1, 2].
Nano tiểu phân bạc thể hiện tác dụng diệt
khuẩn trên một lượng lớn các loài vi khuẩn,
những loài được nghiên cứu nhiều nhất là tụ
cầu vàng Staphyllococcus aureus, Escherichia
coli, liên cầu tan máu Streptococcus, trực
khuẩn mủ xanh Pseudomonas aeruginosa và
phẩy khuẩn tả Vibrio cholerae. Ngoài ra tác
dụng của nano tiểu phân bạc trên nấm Candida
albican và một số chủng virut cũng đã được
nghiên cứu. Mẫu với S. aureus nồng độ 3000
khuẩn/đĩa bị diệt hoàn toàn bởi dịch keo bạc-
silica ở nồng độ 60 mg/l [13]. Shahverdi và
cộng sự (2007) đã chỉ ra rằng nano tiểu phân
bạc đường kính 5-32 nm tăng tác dụng diệt
khuẩn của nhiều loại kháng sinh như penicillin

G, amoxicillin, erythromycin, clindamycin và
vancomycin trên Staphylococcus aureus và
Escherichia coli [14]. Nghiên cứu của Jaiswal
và cộng sự (2010) cho thấy sự có mặt của tác
nhân định vị β-cyclodextrin làm tă
ng rõ rệt tác
dụng kháng khuẩn của các nano tiểu phân bạc
trên các chủng P. aeruginosa, E. coli và S.
aureus. Ở nồng độ 50 ppm và 100 ppm, nano
tiểu phân bạc diệt trên 96 và 98%, theo thứ tự,
cả 3 chủng vi khuẩn này [15]. Nano tiểu phân
bạc điều chế từ phản ứng AgNO
3
với dịch chiết
củ nghệ Curcuma longa ở nồng độ 50 mg/l ức
chế đến 99,1 % chủng E. coli BL-21. Ruparelia
và cộng sự (2008) công bố nồng độ diệt khuẩn
tối thiểu của nano tiểu phân bạc trên nhiều
chủng E. coli là 60 -220 mg/l [6]. Vải sợi 100%
cotton được tẩm nano tiểu phân bạc đến bão
hòa thể hiện khả năng diệt khuẩn tốt trên các
loại trực khuẩ
n mủ xanh, liên cầu tan máu, tụ
cầu vàng và nấm Candida tại thời điểm ban đầu
và cả sau 2 tháng. Riêng với E. coli, tác dụng
của nano tiểu phân bạc ở mức độ trung bình.
Ngay sau khi phủ nano tiểu phân bạc thì tác
dụng trên E. coli có biểu hiện rõ mặc dù yếu
hơn so với trên các loại vi khuẩn khác. Sau 1
tháng và 2 tháng thì hiệu lực của vải tẩm nano

tiểu phân bạc trên E. coli không rõ, điều này
được lý giải là môi tr
ường nuôi cấy E. coli có
chứa nước muối sinh lý (dung dịch NaCl 0,9%),
ion Cl

liên kết với Ag
+
tạo AgCl làm giảm
lượng Ag
+
tham gia vào quá trình khử khuẩn,
hơn nữa bản thân vi khuẩn E. coli cũng có sức
sống mạnh hơn các loại vi khuẩn khác [15].
Một nghiên cứu khác của Nguyễn Như Lâm
và cộng sự (2009), nồng độ diệt khuẩn tối thiểu
của nano tiểu phân bạc với P. Aeruginosa, S.
aureus, E. coli lần lượt là 100 mg/l, 12,5 mg/l,
3,125 mg/l sau 2 giờ tiếp xúc [16]. Nano tiểu
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32

28
phân bạc do viên Công nghệ môi trường điều
chế đã được sử dụng để nghiên cứu đánh giá
khả năng diệt khuẩn đối với một số chủng vi
khuẩn phân lập từ các bệnh phẩm của bệnh
nhân mắc bệnh tả. Số liệu thực nghiệm chỉ ra
rằng sau 15 phút tiếp xúc với môi trường chứa
nano tiểu phân bạc nồng độ 1,0 mg/l, tấ
t cả 3

chủng Vibrio cholerae 3184, 3214, 3252 đã bị
tiêu diệt. Nồng độ nano tiểu phân bạc tối tiểu
cho phép tiêu diệt 99,99% vi khuẩn được xác
định là 0,25 mg/l với thời gian tiếp xúc là 60
phút [17].
2.3.2. Tác dụng chống nấm
Nano tiểu phân bạc có tác dụng chống nấm
nhanh và hiệu quả trên nhiều loài phổ biến như
Aspergillus, Candida và Saccharomyces [18].
Nano tiểu phân bạc kích thước 13,5 ± 2,6 nm
còn hiệu quả trong diệt nấm men phân lập từ vú
bò b
ị viêm [19].
2.3.3. Tác dụng chống virut
Nano tiểu phân bạc đường kính trung bình
10 nm ức chế đến 98% sự tái tạo của virut HIV-
1 trong khi nano vàng cùng đường kính chỉ cho
hiệu quả ở mức độ thấp (6-20 %) [20].
Humberto H Lara và cộng sự (2010) cho rằng
nano tiểu phân bạc phát huy tác dụng kháng
virut HIV ở giai đoạn đầu của quá trình nhân
bản và giai đoạn sau xâm nhập của virut [21].
Mặt khác, Elechiguerra và cộng sự (2005) cũng
chỉ ra rằng tác dụng diệt virut của nano ti
ểu
phân bạc phụ thuộc vào kích thước tiểu phân,
khoảng có tác dụng là 1-10 nm [22].
2.3.4. Tác dụng chống viêm
Nhiều nghiên cứu khoa học đã làm sáng tỏ
cơ chế chống viêm của nano tiểu phân bạc.

Trong một nghiên cứu sử dụng 1,2-
dinitrochlorobenzen làm tác nhân gây viêm da
ở lợn,. Mô bệnh học cho thấy biểu mô lợn được
dán băng dán tẩm nano tiểu phân bạc và bạc
nitrat gần như bình thường sau 72 giờ điều trị.
Tác dụ
ng chống viêm của nano tiểu phân bạc có
thể có liên quan tới khả năng giảm giải phóng
cytokin, giảm sự thâm nhập của tế bào lympho
và tế bào mast, gây tự hủy các tế bào viêm. Hệ
men matrix metalloproteinase (MMPs) góp
phần gây ra quá trình viêm và sự dư thừa của
chúng có liên quan đến biểu hiện loét mãn tính
hơn là các vết thương cấp, cho thấy MMPs góp
phần cản trở sự tự lành của vết loét. Miếng dán
nano tiểu phân bạc giảm rõ rệt mứ
c MMP9 ở
lợn và cải thiện sự lành vết thương, mặc dù
chưa xác định được cơ chế. Trong 1 nghiên cứu
lâm sàng trên 15 bệnh nhân, miếng dán nano
tiểu phân bạc đẩy mạnh sự lành của các vết loét
ở chân. Điều này cho thấy nano tiểu phân bạc
không chỉ giảm số lượng tế bào viêm ở vết
thương mà còn có đáp ứng chống viêm do làm
giảm sự thâm nhập của bạch cầu trung tính [1].
2.3.5. Tác d
ụng chữa bỏng và làm lành vết
thương
Những thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đã
đánh giá khả năng làm lành vết bỏng nhanh của

miếng băng dán chứa nano tiểu phân bạc so với
miếng dán chứa bạc sulfadiazine. Nano tiểu
phân bạc giúp giảm đáng kể thời gian làm lành
vết thương (trung bình còn 3,35 ngày), đẩy lùi
nhiễm khuẩn ở các vết bỏng bị nhiễm trùng và
không quan sát thấy tác dụng không mong
muốn nào. Một thử nghi
ệm lâm sàng ngẫu
nhiên khác trên khả năng chữa bỏng độ 2, 191
bệnh nhân được chia làm ba nhóm điều trị với:
băng nano tiểu phân bạc, 1% kem bạc
sulfadiazine hay với gạc chỉ chứa vaseline. Kết
quả cho thấy sự vượt trội của băng nano tiểu
phân bạc trong việc giảm thời gian lành vết
bỏng. Tuy nhiên, không có sự khác nhau trong
khả năng làm lành các vết thương sâu của băng
nano tiểu phân bạc so với vi
ệc sử dụng kem 1%
bạc sulfadiazine. Điều này cho thấy nano tiểu
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32
29
phân bạc tăng tốc sự tái tạo biểu mô nhưng
không ảnh hưởng đến các pha khác của quá
trình làm lành vết thương của mô như sự hình
thành mạch và tăng sinh tế bào.
Băng dán chứa nano tiểu phân bạc cũng đã
được nghiên cứu cải tiến với mục đích tăng
cường hiệu quả diệt khuẩn và hàn gắn vết
thương. Băng dán chứa nano tiểu phân bạc
trong chitosan thể hi

ện tỉ lệ làm lành vết thương
vượt trội (89%) so với miếng dán chứa bạc
sulfadiazine (68%) và phim chứa chitosan
(74%). Hơn nữa, băng dán nano tiểu phân bạc
trong chitosan giải phóng ít bạc hơn so với bạc
sulfadiazine truyền thống. Điều này chứng tỏ
việc sử dụng nano tiểu phân bạc có thể an toàn
hơn, giúp hạn chế triệu chứng xám da (argyria)
và tăng nồng độ bạc trong máu (argyremia).
Băng nano tiểu phân bạc cho th
ấy diễn biến
tại chỗ vết bỏng trên thỏ thí nghiệm và cẳng tay
bệnh nhân đạt kết quả tốt, các vết bỏng đều ít
phù viêm, ít xung huyết và tiết dịch rất ít. Trên
tất cả các cá thể thỏ thí nghiệm đều ghi nhận
không có hiện tượng dị ứng với băng nano tiểu
phân bạc, sau 3 tuần điều trị, diện tích vết
thương đã co lại còn 1/3. Đi
ều trị bỏng bằng
nano tiểu phân bạc đạt hiệu quả cao do ức chế
vi khuẩn phát triển và phục hồi tổn thương
nhanh hơn so với sulfadiazine. Cơ chế có thể là
do các hạt nano tiểu phân bạc có khả năng điều
tiết giải phóng từ từ các ion bạc vào dịch vết
thương để kích thích các cytokin hỗ trợ điều trị
hoặc ức chế các cytokin hỗ tr
ợ viêm và gia tăng
giáng hóa các tế bào tổn thương, cho phép rút
ngắn thời gian phục hồi tổn thương và không để
lại sẹo [1].

2.4. Một số sản phẩm ứng dụng nano tiểu phân
bạc trong y dược và mỹ phẩm
2.4.1. Trang thiết bị y tế
Nhờ đặc tính kháng khuẩn trong thời gian
dài, nano tiểu phân bạc thường được phủ trên
bề mặt các thiết bị để ghép vào cơ thể như ống
thông trong tim mạch, tiết niệu. Ngoài ra, nano
tiểu phân bạc cũng được dùng trong chế tạo ống
rút dịch não tủy thừa trong phẫu thuật thần kinh
hay được thêm vào các chất hàn xương. Miếng
băng dán vết thương chứa nano tiểu phân bạc
đã được thương mại hóa trong khoảng 2 thập kỷ
qua và được sử dụng trong lâm sàng để chữa
các vết thương trong đó có bỏng, chết tế bào
biểu bì, hội chứ
ng Steven-Johnson, ung thư da
mãn tính và bệnh pemphigut. Tên thương mại
nổi tiếng cho dòng sản phẩm này là Acticoat,
Aquacel Ag, Contreet Foam, PolyMem Silver,
Urgotul SSD [15].
2.4.2. Thuốc và mỹ phẩm
Trong thuốc và mỹ phẩm, nano tiểu phân
bạc đã được sử dụng rộng rãi trong các chế
phẩm làm đẹp, sát khuẩn, khử mùi như sản
phẩm của hãng Nano Cyclic (Mỹ), Nanopoly
(Hàn Quốc), Nanogist Co. Ltd. (Hàn Quốc)…
Nano tiểu phân bạc còn được sản xuất dạng
dung dịch bổ sung vi lượng như dung dịch
ASAP 10 ppm của American Biotech Labs
(Mỹ).

2.5. Độc tính của nano tiểu phân bạc
2.5.1. Độc tính cấp
Nguyễn Như Lâm và cộng sự (2009) đã chỉ
ra rằng ở nồng độ 5000 ppm, dung dịch nano
tiểu phân bạc không gây ra nhiễm độc đáng kể
nào trên chuột nhắt trắng thực nghiệm [16].
Tương tự, Trần Thị Ngọc Dung và cộng sự
(2012) đã khảo sát độc tính cấp của dung dịch
nano tiểu phân bạc 5000 mg/l. Kết quả cho thấy
tất cả số chuột nhắt trắng ở
các lô thí nghiệm
sau 72 giờ cho uống nano tiểu phân bạc với các
liều tăng dần từ 0,3 đến 1,5 ml/10g thể trọng
(liều tối đa mà dạ dày chuột có thể chứa) đều
khỏe mạnh bình thường [23]. Như vậy có thể
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32

30
khẳng định rằng nano tiểu phân bạc có độc tính
thấp.
2.5.2. Độc tính trường diễn
Dù đã được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực
y tế từ hàng trăm năm trước, nhưng có rất ít
thông tin về tác dụng không mong muốn của
bạc được báo cáo. Độc tính phổ biến của bạc
được quan sát thấy là hiện tượng da bị nhuộm
màu xám hay xanh xám (argyria) xảy ra khi
thuốc được sử dụ
ng với lượng lớn hoặc trên
diện rộng. Tiếp xúc với lượng lớn bạc trong

không khí có thể gây các vấn đề về đường hô
hấp như: khó thở, rát họng, phổi và đau dạ dày.
Da tiếp xúc với bạc có thể gây các phản ứng dị
ứng nhẹ bao gồm phát ban, sưng và viêm ở một
số người. Do bạc thô được cho là không độc với
hệ miễn dịch, hệ tuần hoàn, h
ệ thần kinh và cơ
quan sinh dục, bạc thô cũng không gây ung thư
nên nhiều nhà nghiên cứu và các cơ quan quản
lý coi bạc là tương đối không độc hại, ngoại trừ
hiện tượng argyria và một số biểu hiện nêu trên.
Trong hầu hết các nghiên cứu, nano tiểu
phân bạc được cho là không độc hại với cơ thể
con người. Tuy nhiên, do có kích thước nhỏ
(tương đương với kích thước của virut) nano
tiểu phân bạc có thể thâm nh
ập, di chuyển vào
bên trong tế bào và ảnh hưởng đến các sinh vật
sống. Hussain và cộng sự (2005) đã nghiên cứu
độc tính của nano tiểu phân bạc ở các kích
thước khác nhau lên tế bào gan chuột cống. Các
tác giả nhận thấy sau 24 giờ tiếp xúc, ti thể của
các tế bào có kích thước và hình dạng bất
thường. Các nghiên cứu in vitro chứng minh
rằng nano tiểu phân bạc có ảnh hưởng đến khả
năng sinh sản, phát triển và DNA. Nghiên cứ
u
trên cá ngựa vằn cho thấy nano tiểu phân bạc
tinh khiết, kích thước 12 nm có khả năng gây
sai lệch nhiễm sắc thể và tổn thương DNA, ức

chế sự tăng sinh của tế bào và ảnh hướng đến
sự phát triển sớm của phôi [24].
Một số nano tiểu phân bạc có thể khuếch
tán vào phổi, da hay thâm nhập vào trong hệ
tuần hoàn và bạch huyết của người, làm rối loạn
hoạt độ
ng của tế bào và gây bệnh. Độc tính tế
bào của nano tiểu phân bạc có trong 5 loại
miếng băng dán được lưu hành trên thị trường
đã được nghiên cứu bởi Burd và cộng sự
(2007). Kết quả là 3 trong số đó có gây chết tế
bào keratinocyte và nguyên bào sợi fibroblast.
Từ nghiên cứu về độc tính của nano tiểu phân
bạc trên dòng tế bào C18-4, Braydich-Stolle và
cộng sự (2005) đã kết luận rằng độc tính của
nano tiểu phân bạc lên ho
ạt động của ty thể tăng
lên cùng với sự gia tăng nồng độ nano tiểu phân
bạc [25]. Nano tiểu phân bạc đã được tìm thấy
trong máu của các bệnh nhân có bệnh về máu
và trong ruột kết của bệnh nhân ung thư ruột
kết. Một thử nghiệm lâm sàng sử dụng miếng
băng dán vết thương Acticoat (Smith &
Nephew, Inc.) trong một tuần để điều trị tại chỗ
cho một bệ
nh nhân nam 17 tuổi, khỏe mạnh, bị
bỏng sâu 30% cho thấy những dấu hiệu độc với
gan và triệu chứng argyria xuất hiện gây xám
da mặt bệnh nhân. Nồng độ bạc trong huyết
tương là 107 µg/kg và trong nước tiểu là 28

µg/kg, cao hơn mức thông thường, nồng độ
enzym gan cũng tăng hơn mức bình thường.
Ngay sau khi miếng dán được tháo ra, các triệu
chứng lâm sàng và enzym gan trở về giá trị
bình thường [26].
Mặt khác, do có kích thước nhỏ và tính ch
ất
thay đổi nên nano tiểu phân bạc có thể ảnh
hưởng đến môi trường. Drake và Hazelwood
(2005) chỉ ra rằng bạc kim loại ít ảnh hưởng
đến sức khỏe nhất, trong khi đó các hợp chất
hòa tan của bạc dễ hấp thu, vì thế, có khả năng
gây ra các tác dụng không mong muốn hơn.
Nhiều nghiên cứu cho thấy 1-5 g bạc Ag
+
/l có
thể giết chết nhiều loài sinh vật dưới nước. Tuy
nhiên, nhiều điều tra chỉ ra rằng nồng độ ion
Ag
+
trong môi trường là quá thấp để có thể gây
nên độc tính (WHO, 2002).
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32
31
2.6. Kết luận
Nano tiểu phân bạc hiện đang là đề tài được
chú ý nhiều không chỉ trên thế giới mà cả ở
Việt Nam. Với phổ kháng khuẩn rộng và ít bị
đề kháng, nano tiểu phân bạc đã mở ra triển
vọng lớn trong việc phát triển các sản phẩm

trong ngành dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế
và sản phẩm dân dụng. Các tác động tiêu cực
của chúng đã và đang
được nghiên cứu ngày
càng đầy đủ cho phép gia tăng tính an toàn cho
các sản phẩm chứa nano tiểu phân bạc đối với
người sử dụng.
Tài liệu tham khảo
[1] Chaloupka K, Malam Y, Seifalian AM.
Nanosilver as a new generation of nanoproduct
in biomedical applications. Trends Biotechnol.
2010 Nov; 28(11):580–8.
[2] Atiyeh BS, Costagliola M, Hayek SN, Dibo SA.
Effect of silver on burn wound infection control
and healing: review of the literature. Burns J Int
Soc Burn Inj. 2007 Mar;33(2):139–48.
[3] Trần Thị Ngọc Dung Nguyễn Hoài Châi Đào
Trọng Hiền Nguyễn Thuý Phượng Ngô Quốc
Bưu Nguyễn Gia Tiến. Nghiên cứu tác dụng của
băng nano bạc lên quá trình điều trị vết thương
bỏng. Hội Nghị Khoa Học Kỷ Niệm 35 Năm
Viện Khoa Học Và Công Nghệ Việt Nam 1975-
2010 Tiểu Ban Môi Trường Và Năng Lượng.
2011;
[4] Bùi Duy Du Đặng Văn Phú Nguy
ễn Triệu
Nguyễn Quốc Hiến. Nghiên cứu chế tạo bạc
nano bằng phương pháp chiếu xạ. Hóa Học Và
Ứng Dụng. 2007;
[5] Jaiswal S, Duffy B, Jaiswal AK, Stobie N,

McHale P. Enhancement of the antibacterial
properties of silver nanoparticles using β-
cyclodextrin as a capping agent. Int J
Antimicrob Agents. 2010 Sep;36(3):280–3.
[6] Sathishkumar M, Sneha K, Yun Y-S.
Immobilization of silver nanoparticles
synthesized using Curcuma longa tuber powder
and extract on cotton cloth for bactericidal
activity. Bioresour Technol. 2010
Oct;101(20):7958–65.
[7] Sun Q, Cai X, Li J, Zheng M, Chen Z, Yu C-P.
Green synthesis of silver nanoparticles using tea
leaf extract and evaluation of their stability and
antibacterial activity. Colloids Surf Physicochem
Eng Asp. 2014 Mar 5;444:226–31.
[8] Jena J, Pradhan N, Nayak RR, Das BP, Sukla
LB, Panda PK, et al. Microalga Scenedesmus
sp.: A Potential Low Cost Green Machinery for
Silver Nanoparticle Synthesis. J Microbiol
Biotechnol. 2014 Jan 7;
[9] Jose M, Sakthivel M. Synthesis and
characterization of silver nanospheres in mixed
surfactant solution. Mater Lett. 2014 Feb
15;117:78–81.
[10] Đặng Văn Phú Bùi Duy Du Nguyễn Triệu Võ
Thị Kim Lăng Nguyễn Quốc Hiến Bùi Duy
Cam. Chế tạo keo bạc nano bằng phương pháp
chiếu xạ sử dụ
ng polyvinyl pyrolidon chitosan
làm chất ổn định. TC Khoa Học Và Công Nghệ.

2008;
[11] Guzman M, Dille J, Godet S. Synthesis and
antibacterial activity of silver nanoparticles
against gram-positive and gram-negative
bacteria. Nanomedicine Nanotechnol Biol Med.
2012 Jan;8(1):37–45.
[12] Dunn K, Edwards-Jones V. The role of Acticoat
with nanocrystalline silver in the management of
burns. Burns J Int Soc Burn Inj. 2004 Jul;30
Suppl 1:S1–9.
[13] Guangyin Lei. Synthesis of Nano-Silver
Colloids and Their Anti-Microbial Effects.
Master thesis of Science In Materials Science &
Engineering; 2007.
[14] Shahverdi AR, Minaeian S, Shahverdi HR,
Jamalifar H, Nohi A-A. Rapid synthesis of silver
nanoparticles using culture supernatants of
Enterobacteria: A novel biological approach.
Process Biochem. 2007 May;42(5):919–23.
[15] Huỳnh Thị Hà Hoàng Anh Sơn. Một số nghiên
cứu về khả năng diệt khuẩn của nanô bạc trên
vật liệu vải sợi. TC Phân Tích Hoá Lý Và Sinh
Học. 2007;
[16] Nguyễn Như Lâm Nguyễn Gia Tiến Trương Thu
Hiền Nguyễn Hoài Châu Trần Thị Ngọc Dung.
Nghiên cứ
u nồng độ diệt khuẩn tối thiểu và độc
tính cấp của dung dịch nano bạc. Tạp Chí Học
Thảm Học Và Bỏng. 2009;
[17] Trần Thị Ngọc Dung Ngô Quốc Bưu Nguyễn

Hoài Châu Nguyễn Vũ Trung. Nghiên cứu hiệu
lực khử khuẩn của dung dịch nano bạc đối với
phẩy khuẩn Vibrio cholerae gây bệnh tả. TC
Khoa Học Và Công Nghệ. 2009;
[18] Wright JB. Efficacy of topical silver against
fungal burn wound pathogens.
[19] Kim JS, Kuk E, Yu KN, Kim J-H, Park SJ, Lee
HJ, et al. Antimicrobial effects of silver
C.T.T. Huyền và nnk. /Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 (2014) 23-32

32
nanoparticles. Nanomedicine Nanotechnol Biol
Med. 2007 Mar;3(1):95–101.
[20] Sun RW-Y, Chen R, Chung NP-Y, Ho C-M, Lin
C-LS, Che C-M. Silver nanoparticles fabricated
in Hepes buffer exhibit cytoprotective activities
toward HIV-1 infected cells. Chem Commun
Camb Engl. 2005 Oct 28;(40):5059–61.
[21] Lara HH, Ayala-Nuñez NV, Ixtepan-Turrent L,
Rodriguez-Padilla C. Mode of antiviral action of
silver nanoparticles against HIV-1. J
Nanobiotechnology. 2010;8:1.
[22] Elechiguerra JL, Burt JL, Morones JR,
Camacho-Bragado A, Gao X, Lara HH, et al.
Interaction of silver nanoparticles with HIV-1. J
Nanobiotechnology. 2005 Jun 29;3(1):6.
[23] Trần Thị Ngọc Dung Nguyễn Hoài Châu Đào
Trọng Hiền Nguyễn Thuý Phượng Ngô Quốc
Bưu Nguyễn Gia Tiến. Băng Nano bạc điều trị
vết thương bỏng. Hoạt Động Khoa Học. 2012;

[24] Asharani PV, Lian Wu Y, Gong Z, Valiyaveettil
S. Toxicity of silver nanoparticles in zebrafish
models. Nanotechnology. 2008 Jun
25;19(25):255102.
[25] Amro El-Badawy, David Feldhake, Raghuraman
Venkatapathy. State of the Science Literature
Review: Everything Nanosilver and More. U.S.
Environmental Protection Agency; 2010.
[26] Trop M, Novak M, Rodl S, Hellbom B, Kroell
W, Goessler W. Silver-coated dressing acticoat
caused raised liver enzymes and argyria-like
symptoms in burn patient. J Trauma. 2006 Mar;
60(3):648–52.

Nanosilver and the Prospects of Medicinal Applications
Chử Thị Thu Huyền, Nguyễn Thị Thanh Bình,
Trịnh Ngọc Dương, Nguyễn Thanh Hải
VNU Hanoi School of Medicine and Pharmacy, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hanoi, Vietnam

Abstract: Nanosilver (silver nanoparticle) is of great interest in medicine today. Nanosilver not
only has a potential antibacterial effect but also possesses useful anti-inflammatory effects, which
could be exploited in developing better dressings, creams for wounds and burns, cosmetics, deodorants
and even immune system support solutions. The key to its broad-acting and potential activity is the
multifaceted mechanism by which silver nanoparticles act on microbes. Many synthesis methods have
emerged and are being evaluated for nanosilver efficacy. Their possible adverse effects are also
critically discussed in this review to reflect on potential concerns before widespread application in
medicine.
Keywords: Nanosilver (silver nanoparticle), synthesis, antibacterial, anti-inflammatory, toxicity.

kháng sinh với hiệu lực thực thi hiện hành kháng khuẩn mạnh đãlàm cho mức độ sử dụng những thuốc có nguồngốc từ bạc giảm dần. Tuy nhiên chỉ 30 năm sauđó, người ta nhận thấy hiện tượng kỳ lạ đề khángkháng sinh ở nhiều loài vi sinh vật, vì thế tính năngkháng khuẩn của bạc lại được quan tâm. Các thuốc_______Tác giả liên hệ. ĐT : 84-9135 12599. E-mail : haipharm1@gmail.comc ó nguồn gốc từ bạc có phổ kháng khuẩn rộngvà rất hiếm khi bị vi trùng kháng công dụng [ 1 ]. Các thuốc từ bạc đều có chung một nguyêntắc là thuốc cần phải giải phóng bạc dưới dạngion để cho tính năng kháng khuẩn [ 2 ]. Nhiềudạng bạc được sử dụng để làm thuốc, điển hìnhlà : Dung dịch keo bạcĐây là dạng được sử dụng phổ cập nhấttrước năm 1960, những tiểu phân ion bạc tinhkhiết, tích điện, được phân tán trong môi trườnglỏng. Các ion tích điện đẩy nhau, cho nên vì thế chúngđược phân tán giống hệt trong môi trường tự nhiên ngaycả khi đã bôi thuốc lên vết thương. Phức hợp bạc proteinPhức hợp bạc với những protein phân tử nhỏlàm tăng tính không thay đổi của ion bạc trong dungdịch. Tuy nhiên năng lực kháng khuẩn kém ionC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3224 bạc và do có một số ít điểm yếu kém nhất định nênvào những năm 1960 chúng nhanh gọn đượcthay thế bởi những muối bạc. Muối bạcBạc nitrate 0,5 % đã từng là một dung dịchđiển hình và phổ cập nhất để trị những bết bỏngngoài da. Dung dịch muối bạc bộc lộ tínhkháng khuẩn cao, ít bị vi sinh vật kháng lại vànó còn có năng lực giảm viêm mặt phẳng vếtthương. Tuy nhiên, dung dịch muối bạc khôngổn định, dễ chuyển sang màu xám khi tiếp xúcvới ánh sáng. Ở nồng độ lớn hơn 1 % dung dịchbạc nitrate có năng lực gây độc với tế bào vàcác mô ; nitrate làm giảm năng lực liền vếtthương và khi bị khử thành nitrite sẽ tạo ra cácchất oxi hóa gây độc tế bào, giảm năng lực táitạo tế bào biểu mô. Bạc sulfadiazineBạc sulfadiazine ( tên thương mại : Flammazine, Silvadene ) được sử dụng nhiềutrong những năm 1970. Bạc nitrate và natrisulfadiazine được phối hợp để tạo thành bạcsulfadiazine sử dụng làm thuốc. Phức hợp nàytác dụng lên thành tế bào vi trùng. Tác dụngkháng khuẩn là công dụng hiệp đồng của cả ionbạc và của sulfadiazine. Các dạng thuốc phốihợp những sulfamit khác nhau với bạc đã đượcnghiên cứu thử nhiệm in vitro, tác dụng cho thấybạc sulfadiazine cho công dụng tốt nhất. Điều nàycó thể được lý giải là do sự link mạnhcủa bạc sulfadiazine với DNA của vi sinh vật. Sự đề kháng của vi trùng trên dòng sản phẩmnày cũng đã được ghi nhận. Sản phẩm có thểlàm giảm năng lực tái tạo biểu mô. Độc tínhđối với tủy xương của thuốc bạc sulfadiazinechủ yếu là do propylene glycol có trong dạngthuốc gây nên. Hệ giải phóng ion bạc kéo dài-nano tiểuphân bạcCác hệ trấn áp giải phóng ion bạc kéo dàiđược tăng trưởng trong những năm gần đây vàđược coi là một cuộc cách mạng trong việc pháttriển những loại sản phẩm chống nhiễm khuẩn vếtthương. Nhiều dạng của bạc được sử dụng đểnghiên cứu tăng trưởng những thuốc dạng này : nanotiểu phân bạc ; nano tiểu phân những muối bạc ; hệcác ion bạc và nano tiểu phân bạc phối hợp vớicác polymer khác nhau … Bài tổng quan này ra mắt những công trìnhnghiên cứu về bạc trong đó chú trọng vào dạngnano tiểu phân bạc trên những góc nhìn tổng hợpvà nhìn nhận tính năng cũng như những triểnvọng ứng dụng vào nghành nghề dịch vụ dược học. Như đã biết, lúc bấy giờ, dưới quan điểm củakhoa học và công nghệ tiên tiến nano, việc tạo ra những vậtthể với kích cỡ nano ( 10-12 m ) đã trở nên phổbiến. Ở size này, những hạt vật chất thể hiệnnhiều đặc thù lý hóa khác thường so với khivật chất đó ở kích cỡ thô. Các hạt nano tiểuphân bạc với nguồn năng lượng mặt phẳng lớn, tỷ suất cácnguyên tử trên mặt phẳng so với tổng số cácnguyên tử của tiểu phân cao, vì thế có khả nănggiải phóng những ion bạc vào trong dung dịch cao, và cho hiệu lực thực thi hiện hành khử khuẩn đáng kể. Thời giangiải phóng ion bạc từ những nano tiểu phân bạccòn lê dài hơn nhiều so với dạng keo bạc. 2. Tổng quan về nano tiểu phân bạc2. 1. Phương pháp điều chế nano tiểu phân bạcHiện nay có nhiều chiêu thức khác nhauđể điều chế nano tiểu phân bạc, gồm có tổnghợp hóa học ( chemical synthesis ), vật lý ( physical synthesis ) hay hóa lý tích hợp ( physical chemical synthesis ), sinh tổng hợp ( biosynthesis ) và tổng hợp hóa thực vật ( phytosynthesis ). Thách thức lớn nhất trong điều chế nanotiểu phân bạc là việc trấn áp những thông sốnhư size tiểu phân, phân bổ size, hình dạng, hình thái học, độ không thay đổi, thànhC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3225 phần hóa học, cấu trúc tinh thể, hiệu suất phảnứng, tạp chất. 2.1.1. Phương pháp tổng hợp hóa học, vậtlý hay hóa lý kết hợpPhương pháp phổ cập nhất được sử dụngđể điều chế nano tiểu phân bạc là khử bạc nitratbằng những tác nhân khử hóa như sodiumborohydrid, tia UV, tia γ co-60 ( photoreduction ), khí H, hydrazine, ethanol, ethylene glycol, ascorbic acid và aliphaticamines … Các tác nhân khử có độ mạnh yếukhác nhau cho những nano tiểu phân bạc có kíchthước khác nhau. Sodium borohydride được sửdụng rất thông dụng do năng lực phản ứng cao sovới những chất khử khác ; độc tính thấp hơn so vớihydrazine và hydroxylamines ; bảo đảm an toàn hơn sovới dùng khí Hhay những tác nhân vật lý khác ; size nano tiểu phân thu được tương đốinhỏ 1-15 nm [ 1, 3, 4 ] Hỗn hợp phản ứng được thêm chất không thay đổi ( stabilizer ) và chất xác định ( capping agent ) đểhạn chế sự kết tụ của những nano tiểu phân. Cáccác chất không thay đổi đã được sử dụng gồm : tinh bộthòa tan, dịch keo silica, polyvinyl alcohol, polyvinyl pyrrolidone ( PVP ), β-cyclodextrin, chitosan, etylene glycol, sodium dodecyl sulfate ( SDS ), peptide, silica kích cỡ nano Mặc dùcó thể sử dụng nhiều loại dung môi hữu cơ khácnhau làm thiên nhiên và môi trường phân tán trong quá trìnhtổng hợp nano tiểu phân bạc nhưng nước vẫn làdung môi được sử dụng phổ cập nhất [ 1, 5 ] 2.1.2. Phương pháp sinh tổng hợp ( biosynthesis ) Phương pháp sinh tổng hợp nano tiểu phânbạc bằng nhiều chủng vi trùng và vi nấm đãđược công bố. Dung dịch bạc nitrate được thêmvào sinh khối vi sinh vật, tác nhân khử hóa ( nhưhydroquinones ) xuất hiện trong sinh khối sẽ khửAgthành nano tiểu phân bạc dưới những điềukiện xác lập. Nhược điểm của phương phápnày là khó khăn vất vả trong việc tinh chế mẫu và cácsản phẩm chuyển hóa của vi sinh vật hoàn toàn có thể đểlại vết trong loại sản phẩm ở đầu cuối gây khó khănkhi ứng dụng trong ngành dược [ 1 ]. 2.1.3. Phương pháp tổng hợp hóa thực vật ( Phytosynthesis ) Gần đây, việc sử dụng những dịch chiết từthực vật làm tác nhân khử hóa để tổng hợp nanotiểu phân bạc cũng được quan tâm và tăng trưởng dotính thân thiện môi trường tự nhiên, độ bảo đảm an toàn cao vàgiá thành rẻ. Hỗn hợp nhiều thành phần trongdịch chiết vừa là tác nhân khử hóa vừa là tácnhân bền hóa cho tiểu phân nano tổng hợpđược. Nhiều tác giả đã tổng hợp thành công xuất sắc tiểuphân nano bạc bằng cách sử dụng những dịch chiếttừ : củ nghệ Curcuma longa, lá chè xanhCamellia sp., lá húng chanh ( tần lá dày ) Plectranthus amboinicus, lá cốt khí tíaTephrosia purpurea, lá bạch tật lê Tribulusterrestris, vỏ quả cam ngọt Citrus unshiu, lá lôhội Aloe vera, rễ cây nhàu Morinda citrifolia, vỏ quả xoài Mangifera sp., lá cây ngót nghẻoGloriosa superba, lá bạch đàn Eucalyptuschapmaniana, vỏ quả chuối Musa sp., lá mạnkinh tử Vitex negundo … [ 6, 7 ]. 2.2. Đặc điểm của nano tiểu phân bạc và cácphương pháp xác địnhCác đặc tính lý, hóa của nano tiểu phân bạcđược xác lập bởi một sốphương pháp như : phổ hấp thụ nguyên tử ( AAS ) ; phổ hấp thụ tửngoại – khả kiến ( UV-VIS ) ; hiển vi điện tửtruyền qua ( TEM ) ; nhiễu xạ tia X ( XRD ) ; phổhồng ngoại ( FTIR ) ; tán xạ ánh sáng ( DLS ). Kích thước và hình dạng nano tiểu phânthường được xác lập qua hình ảnh TEM. Nanotiểu phân bạc sinh tổng hợp từ vi tảoScenedesmus có dạng hình cầu, size 15-20 nm [ 8 ]. Nano tiểu phân bạc được tổng hợphóa học bằng chất khử là ascorbic acid trongC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3226 hỗn hợp CTAB / NHcũng có dạng gần nhưhình cầu với đỉnh hấp phụ UV-VIS cực lớn ở422 nm [ 9 ]. Đặng Văn Phú và tập sự đãnghiên cứu sản xuất keo nano tiểu phân bạc bằngphương pháp chiếu xạ γ Coban 60 sử dụngpolyvinyl pyrolidon ( PVP ) / chitosan ( CTS ) làmchất không thay đổi. Kích thước hạt trung bình và tầnsố phân bổ kích cỡ hạt được xác lập bằngphương pháp đếm hạt từ ảnh TEM với tổng sốhạt từ 500 – 1000 hạt. Nhóm tác giả nhận thấycác hạt nano tiểu phân bạc do họ tạo ra chủ yếucó hình cầu, kích cỡ trung bình là 15,96 ± 0,51 nm ( PVP ), 5,55 ± 0,25 nm ( CTS ), 2,92 ± 0,05 nm ( 1 % PVP / 5 % CTS ), 11,44 ± 2,07 nm ( 1 % PVP / Ethanol 1M ) [ 10 ]. Bằng kỹ thuật DLS, Jaiswal và tập sự đokích thước tiểu phân nano bạc sản xuất được từAgNOlà 4-6, 2 nm khi dùng β-cyclodextrinlàm chất xác định và 16,3 nm với phản ứng điềuchế không dùng β-cyclodextrin [ 5 ]. Tùy thuộc độ không thay đổi của hệ, kích cỡ, độphân bố kích cỡ … mà nano tiểu phân bạchấp thụ cực lớn ở những bước sóng khác nhau. Guzman và tập sự điều điều chế nano tiểuphân bạc từ muối bạc nitrate sử dụng hydrazinehoặc hỗn hợp hydrazine với natri citrate làm tácnhân khử và sodium dodecyl sulfate ( SDS ) làmtác nhân không thay đổi. Dùng hydrazine làm tác nhânkhử cho những nano tiểu phân ở dạng đơn phântán hình cầu hoặc tập hợp thành những hạt nhỏkích thước từ 8 đến 50 nm, trung bình là 24 nm. Dùng hỗn hợp hydrazine và natri citrate làm tácnhân khử cho những nano tiểu phân phân tán tốthơn, hình cầu hoặc có cạnh, size phân bốthành 2 nhóm từ 15 đến 30 nm và từ 32 đến 48 nm. Nano tiểu phân bạc hấp thụ UV-VIS cựcđại lần lượt ở 418 nm và 412 nm [ 11 ]. Bước sóng hấp thụ cực lớn của nano tiểuphân bạc trong chất không thay đổi PVA và PVP lầnlượt là 410 và 418 nm [ 4 ]. 2.3. Tác dụng sinh học của nano tiểu phân bạc ( nanosilver efficacy ) 2.3.1. Tác dụng diệt khuẩnIon bạc có hoạt tính mạnh, thuận tiện liên kếtvới những protein tích điện âm, RNA, DNA, ionclorid. Đặc tính này đóng vai trò chính trong cơchế kháng khuẩn của bạc nhưng cũng gây phứctạp khi chúng hoàn toàn có thể link với protein trongvết thương. Thách thức của những mẫu sản phẩm chốngkhuẩn tại chỗ của bạc lúc bấy giờ là năng lực giảiphóng ion bạc quá thấp hoặc quá nhanh, tínhthấm kém, sự xuất hiện của nitrate hay những base làcác chất gây ảnh hưởng tác động không tốt đến sự hàngắn vết thương. Băng dán vết thương muốn phát huy tácdụng phải giải phóng đủ lượng bạc dưới dạngion hòa tan. Nếu giải phóng ion bạc ở nồng độdưới mức ức chế tối thiểu ( MIC – minimuminhibitory concentration, 2 – 4 mg Ag / l ) trongthời gian lê dài hoàn toàn có thể dẫn đến tình trạngkháng thuốc. Cơ chế đề kháng là làm giảm tínhthấm với bạc và / hoặc tăng cường hoạt động giải trí củahệ thống bơm đẩy bạc ra khỏi tế bào. Vì vậy, việc sử dụng bạc thiếu trấn áp hoàn toàn có thể dẫn tớigia tăng năng lực đề kháng của vi trùng [ 12 ]. Bạc nitrate giải phóng ion bạc ở nồng độ caonhưng nhanh, nên phải thay miếng băng dánthường xuyên ( lên đến 12 lần / ngày ). Bạcsulfadiazine phân phối đủ lượng bạc cần thiếtnhưng công dụng duy trì yếu, tuy nhiên so vớibạc nitrate, bạc sulfadiazine đã có sự cải thiệnđáng kể ( chỉ phải thay miếng băng dán 2 lần / ngày ). Bạc calci phosphate và bạc chloridegiải phóng ion bạc lê dài nhưng khó đủ nồngđộ. Dạng nano tiểu phân bạc hoàn toàn có thể coi là dạnglý tưởng nhất để sản xuất băng dán vết thương, vết bỏng nhờ khắc phục được những hạn chế củacác dạng bạc nói trên. Nano tiểu phân bạc giảiphóng Ag, dạng này khó bị bất hoạt bởi ionchloride hay chất hữu cơ so với dạng ion. KhiC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3227 bạc bị tiêu tốn do phản ứng với những tế bào đíchhoặc bị bất hoạt bởi những protein hay anion trongdịch vết thương, bạc lại được bổ trợ liên tụcgiúp duy trì không thay đổi hàm lượng bạc có hoạt tính [ 2 ]. Bạc là một tác nhân kháng khuẩn phổ rộng, có năng lực chống nấm men, nấm mốc và vikhuẩn, gồn cả chủng Staphylococcus aureuskháng methicillin và Entercocci khángvancomycin. Dạng sắt kẽm kim loại bạc tương đối trơvà khó hấp thu bởi tế bào động vật hoang dã có vú cũngnhư tế bào vi trùng. Tuy nhiên, trong dịch vếtthương hoặc những chất bài tiết khác, bạc được ionhóa và trở nên có hoạt tính. Tương tự những kimloại nặng khác, bạc ảnh hưởng tác động trên những vi sinh vậtbằng cách tiến công hệ enzyme hô hấp, cácthành phần của hệ luân chuyển electron cũngnhư làm suy yếu tính năng của DNA. Ion bạcương tác với nhóm thiol trong hệ enzyme hôhấp của tế bào, tương tác với những protein cấutrúc và những base của DNA dẫn đến ức chế sựsao chép, tương tác với nhóm sulphydryl trênbề mặt hoặc bên trong vi trùng làm bất hoạtenzyme phosphomannose isomerase, tương tácvới peptidoglycan của vách tế bào và gây phângiải màng tế bào, gây biến tính ribosome dẫnđến ức chế tổng hợp protein. Do công dụng theonhiều chính sách khác nhau như vậy mà tỉ lệ khángbạc của vi trùng là rất thấp [ 1, 2 ]. Nano tiểu phân bạc biểu lộ công dụng diệtkhuẩn trên một lượng lớn những loài vi trùng, những loài được điều tra và nghiên cứu nhiều nhất là tụcầu vàng Staphyllococcus aureus, Escherichiacoli, liên cầu tan máu Streptococcus, trựckhuẩn mủ xanh Pseudomonas aeruginosa vàphẩy khuẩn tả Vibrio cholerae. Ngoài ra tácdụng của nano tiểu phân bạc trên nấm Candidaalbican và một số ít chủng virut cũng đã đượcnghiên cứu. Mẫu với S. aureus nồng độ 3000 khuẩn / đĩa bị diệt trọn vẹn bởi dịch keo bạc-silica ở nồng độ 60 mg / l [ 13 ]. Shahverdi vàcộng sự ( 2007 ) đã chỉ ra rằng nano tiểu phânbạc đường kính 5-32 nm tăng công dụng diệtkhuẩn của nhiều loại kháng sinh như penicillinG, amoxicillin, erythromycin, clindamycin vàvancomycin trên Staphylococcus aureus vàEscherichia coli [ 14 ]. Nghiên cứu của Jaiswalvà tập sự ( 2010 ) cho thấy sự xuất hiện của tácnhân xác định β-cyclodextrin làm tăng rõ ràng tácdụng kháng khuẩn của những nano tiểu phân bạctrên những chủng P. aeruginosa, E. coli và S.aureus. Ở nồng độ 50 ppm và 100 ppm, nanotiểu phân bạc diệt trên 96 và 98 %, theo thứ tự, cả 3 chủng vi trùng này [ 15 ]. Nano tiểu phânbạc điều chế từ phản ứng AgNOvới dịch chiếtcủ nghệ Curcuma longa ở nồng độ 50 mg / l ứcchế đến 99,1 % chủng E. coli BL-21. Rupareliavà tập sự ( 2008 ) công bố nồng độ diệt khuẩntối thiểu của nano tiểu phân bạc trên nhiềuchủng E. coli là 60 – 220 mg / l [ 6 ]. Vải sợi 100 % cotton được tẩm nano tiểu phân bạc đến bãohòa bộc lộ năng lực diệt khuẩn tốt trên cácloại trực khuẩn mủ xanh, liên cầu tan máu, tụcầu vàng và nấm Candida tại thời gian ban đầuvà cả sau 2 tháng. Riêng với E. coli, tác dụngcủa nano tiểu phân bạc ở mức độ trung bình. Ngay sau khi phủ nano tiểu phân bạc thì tácdụng trên E. coli có bộc lộ rõ mặc dầu yếuhơn so với trên những loại vi trùng khác. Sau 1 tháng và 2 tháng thì hiệu lực hiện hành của vải tẩm nanotiểu phân bạc trên E. coli không rõ, điều nàyđược lý giải là thiên nhiên và môi trường nuôi cấy E. coli cóchứa nước muối sinh lý ( dung dịch NaCl 0,9 % ), ion Clliên kết với Agtạo AgCl làm giảmlượng Agtham gia vào quy trình khử khuẩn, không chỉ có vậy bản thân vi trùng E. coli cũng có sứcsống mạnh hơn những loại vi trùng khác [ 15 ]. Một nghiên cứu và điều tra khác của Nguyễn Như Lâmvà tập sự ( 2009 ), nồng độ diệt khuẩn tối thiểucủa nano tiểu phân bạc với P. Aeruginosa, S.aureus, E. coli lần lượt là 100 mg / l, 12,5 mg / l, 3,125 mg / l sau 2 giờ tiếp xúc [ 16 ]. Nano tiểuC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3228 phân bạc do viên Công nghệ thiên nhiên và môi trường điềuchế đã được sử dụng để nghiên cứu và điều tra đánh giákhả năng diệt khuẩn so với một số ít chủng vikhuẩn phân lập từ những bệnh phẩm của bệnhnhân mắc bệnh tả. Số liệu thực nghiệm chỉ rarằng sau 15 phút tiếp xúc với thiên nhiên và môi trường chứanano tiểu phân bạc nồng độ 1,0 mg / l, toàn bộ 3 chủng Vibrio cholerae 3184, 3214, 3252 đã bịtiêu diệt. Nồng độ nano tiểu phân bạc tối tiểucho phép tàn phá 99,99 % vi trùng được xácđịnh là 0,25 mg / l với thời hạn tiếp xúc là 60 phút [ 17 ]. 2.3.2. Tác dụng chống nấmNano tiểu phân bạc có tính năng chống nấmnhanh và hiệu suất cao trên nhiều loài phổ cập nhưAspergillus, Candida và Saccharomyces [ 18 ]. Nano tiểu phân bạc kích cỡ 13,5 ± 2,6 nmcòn hiệu suất cao trong diệt nấm men phân lập từ vúbò bị viêm [ 19 ]. 2.3.3. Tác dụng chống virutNano tiểu phân bạc đường kính trung bình10 nm ức chế đến 98 % sự tái tạo của virut HIV-1 trong khi nano vàng cùng đường kính chỉ chohiệu quả ở mức độ thấp ( 6-20 % ) [ 20 ]. Humberto H Lara và tập sự ( 2010 ) cho rằngnano tiểu phân bạc phát huy tính năng khángvirut HIV ở quá trình đầu của quy trình nhânbản và quy trình tiến độ sau xâm nhập của virut [ 21 ]. Mặt khác, Elechiguerra và tập sự ( 2005 ) cũngchỉ ra rằng công dụng diệt virut của nano tiểuphân bạc phụ thuộc vào vào kích cỡ tiểu phân, khoảng chừng có công dụng là 1-10 nm [ 22 ]. 2.3.4. Tác dụng chống viêmNhiều điều tra và nghiên cứu khoa học đã làm sáng tỏcơ chế chống viêm của nano tiểu phân bạc. Trong một nghiên cứu và điều tra sử dụng 1,2 – dinitrochlorobenzen làm tác nhân gây viêm daở lợn ,. Mô bệnh học cho thấy biểu mô lợn đượcdán băng dán tẩm nano tiểu phân bạc và bạcnitrat gần như thông thường sau 72 giờ điều trị. Tác dụng chống viêm của nano tiểu phân bạc cóthể có tương quan tới năng lực giảm giải phóngcytokin, giảm sự xâm nhập của tế bào lymphovà tế bào mast, gây tự hủy những tế bào viêm. Hệmen matrix metalloproteinase ( MMPs ) gópphần gây ra quy trình viêm và sự dư thừa củachúng có tương quan đến bộc lộ loét mãn tínhhơn là những vết thương cấp, cho thấy MMPs gópphần cản trở sự tự lành của vết loét. Miếng dánnano tiểu phân bạc giảm rõ ràng mức MMP9 ởlợn và cải thiện sự lành vết thương, mặc dùchưa xác lập được chính sách. Trong 1 nghiên cứulâm sàng trên 15 bệnh nhân, miếng dán nanotiểu phân bạc tăng cường sự lành của những vết loétở chân. Điều này cho thấy nano tiểu phân bạckhông chỉ giảm số lượng tế bào viêm ở vếtthương mà còn có cung ứng chống viêm do làmgiảm sự xâm nhập của bạch cầu trung tính [ 1 ]. 2.3.5. Tác dụng chữa bỏng và làm lành vếtthươngNhững thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đãđánh giá năng lực làm lành vết bỏng nhanh củamiếng băng dán chứa nano tiểu phân bạc so vớimiếng dán chứa bạc sulfadiazine. Nano tiểuphân bạc giúp giảm đáng kể thời hạn làm lànhvết thương ( trung bình còn 3,35 ngày ), đẩy lùinhiễm khuẩn ở những vết bỏng bị nhiễm trùng vàkhông quan sát thấy công dụng không mongmuốn nào. Một thử nghiệm lâm sàng ngẫunhiên khác trên năng lực chữa bỏng độ 2, 191 bệnh nhân được chia làm ba nhóm điều trị với : băng nano tiểu phân bạc, 1 % kem bạcsulfadiazine hay với gạc chỉ chứa vaseline. Kếtquả cho thấy sự tiêu biểu vượt trội của băng nano tiểuphân bạc trong việc giảm thời hạn lành vếtbỏng. Tuy nhiên, không có sự khác nhau trongkhả năng làm lành những vết thương sâu của băngnano tiểu phân bạc so với việc sử dụng kem 1 % bạc sulfadiazine. Điều này cho thấy nano tiểuC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3229 phân bạc tăng cường sự tái tạo biểu mô nhưngkhông ảnh hưởng tác động đến những pha khác của quátrình làm lành vết thương của mô như sự hìnhthành mạch và tăng sinh tế bào. Băng dán chứa nano tiểu phân bạc cũng đãđược điều tra và nghiên cứu nâng cấp cải tiến với mục tiêu tăngcường hiệu suất cao diệt khuẩn và hàn gắn vếtthương. Băng dán chứa nano tiểu phân bạctrong chitosan biểu lộ tỉ lệ làm lành vết thươngvượt trội ( 89 % ) so với miếng dán chứa bạcsulfadiazine ( 68 % ) và phim chứa chitosan ( 74 % ). Hơn nữa, băng dán nano tiểu phân bạctrong chitosan giải phóng ít bạc hơn so với bạcsulfadiazine truyền thống cuội nguồn. Điều này chứng tỏviệc sử dụng nano tiểu phân bạc hoàn toàn có thể an toànhơn, giúp hạn chế triệu chứng xám da ( argyria ) và tăng nồng độ bạc trong máu ( argyremia ). Băng nano tiểu phân bạc cho thấy diễn biếntại chỗ vết bỏng trên thỏ thí nghiệm và cẳng taybệnh nhân đạt tác dụng tốt, những vết bỏng đều ítphù viêm, ít xung huyết và tiết dịch rất ít. Trêntất cả những thành viên thỏ thí nghiệm đều ghi nhậnkhông có hiện tượng kỳ lạ dị ứng với băng nano tiểuphân bạc, sau 3 tuần điều trị, diện tích quy hoạnh vếtthương đã co lại còn 1/3. Điều trị bỏng bằngnano tiểu phân bạc đạt hiệu suất cao cao do ức chếvi khuẩn tăng trưởng và hồi sinh tổn thươngnhanh hơn so với sulfadiazine. Cơ chế hoàn toàn có thể làdo những hạt nano tiểu phân bạc có năng lực điềutiết giải phóng từ từ những ion bạc vào dịch vếtthương để kích thích những cytokin tương hỗ điều trịhoặc ức chế những cytokin tương hỗ viêm và gia tănggiáng hóa những tế bào tổn thương, được cho phép rútngắn thời hạn phục sinh tổn thương và không đểlại sẹo [ 1 ]. 2.4. Một số mẫu sản phẩm ứng dụng nano tiểu phânbạc trong y dược và mỹ phẩm2. 4.1. Trang thiết bị y tếNhờ đặc tính kháng khuẩn trong thời giandài, nano tiểu phân bạc thường được phủ trênbề mặt những thiết bị để ghép vào khung hình như ốngthông trong tim mạch, tiết niệu. Ngoài ra, nanotiểu phân bạc cũng được dùng trong sản xuất ốngrút dịch não tủy thừa trong phẫu thuật thần kinhhay được thêm vào những chất hàn xương. Miếngbăng dán vết thương chứa nano tiểu phân bạcđã được kinh doanh thương mại hóa trong khoảng chừng 2 thập kỷqua và được sử dụng trong lâm sàng để chữacác vết thương trong đó có bỏng, chết tế bàobiểu bì, hội chứng Steven-Johnson, ung thư damãn tính và bệnh pemphigut. Tên thương mạinổi tiếng cho dòng mẫu sản phẩm này là Acticoat, Aquacel Ag, Contreet Foam, PolyMem Silver, Urgotul SSD [ 15 ]. 2.4.2. Thuốc và mỹ phẩmTrong thuốc và mỹ phẩm, nano tiểu phânbạc đã được sử dụng thoáng rộng trong những chếphẩm làm đẹp, sát khuẩn, khử mùi như sảnphẩm của hãng Nano Cyclic ( Mỹ ), Nanopoly ( Nước Hàn ), Nanogist Co. Ltd. ( Nước Hàn ) … Nano tiểu phân bạc còn được sản xuất dạngdung dịch bổ trợ vi lượng như dung dịchASAP 10 ppm của American Biotech Labs ( Mỹ ). 2.5. Độc tính của nano tiểu phân bạc2. 5.1. Độc tính cấpNguyễn Như Lâm và tập sự ( 2009 ) đã chỉra rằng ở nồng độ 5000 ppm, dung dịch nanotiểu phân bạc không gây ra nhiễm độc đáng kểnào trên chuột nhắt trắng thực nghiệm [ 16 ]. Tương tự, Trần Thị Ngọc Dung và tập sự ( 2012 ) đã khảo sát độc tính cấp của dung dịchnano tiểu phân bạc 5000 mg / l. Kết quả cho thấytất cả số chuột nhắt trắng ởcác lô thí nghiệmsau 72 giờ cho uống nano tiểu phân bạc với cácliều tăng dần từ 0,3 đến 1,5 ml / 10 g thể trọng ( liều tối đa mà dạ dày chuột hoàn toàn có thể chứa ) đềukhỏe mạnh thông thường [ 23 ]. Như vậy có thểC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3230 chứng minh và khẳng định rằng nano tiểu phân bạc có độc tínhthấp. 2.5.2. Độc tính trường diễnDù đã được sử dụng thoáng rộng trong lĩnh vựcy tế từ hàng trăm năm trước, nhưng có rất ítthông tin về công dụng không mong ước củabạc được báo cáo giải trình. Độc tính thông dụng của bạcđược quan sát thấy là hiện tượng kỳ lạ da bị nhuộmmàu xám hay xanh xám ( argyria ) xảy ra khithuốc được sử dụng với lượng lớn hoặc trêndiện rộng. Tiếp xúc với lượng lớn bạc trongkhông khí hoàn toàn có thể gây những yếu tố về đường hôhấp như : khó thở, rát họng, phổi và đau dạ dày. Da tiếp xúc với bạc hoàn toàn có thể gây những phản ứng dịứng nhẹ gồm có phát ban, sưng và viêm ở mộtsố người. Do bạc thô được cho là không độc vớihệ miễn dịch, hệ tuần hoàn, hệ thần kinh và cơquan sinh dục, bạc thô cũng không gây ung thưnên nhiều nhà điều tra và nghiên cứu và những cơ quan quảnlý coi bạc là tương đối không ô nhiễm, ngoại trừhiện tượng argyria và một số ít bộc lộ nêu trên. Trong hầu hết những nghiên cứu và điều tra, nano tiểuphân bạc được cho là không ô nhiễm với cơ thểcon người. Tuy nhiên, do có kích cỡ nhỏ ( tương tự với size của virut ) nanotiểu phân bạc hoàn toàn có thể xâm nhập, chuyển dời vàobên trong tế bào và ảnh hưởng tác động đến những sinh vậtsống. Hussain và tập sự ( 2005 ) đã nghiên cứuđộc tính của nano tiểu phân bạc ở những kíchthước khác nhau lên tế bào gan chuột cống. Cáctác giả nhận thấy sau 24 giờ tiếp xúc, ti thể củacác tế bào có kích cỡ và hình dạng bấtthường. Các điều tra và nghiên cứu in vitro chứng minhrằng nano tiểu phân bạc có ảnh hưởng tác động đến khảnăng sinh sản, tăng trưởng và DNA. Nghiên cứtrên cá ngựa vằn cho thấy nano tiểu phân bạctinh khiết, size 12 nm có năng lực gâysai lệch nhiễm sắc thể và tổn thương DNA, ứcchế sự tăng sinh của tế bào và ảnh hướng đếnsự tăng trưởng sớm của phôi [ 24 ]. Một số nano tiểu phân bạc hoàn toàn có thể khuếchtán vào phổi, da hay xâm nhập vào trong hệtuần hoàn và bạch huyết của người, làm rối loạnhoạt động của tế bào và gây bệnh. Độc tính tếbào của nano tiểu phân bạc có trong 5 loạimiếng băng dán được lưu hành trên thị trườngđã được điều tra và nghiên cứu bởi Burd và tập sự ( 2007 ). Kết quả là 3 trong số đó có gây chết tếbào keratinocyte và nguyên bào sợi fibroblast. Từ điều tra và nghiên cứu về độc tính của nano tiểu phânbạc trên dòng tế bào C18-4, Braydich-Stolle vàcộng sự ( 2005 ) đã Kết luận rằng độc tính củanano tiểu phân bạc lên hoạt động giải trí của ty thể tănglên cùng với sự ngày càng tăng nồng độ nano tiểu phânbạc [ 25 ]. Nano tiểu phân bạc đã được tìm thấytrong máu của những bệnh nhân có bệnh về máuvà trong ruột kết của bệnh nhân ung thư ruộtkết. Một thử nghiệm lâm sàng sử dụng miếngbăng dán vết thương Acticoat ( Smith và Nephew, Inc. ) trong một tuần để điều trị tại chỗcho một bệnh nhân nam 17 tuổi, khỏe mạnh, bịbỏng sâu 30 % cho thấy những tín hiệu độc vớigan và triệu chứng argyria Open gây xámda mặt bệnh nhân. Nồng độ bạc trong huyếttương là 107 µg / kg và trong nước tiểu là 28 µg / kg, cao hơn mức thường thì, nồng độenzym gan cũng tăng hơn mức thông thường. Ngay sau khi miếng dán được tháo ra, những triệuchứng lâm sàng và enzym gan trở về giá trịbình thường [ 26 ]. Mặt khác, do có size nhỏ và tính chấtthay đổi nên nano tiểu phân bạc hoàn toàn có thể ảnhhưởng đến thiên nhiên và môi trường. Drake và Hazelwood ( 2005 ) chỉ ra rằng bạc sắt kẽm kim loại ít ảnh hưởngđến sức khỏe thể chất nhất, trong khi đó những hợp chấthòa tan của bạc dễ hấp thu, cho nên vì thế, có khả nănggây ra những công dụng không mong ước hơn. Nhiều nghiên cứu và điều tra cho thấy 1/5 g bạc Ag / l cóthể giết chết nhiều loài sinh vật dưới nước. Tuynhiên, nhiều tìm hiểu chỉ ra rằng nồng độ ionAgtrong thiên nhiên và môi trường là quá thấp để hoàn toàn có thể gâynên độc tính ( WHO, 2002 ). C.T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3231 2.6. Kết luậnNano tiểu phân bạc hiện đang là đề tài đượcchú ý nhiều không chỉ trên quốc tế mà cả ởViệt Nam. Với phổ kháng khuẩn rộng và ít bịđề kháng, nano tiểu phân bạc đã mở ra triểnvọng lớn trong việc tăng trưởng những sản phẩmtrong ngành dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tếvà loại sản phẩm gia dụng. Các ảnh hưởng tác động tiêu cựccủa chúng đã và đangđược nghiên cứu và điều tra ngàycàng khá đầy đủ được cho phép ngày càng tăng tính bảo đảm an toàn chocác mẫu sản phẩm chứa nano tiểu phân bạc đối vớingười sử dụng. Tài liệu tìm hiểu thêm [ 1 ] Chaloupka K, Malam Y, Seifalian AM.Nanosilver as a new generation of nanoproductin biomedical applications. Trends Biotechnol. 2010 Nov ; 28 ( 11 ) : 580 – 8. [ 2 ] Atiyeh BS, Costagliola M, Hayek SN, Dibo SA.Effect of silver on burn wound infection controland healing : review of the literature. Burns J IntSoc Burn Inj. 2007 Mar ; 33 ( 2 ) : 139 – 48. [ 3 ] Trần Thị Ngọc Dung Nguyễn Hoài Châi ĐàoTrọng Hiền Nguyễn Thuý Phượng Ngô QuốcBưu Nguyễn Gia Tiến. Nghiên cứu tính năng củabăng nano bạc lên quy trình điều trị vết thươngbỏng. Họp Báo Hội nghị Khoa Học Kỷ Niệm 35 NămViện Khoa Học Và Công Nghệ Việt Nam 1975 – 2010 Tiểu Ban Môi Trường Và Năng Lượng. 2011 ; [ 4 ] Bùi Duy Du Đặng Văn Phú Nguyễn TriệuNguyễn Quốc Hiến. Nghiên cứu sản xuất bạcnano bằng giải pháp chiếu xạ. Hóa Học VàỨng Dụng. 2007 ; [ 5 ] Jaiswal S, Duffy B, Jaiswal AK, Stobie N, McHale P. Enhancement of the antibacterialproperties of silver nanoparticles using β-cyclodextrin as a capping agent. Int JAntimicrob Agents. 2010 Sep ; 36 ( 3 ) : 280 – 3. [ 6 ] Sathishkumar M, Sneha K, Yun Y-S. Immobilization of silver nanoparticlessynthesized using Curcuma longa tuber powderand extract on cotton cloth for bactericidalactivity. Bioresour Technol. 2010O ct ; 101 ( 20 ) : 7958 – 65. [ 7 ] Sun Q, Cai X, Li J, Zheng M, Chen Z, Yu C-P. Green synthesis of silver nanoparticles using tealeaf extract and evaluation of their stability andantibacterial activity. Colloids Surf PhysicochemEng Asp. năm trước Mar 5 ; 444 : 226 – 31. [ 8 ] Jena J, Pradhan N, Nayak RR, Das BP, SuklaLB, Panda PK, et al. Microalga Scenedesmussp. : A Potential Low Cost Green Machinery forSilver Nanoparticle Synthesis. J MicrobiolBiotechnol. năm trước Jan 7 ; [ 9 ] Jose M, Sakthivel M. Synthesis andcharacterization of silver nanospheres in mixedsurfactant solution. Mater Lett. năm trước Feb15 ; 117 : 78 – 81. [ 10 ] Đặng Văn Phú Bùi Duy Du Nguyễn Triệu VõThị Kim Lăng Nguyễn Quốc Hiến Bùi DuyCam. Chế tạo keo bạc nano bằng phương phápchiếu xạ sử dụng polyvinyl pyrolidon chitosanlàm chất không thay đổi. TC Khoa Học Và Công Nghệ. 2008 ; [ 11 ] Guzman M, Dille J, Godet S. Synthesis andantibacterial activity of silver nanoparticlesagainst gram-positive and gram-negativebacteria. Nanomedicine Nanotechnol Biol Med. 2012 Jan ; 8 ( 1 ) : 37 – 45. [ 12 ] Dunn K, Edwards-Jones V. The role of Acticoatwith nanocrystalline silver in the management ofburns. Burns J Int Soc Burn Inj. 2004 Jul ; 30S uppl 1 : S1 – 9. [ 13 ] Guangyin Lei. Synthesis of Nano-SilverColloids and Their Anti-Microbial Effects. Master thesis of Science In Materials Science và Engineering 2007. [ 14 ] Shahverdi AR, Minaeian S, Shahverdi HR, Jamalifar H, Nohi A-A. Rapid synthesis of silvernanoparticles using culture supernatants ofEnterobacteria : A novel biological approach. Process Biochem. 2007 May ; 42 ( 5 ) : 919 – 23. [ 15 ] Huỳnh Thị Hà Hoàng Anh Sơn. Một số nghiêncứu về năng lực diệt khuẩn của nanô bạc trênvật liệu vải sợi. TC Phân Tích Hoá Lý Và SinhHọc. 2007 ; [ 16 ] Nguyễn Như Lâm Nguyễn Gia Tiến Trương ThuHiền Nguyễn Hoài Châu Trần Thị Ngọc Dung. Nghiên cứu nồng độ diệt khuẩn tối thiểu và độctính cấp của dung dịch nano bạc. Tạp Chí HọcThảm Học Và Bỏng. 2009 ; [ 17 ] Trần Thị Ngọc Dung Ngô Quốc Bưu NguyễnHoài Châu Nguyễn Vũ Trung. Nghiên cứu hiệulực khử khuẩn của dung dịch nano bạc đối vớiphẩy khuẩn Vibrio cholerae gây bệnh tả. TCKhoa Học Và Công Nghệ. 2009 ; [ 18 ] Wright JB. Efficacy of topical silver againstfungal burn wound pathogens. [ 19 ] Kim JS, Kuk E, Yu KN, Kim J-H, Park SJ, LeeHJ, et al. Antimicrobial effects of silverC. T.T. Huyền và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN : Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Tập 30, Số 2 ( năm trước ) 23-3232 nanoparticles. Nanomedicine Nanotechnol BiolMed. 2007 Mar ; 3 ( 1 ) : 95 – 101. [ 20 ] Sun RW-Y, Chen R, Chung NP-Y, Ho C-M, LinC-LS, Che C-M. Silver nanoparticles fabricatedin Hepes buffer exhibit cytoprotective activitiestoward HIV-1 infected cells. Chem CommunCamb Engl. 2005 Oct 28 ; ( 40 ) : 5059 – 61. [ 21 ] Lara HH, Ayala-Nuñez NV, Ixtepan-Turrent L, Rodriguez-Padilla C. Mode of antiviral action ofsilver nanoparticles against HIV-1. JNanobiotechnology. 2010 ; 8 : 1. [ 22 ] Elechiguerra JL, Burt JL, Morones JR, Camacho-Bragado A, Gao X, Lara HH, et al. Interaction of silver nanoparticles with HIV-1. JNanobiotechnology. 2005 Jun 29 ; 3 ( 1 ) : 6. [ 23 ] Trần Thị Ngọc Dung Nguyễn Hoài Châu ĐàoTrọng Hiền Nguyễn Thuý Phượng Ngô QuốcBưu Nguyễn Gia Tiến. Băng Nano bạc điều trịvết thương bỏng. Hoạt Động Khoa Học. 2012 ; [ 24 ] Asharani PV, Lian Wu Y, Gong Z, ValiyaveettilS. Toxicity of silver nanoparticles in zebrafishmodels. Nanotechnology. 2008 Jun25 ; 19 ( 25 ) : 255102. [ 25 ] Amro El-Badawy, David Feldhake, RaghuramanVenkatapathy. State of the Science LiteratureReview : Everything Nanosilver and More. U.S.Environmental Protection Agency ; 2010. [ 26 ] Trop M, Novak M, Rodl S, Hellbom B, KroellW, Goessler W. Silver-coated dressing acticoatcaused raised liver enzymes and argyria-likesymptoms in burn patient. J Trauma. 2006 Mar ; 60 ( 3 ) : 648 – 52. Nanosilver and the Prospects of Medicinal ApplicationsChử Thị Thu Huyền, Nguyễn Thị Thanh Bình, Trịnh Ngọc Dương, Nguyễn Thanh HảiVNU Hanoi School of Medicine and Pharmacy, 144 Xuân Thủy, CG cầu giấy, Hanoi, VietnamAbstract : Nanosilver ( silver nanoparticle ) is of great interest in medicine today. Nanosilver notonly has a potential antibacterial effect but also possesses useful anti-inflammatory effects, whichcould be exploited in developing better dressings, creams for wounds and burns, cosmetics, deodorantsand even immune system tư vấn solutions. The key to its broad-acting and potential activity is themultifaceted mechanism by which silver nanoparticles act on microbes. Many synthesis methods haveemerged and are being evaluated for nanosilver efficacy. Their possible adverse effects are alsocritically discussed in this review to reflect on potential concerns before widespread application inmedicine. Keywords : Nanosilver ( silver nanoparticle ), synthesis, antibacterial, anti-inflammatory, toxicity .

5/5 - (1 vote)
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments