Ứng dụng bản đồ tư duy để khám phá tính sáng tạo và giải quyết vấn đề – Tài liệu text

Ứng dụng bản đồ tư duy để khám phá tính sáng tạo và giải quyết vấn đề

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (350.13 KB, 69 trang )

JOYCE WYCOFF
ỨNG DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY ĐỂ KHÁM
PHÁ TÍNH SÁNG TẠO VÀ GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ
Bản quyền tiếng Việt © Công ty Sách Alpha
NHÀ XUẤT BẢN LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
Lời nói đầu
Khả năng của bộ não vĩ đại tới mức nào và bạn sử dụng được bao nhiêu phần trăm?
Vào những năm 1950, các nhà tâm lý học ước tính một người trung bình sử dụng
được 50% khả năng của bộ não. Đến thập niên 60-70, con số này hạ xuống còn 10%.
Đến thập niên 80 chỉ còn 1%. Giờ đây, vào những năm 1990, nó chỉ còn không quá
0,01%.
Tuy nhiên những con số này không chứng tỏ trí tuệ nhân loại ngày càng đi xuống mà
cho thấy khả năng đo lường sức mạnh tiềm ẩn to lớn của bộ não con người ngày càng
tăng. Giáo sư Pyotor Anokhin, một trong những nhà nghiên cứu não bộ hàng đầu thế
giới, đã công bố ước tính khoa học về số mẫu tư duy mà một bộ não trung bình của
con người có thể sử dụng. Con số mà ông nhấn mạnh là vừa phải ấy còn lớn hơn rất
nhiều so với số nguyên tử trên toàn vũ trụ.
Trong cuốn sách này, Joyce Wycoff sẽ hướng dẫn bạn suốt hành trình khám phá khả
năng của bộ não đầy kỳ thú. Tất nhiên, hiểu biết về khả năng tiềm ẩn của chúng ta có
thể đem lại cảm hứng và động lực, nhưng như vậy chưa đủ; chúng ta cần có hướng
dẫn thực tiễn để tiếp cận với những khả năng còn chưa được khai thác của mình. Ứng
dụng bản đồ tư duy cung cấp những gợi mở thiết thực và có thể áp dụng tức thì khi
lập bản đồ tư duy – một hệ thống sức mạnh vô cùng hiệu quả nhằm khai thác tối đa
khả năng của bộ não.
Bản đồ tư duy được Tony Buzan phát triển vào đầu những năm 1970 như một công cụ
giúp con người ghi nhớ hiệu quả. Khi áp dụng công cụ này, ông nhận ra nó không chỉ
giúp ghi nhớ hiệu quả mà còn giúp tăng cường kỹ năng tư duy cho sinh viên của
mình.
Giá trị của bản đồ tư duy thể hiện rõ nét nhất khi đối chiếu với kỹ thuật truyền thống
mà đa số chúng ta sử dụng để lấy ý tưởng và ghi nhớ: lập dàn ý. Tuy nhiên, việc lập

dàn ý đòi hỏi chúng ta phải sắp xếp các ý tưởng trước khi chúng hình thành, và do đó
làm giảm tốc độ và phạm vi của các ý tưởng.
Bộ não của chúng ta sở hữu khả năng nảy sinh ý tưởng vô hạn. Nó hoạt động tốt nhất
khi các ý tưởng được tự do tuôn trào trước khi phải sắp xếp lại. Có vô số hệ thống ghi
nhớ được phát minh để giúp bộ não tự do nảy sinh các ý tưởng nhưng phương pháp
lập bản đồ tư duy vượt xa tất cả. Phương pháp này là phương tiện khuyến khích dòng
tư duy tự nhiên bằng cách tạo ra một “vòng phản hồi tích cực” giữa bộ não và các ghi
chú.
Hãy nhớ lại cuốn sách bạn mới đọc gần đây và tưởng tượng bạn phải viết bài thu
hoạch về nó. Khi bắt đầu nhớ lại các ý, bạn có thể không hình dung lại được dàn ý
chính thức của cuốn sách. Thay vào đó, bạn sẽ thấy các từ khóa, các mối liên tưởng,
hình ảnh và tranh vẽ tự nhiên “nổi lên trong ý thức”. Để viết bài thu hoạch, bạn sẽ
phải sắp xếp lại các dòng liên tưởng đó.
Không chỉ gia tăng các liên tưởng tự do, lập bản đồ tư duy còn đem lại một phương
pháp sáng tạo toàn diện để tổ chức các ý tưởng. Rất nhiều sinh viên của chúng tôi nói
việc lập bản đồ tư duy diễn ra rất tự nhiên và họ đã xây dựng được hệ thống ghi nhớ
của riêng mình bao gồm các hình ảnh, màu sắc và các từ khóa gần giống như bản đồ
tư duy. Trực giác phát triển giúp họ khám phá những khía cạnh linh hoạt và chính xác
mới của tư duy.
Từ năm 1975 tôi đã kết hợp chặt chẽ với Buzan để phát triển bản đồ tư duy thành một
công cụ đào tạo tư duy hiệu quả. Vào cuối những năm 1970, chúng tôi xác định viễn
cảnh như sau: đến năm 2000 sẽ có 100 triệu người thường xuyên sử dụng bản đồ tư
duy, phương pháp lập bản đồ tư duy được giảng dạy ở các trường học và trở thành
phương pháp tối ưu khi làm việc tập thể. Việc hiện thực hóa viễn cảnh này đòi hỏi mỗi
cá nhân phải dạy, diễn đạt và quảng bá sức mạnh của bản đồ tư duy theo nhiều cách
khác nhau.
Cuốn sách của Joyce Wycoff là đóng góp quý báu cho việc hiện thực hóa viễn cảnh
nói trên. Chị đã viết cuốn sách nhằm phổ biến phương pháp lập bản đồ tư duy, chứng
minh tính ứng dụng thực tiễn của nó trong cuộc sống.
Gần đây, bản đồ tư duy trở thành “chủ đề nóng” thu hút sự quan tâm của nhiều người.

Nhưng nhiều người phản ứng rất hời hợt và thực dụng đối với vấn đề này. Hiệu quả
của bản đồ tư duy thường bị hiểu sai do kỹ thuật này đơn giản đến mức người ta có
thể dễ dàng bỏ qua ý nghĩa sâu xa của nó. Sự linh hoạt và thiện chí mà Joyce Wycoff
thể hiện đã khiến cuốn sách khác biệt so với bất cứ tác phẩm nào cùng đề tài.
Điều đặc biệt là Joyce đã áp dụng kỹ năng tư duy ngay trong cuốn sách này. Khi bạn
đọc những trang tiếp theo và làm theo chúng, bạn sẽ tiếp cận càng gần với trí tuệ tuyệt
vời của chính mình.
Michael J. Gelb
Nhà sáng lập và Chủ tịch tổ chức High Performance
Learning Washington, DC, Hè 1990
Mùa hè 1990
Lời giới thiệu: Tã giấy cho chuột và Cầu
vồng
“Tã giấy cho chuột”
“ những chiếc tã giấy bé tí xíu.”
“Mười hai chiếc một hộp ”
“được gấp lại và rắc phấn thơm ”
“ giao hàng tại nhà theo yêu cầu.”
“Đó sẽ là điều vĩ đại nhất.”
“Chúng ta sẽ giàu có!”
Những tiếng cười khúc khích và ha hả xen lẫn giọng của vài người nêu ra ý tưởng và
nhận xét cùng một lúc.
Những người này là ai và tại sao họ lại nói về tã giấy cho chuột? Một bữa tiệc vui vẻ
của thanh niên? Hay trò chơi nhìn tranh đoán chữ?
Không, nhóm người này thực ra là đội phát triển sản phẩm mới tại một chi nhánh của
hãng Hewlett Packard (HP) đang trong giai đoạn lập bản đồ tư duy.
Tã giấy cho chuột là sản phẩm mới của HP chăng?
Không, nhưng bản đồ tư duy đang giúp họ phát triển sản phẩm mới.
Vậy bản đồ tư duy là gì? Và nó có liên quan gì với việc phát triển sản phẩm mới?
Tôi mừng vì các bạn đặt ra câu hỏi đó.

Cầu vồng trí tuệ làm bừng sáng bầu trời cuộc đời chúng ta với các sắc màu, sự duyên
dáng và đối lập với những đám mây đen.
Cầu vồng trí tuệ từ đâu mà có? – những sắc màu rực rỡ, duyên dáng và vẻ đẹp tỏa
sáng cuộc đời của chúng ta ư? Bộ não đã được phân tích và lập lại bản đồ, phân chia
và khảo sát, nhuộm màu và chụp ảnh. Kiến thức về vô số các liên kết điện và các phản
ứng hóa học ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, những tương tác độc nhất vô nhị tạo nên
trí tuệ của chúng ta vẫn còn là điều bí ẩn. Mặc dù chúng ta đã hiểu hơn về quá trình
tạo ra “cầu vồng” sáng tạo thì bộ não vẫn phức tạp đến nỗi con người khó lòng
nắm bắt toàn bộ cách thức hoạt động của nó.
Bộ não là món quà kỳ diệu của tự nhiên – toàn bộ vũ trụ của chúng ta được tạo ra
trong vỏn vẹn 1.4 kg vật chất có nếp nhăn này – mọi thứ chúng ta nghe và thấy, nếm
và sờ, mọi cảm xúc, chuyển động, suy nghĩ và cảm hứng của chúng ta có được đều là
nhờ bộ não.
Thế giới thay đổi nhanh chóng đến mức chúng ta có cảm giác mình liên tục ở trên một
vùng đất lạ. Nó luôn đòi hỏi những giải pháp mới cho những thách thức mới. Công cụ
cơ bản của chúng ta trên vùng đất mới này chính là trí tuệ trí tưởng tượng và óc sáng
tạo.
Chính trí tưởng tượng và óc sáng tạo sẽ mở cánh cửa dẫn đến sự phát triển, những sản
phẩm và dịch vụ mới, thị trường thế giới, phương pháp giao tiếp mới, cách thức bảo
vệ môi trường và tài nguyên. Chính trí tưởng tượng và óc sáng tạo sẽ mang đến cho
chúng ta nhiều vẻ đẹp, âm nhạc, trường học tốt, việc làm, nhà cho người vô gia cư, và
chấm dứt đói nghèo, chiến tranh. Trong cuộc tìm kiếm những hiểu biết về trí tuệ,
chúng ta cần những công cụ chưa có trong chương trình học hay trong kinh nghiệm,
những công cụ dùng để khai phá vùng đất mới của trí tuệ con người.
Bản đồ tư duy chính là một trong những công cụ đó. Đó là kỹ thuật phát triển một
phương pháp sáng tạo và mới mẻ trong tư duy. Bản đồ tư duy có một tác động kỳ
diệu; nó tác động tới toàn bộ não, cho phép tổ chức các ý tưởng trong ít phút, thúc đẩy
sự sáng tạo, phá vỡ trở ngại mà người viết gặp phải và cung cấp một cơ chế động não
hiệu quả.
Bản đồ tư duy dễ học và dễ sử dụng. Đến cuối Chương 3, bạn sẽ biết đầy đủ về cách

lập bản đồ tư duy để ngay lập tức cải thiện khả năng viết của mình, củng cố kỹ năng
tổ chức ý tưởng và sử dụng thời gian hiệu quả hơn. Phần còn lại của cuốn sách sẽ chỉ
cho bạn thêm một vài cách sử dụng bản đồ tư duy khác.
Đây là một cuốn sách bài tập – không phải là sách giáo khoa. Mỗi ứng dụng của kỹ
thuật lập bản đồ tư duy lại có kèm theo một số bài tập. Chúng sẽ hé lộ những khả năng
của bạn, mà trước đây bạn chưa từng biết tới. Đó cũng chính là mục đích của cuốn
sách: giúp bạn khám phá những điều mới lạ về bản thân thông qua bản đồ tư duy. Chỉ
khi nào khám phá ra mình thật sự là ai thì chúng ta mới có thể giải phóng hoàn toàn
tiềm năng và tính sáng tạo của bản thân.
Bạn nên sử dụng cuốn sách này cùng với kỹ thuật lập bản đồ tư duy trên hành trình
khám phá bản thân. Nó sẽ giúp bạn đánh giá đúng khả năng tư duy của mình. Khi bạn
bắt đầu sử dụng phương pháp kỳ diệu này, tiền đồ sẽ rộng mở và bạn sẽ trở thành một
nhà tư tưởng vĩ đại.
Cuốn sách này gồm ba phần:
Phần 1 — Hiểu biết về bộ não và sự sáng tạo
Bản đồ tư duy dựa trên những nghiên cứu và nguyên tắc về não/trí tuệ. Phần này giải
thích hoạt động của bộ não, cách thức hoạt động sáng tạo và cách thức tổ chức các
nguyên tắc thành quá trình xử lý thông tin hiệu quả của bản đồ tư duy.
Phần 2 – Hai kỹ năng lập bản đồ tư duy
Bản đồ tư duy là một kỹ thuật đơn giản nhưng mỗi yếu tố của nó đều rất quan trọng.
Phần thứ hai giải thích các yếu tố từ cơ bản đến phức tạp của bản đồ tư duy.
Phần 3 – Các ứng dụng của bản đồ tư duy
Bản đồ tư duy là một kỹ thuật cực kỳ đa năng và hiệu quả. Phần thứ ba này cho bạn
thấy những ứng dụng của bản đồ tư duy và có thể thúc đẩy nhiều cách sử dụng bản đồ
tư duy mới.
Chào mừng bạn đến với bản đồ tư duy và tiếp cận một phương pháp tìm hiểu thế giới
hoàn toàn khác! Biết đâu bạn sẽ thấy việc khám phá tã giấy của chuột cũng rất hay.
PHẦN 1: Hiểu biết về bộ não và sự sáng tạo
CHƯƠNG 1: Khả năng tiềm ẩn của trí tuệ
Năng lực lên tiếng đòi phải được sử dụng và chỉ thôi la hét khi đã được sử dụng hiệu

quả.
A. H. Maslow
Khi bóng tối dần bao trùm công ty, một giọng u ám bắt đầu lời giới thiệu bằng câu:
“Vũ trụ biên giới cuối cùng.”
Còn một thứ biên giới khác rộng lớn hơn chưa hề được khám phá – thứ biên giới còn
gần gũi hơn tổ ấm trí tuệ của chính chúng ta. Bề dài rộng của biên giới này cũng
khiến ta choáng ngợp như quy mô của vũ trụ. Bên trong bộ não màu xám với các nếp
nhăn, nặng chừng 1,4 kg, là 10 đến 15 tỷ tế bào thần kinh có khả năng thiết lập 10.800
liên kết! Chúng ta chưa thể lĩnh hội được khả năng đó – nó lớn quá mức chúng ta có
thể hình dung. Trong cuốn The Brain(Bộ não), Tiến sĩ y khoa Richard Restak khẳng
định: “Bộ não con người có thể lưu trữ một lượng thông tin lớn hơn tất cả các thư viện
trên toàn thế giới.” Judith Hooper và Dick Teresi trong cuốn The Three-Pound
Universe (Vũ trụ nặng ba pound) đã so sánh bộ não với vũ trụ. Họ nhấn mạnh: “Thực
tế, đó là một vũ trụ đã được biết đến. Mọi thứ mà ta biết (từ các hạt nhỏ hơn nguyên
tử cho tới các dải ngân hà xa xôi), mọi thứ mà ta cảm nhận(từ tình yêu con trẻ cho tới
nỗi sợ chiến tranh), được trải nghiệm và hình thành nên các khuôn mẫu trong não bộ
của chúng ta. Nếu không có bộ não thì không một thứ gì (từ thạch anh, hố đen, tình
yêu cho đến sự căm ghét…) có thể tồn tại trong chúng ta.”
Rất nhiều nhà tư tưởng vĩ đại, như nhà triết học Hy Lạp Aristotle, tin rằng trí óc được
đặt trong bụng hay trong tim mỗi người. Còn nhà triết học Plato đặt trí tuệ trong bộ
não nhưng chỉ vì hình dạng của bộ não mà thôi. Phần lớn tri thức về bộ não được
phát hiện trong hai mươi năm trở lại đây và mới chỉ bắt đầu khơi dậy ý thức về sự
phức tạp đáng ngạc nhiên của bộ não.
Chúng ta thường xuyên so sánh bộ não người với máy tính: dữ liệu đầu vào, xử lý dữ
liệu thông qua bộ xử lý trung tâm và dữ liệu đầu ra. Máy tính là mô hình xử lý dữ liệu
logic theo đơn vị bit (đơn vị cơ bản của thông tin theo hệ thống số nhị phân). Khi cấu
hình máy tính ngày càng cao, bộ não dường như trở nên mờ nhạt trước sức mạnh và
tốc độ nhanh như chớp của máy tính. Hình1 so sánh bộ não và máy tính.

Hình 1: So sánh máy tính và bộ não

Nhận dạng mẫu
Tuy nhiên, khi tri thức về cả bộ não và máy tính tăng lên, các nhà khoa học nhận ra
rằng máy tính không thể lớn hơn và tốt hơn não. Có những điều mà bộ não có thể làm
được nhưng máy tính thì không. Ví dụ, nếu bạn đến tham dự buổi họp mặt cấp ba sau
20 năm và vô tình va vào Harry, giờ đây bị hói đầu và tăng thêm 13 kg so với lần gặp
trước, thì bạn vẫn có thể nhận ra anh chàng đó. Nhưng máy tính thì không. Bạn nhận
ra Harry là dựa trên nhận dạng mẫu. Chỉ cần nghe ba hoặc bốn nốt nhạc đầu tiên của
một bài hát là ngay lập tức bạn nhận ra nó. Điều đó được gọi là hoàn thiện mẫu. Bạn
có thể dễ dàng làm được điều đó, còn máy tính thì gặp rất nhiều khó khăn. Nếu nhìn
thấy một từ viết sai, bạn vẫn hiểu nghĩa của nó. Điều đó được gọi là sửa chữa mẫu và
một lần nữa, máy tính hoàn toàn bất lực.
Robert Heinlein trong tác phẩm Stranger in a Strange Land (Người lạ trên đất lạ) đã
sử dụng thuật ngữ “thấu hiểu”. Thấu hiểu có nghĩa là hiểu hoàn toàn ngay một lúc.
Khi một thứ gì đó được “thấu hiểu”, mẫu của nó được hiểu một cách hoàn toàn như
một cấu trúc hình thức. Cho tới nay, máy tính vẫn chưa có khả năng này.

Ví dụ về sự mơ hồ khi nhận dạng mẫu
Bộ não hoàn toàn có khả năng hiểu được sự mơ hồ. Bạn thấy gì trong bức tranh
Thinking visually(Tư duy thị giác) của Robert H. McKim? Phần lớn mọi người đều
nhìn thấy hai mẫu – một con vịt và một con thỏ. Trí óc nhận được đầy đủ thông tin để
hoàn thiện hai mẫu này và có thể thay đổi qua lại giữa hai cách nhận diện bức tranh
cho đến khi quyết định sử dụng mẫu nào.
Trí óc tựa như đĩa thạch
Edward de Bono, tác giả của nhiều cuốn sách về trí tuệ và quá trình tư duy, đã sử dụng
phép loại suy để mô tả chính xác cách thức hoạt động của quá trình nhận dạng mẫu và
cho ra đời một ý tưởng sáng tạo.
De Bono so sánh trí óc với một đĩa thạch đã đông lại tới mức bề mặt hoàn toàn nhẵn.
Khi đi vào trí óc, thông tin sẽ tự tổ chức. Cũng giống như khi đổ nước ấm vào đĩa
thạch. Nước ấm thấm dần vào thạch. Sau nhiều lần lặp lại quá trình này, bề mặt đĩa
thạch sẽ có các rãnh và vệt lõm. Những phần nước mới (thông tin) sẽ tự động chảy

theo các rãnh đã có sẵn. Sau đó, chỉ cần có một chút thông tin (nước) là có thể kích
hoạt toàn bộ lối mòn này. Đây chính là quá trình nhận dạng và hoàn thiện mẫu. Khi đi
vào trí óc, thông tin sẽ rơi vào một ”rãnh”, một mẫu. Ngay cả khi phần lớn thông tin
nằm ngoài rãnh thì mẫu vẫn được kích hoạt. Trí óc sẽ tự động “sửa chữa” và “hoàn
thiện” thông tin để lựa chọn và kích hoạt mẫu.
Sự sáng tạo diễn ra khi chúng ta nghiêng đĩa thạch khiến cho một chút nước (thông
tin) phải chảy vào các rãnh mới và tạo ra các liên kết mới. Quá trình sáng tạo sẽ được
trình bày kỹ hơn trong chương tiếp theo.
Một bộ não hay là hai?
Vào đầu những năm 1960, chuyên gia tâm lý học thực nghiệm thuộc Học viện Công
nghệ California Roger Sperry đã tiến hành nhiều thí nghiệm quan trọng trên những
người mắc chứng động kinh. Giả thuyết rằng những cơn co giật của họ là do các xung
điện chạy giữa hai bán cầu não, Sperry đã tách mạch nối hai bán cầu não. Ở khía cạnh
nào đó, giải phẫu thành công vì các cơn co giật đã biến mất và bệnh nhân thực hiện
chức năng bình thường.
Các thí nghiệm của Sperry để lại một số di chứng bất thường sau phẫu thuật, nhưng
lại chứng minh được tầm quan trọng của mối liên hệ và tính chuyên môn hóa giữa hai
bán cầu não. Sperry và cộng sự, Michael
S. Gazzaniga, người sau này giành giải Nobel nhờ những công trình nghiên cứu phân
tách não, cùng làm một thí nghiệm. Khi chiếu hình ảnh một quả táo sao cho chỉ lọt
vào trường thị giác của mắt phải (thuộc chức năng của bán cầu não trái), bệnh nhân
ngay lập tức có thể nhận ra và nói được tên loại quả đó. Tuy nhiên thí nghiệm không
thu được kết quả tương tự với vùng thị giác của mắt trái (thuộc chức năng của bán cầu
não phải). Các nghiên cứu chỉ ra rằng bán cầu não phải không có kỹ năng ngôn ngữ
cần thiết để nhận ra các biểu tượng (từ ngữ) của quả táo. Tuy nhiên, khi được yêu cầu
tìm lại vật đã đưa ra thì tay trái của bệnh nhân (do bán cầu não phải điều khiển) có thể
nhặt ra quả táo. Não phải có khả năng nhận dạng đồ vật nhưng không thể tạo ra từ để
gọi tên vật đó.
Dần dần, sự chuyên môn hóa của mỗi bán cầu được xác định có các nét tiêu biểu sau:
Não trái – Ngôn ngữ, logic, số, trình tự, đi sâu vào chi tiết, tuyến tính, biểu tượng và

bình giá.
Não phải – Hình ảnh, nhịp điệu, âm nhạc, sự tưởng tượng, màu sắc, xem xét tổng thể,
khuôn mẫu, cảm xúc và không phán đoán.
Các nghiên cứu phân tách não cho thấy một phần bộ não bị ẩn khuất, phần nhận dạng
mẫu, có khả năng phản ứng với âm nhạc, nhịp điệu và cảm xúc, chủ yếu liên quan đến
thị giác và tưởng tượng. Những tính chất này của bộ não được gọi là đặc tính “não
phải”.
Trong những năm gần đây, thuật ngữ “não phải” trở thành cách gọi thông dụng để chỉ
tính sáng tạo, tính nghệ thuật và “tinh xảo”, đối lập với sự tẻ nhạt, tính phân tích và
phản ứng chậm của “não trái”. Tuy nhiên, thuật ngữ này lại thường bị hiểu sai ý nghĩa.
Thực tế, đúng là bộ não có hai bán cầu, mỗi bên có một chức năng chuyên biệt, nhưng
“có bán cầu não phải phát triển” cũng không xấu hơn hay tốt hơn so với “có bán cầu
não trái phát triển”. “Não phải” hay “não trái” chỉ đơn giản là cách gọi tắt (hay ẩn dụ)
để chỉ những khả năng mà bán cầu não tương ứng có thể đảm nhiệm. Cả hai hệ thống
đặc tính này đều quan trọng đối với quá trình tư duy. Sự sáng tạo nảy sinh từ sự tương
tác khác thường giữa hai bán cầu não chứ không phải là sản phẩm của riêng bán cầu
não phải.

Các đặc tính của bán cầu não
Các đặc tính của não phải được nhấn mạnh nhằm cải thiện hệ thống giáo dục của
chúng ta vốn chỉ chú trọng vào các đặc tính của não trái như trí nhớ, kỹ năng ngôn
ngữ, số học, tư duy logic và trình tự. Chúng ta luôn được học cách tìm và đưa ra câu
trả lời “đúng”; cho đến tận gần đây, rất nhiều trường vẫn ít chú trọng rèn luyện trí
tưởng tượng và các kỹ năng tư duy khác. Do đó, trong nỗ lực phát triển một phương
pháp toàn diện, chúng tôi thường nhấn mạnh các kỹ năng của não phải – không chỉ vì
chúng quan trọng hơn mà còn vì chúng ta có rất ít cơ hội sử dụng chúng.
Với việc có thêm các kỹ năng nhận dạng mẫu, so sánh máy tính và bộ não có thể được
cập nhật như trong Hình 2:

Hình 2: So sánh máy tính và toàn bộ bộ não

Trí nhớ Bao nhiêu? Ở đâu?
Trong cuốn The Brain Book (Sách về bộ não), Peter Russel tuyên bố rằng vị vua Ba
Tư Xerxes có thể gọi tên 100.000 binh lính trong quân đội của mình, người viết tiểu
sử Hồng y giáo chủ Mezzofanti biết 70 đến 80 ngôn ngữ và những người Do Thái ở
Ban Lan, còn gọi là Shass Pollaks, biết rành rọt từng từ, từng trang trong 12 bộ văn tự
cổ Do Thái. Vậy tại sao tôi lại không thể nhớ tên của một người vừa mới được giới
thiệu?
Thực tế, quá trình trí nhớ gồm hai phần – ghi nhớ và nhớ lại. Rất nhiều nhà nghiên
cứu tin rằng chúng ta ghi nhớ mọi thứ từng trải qua trong cuộc đời. Mặc dù điều này
có vẻ không tưởng nhưng lý thuyết tạo ảnh ba chiều về trí nhớ khiến cho niềm tin này
ngày càng có cơ sở.
Học thuyết thịnh hành về trí nhớ sử dụng kỹ thuật ảnh ba chiều (3D) do Giáo sư sinh
lý thần kinh Karl Pribram, Đại học Y Stanford, phát minh. Khi bạn tham gia chuyến
thám hiểm Ngôi nhà ma ám ở công viên Disneyland, cảnh tượng đáng nhớ nhất mà
bạn thấy là hình ảnh một con ma nữ nhỏ tuổi, bị thu nhỏ và nhốt trong một chiếc
chuồng bằng nhựa. Con ma mãi trẻ, mãi bị nhốt và mãi kêu cứu. Những hình ảnh 3D
kiểu như vậy được tạo ra nhờ phân chia chùm tia laze sao cho một phần chiếu thẳng
vào một tấm kính ảnh, còn phần kia chiếu vào ảnh để đưa hình phản chiếu lên mặt
kính.
Bản thân những bức ảnh vốn đã gây ngạc nhiên song điểm thú vị nhất của các bức ảnh
3D là hình ảnh có mặt trong mọi phần của tấm kính. Khi kính bị vỡ, ta vẫn có thể thấy
toàn bộ hình ảnh trên bất kỳ mảnh vỡ nào. Thực chất, hình ảnh phân bố trên khắp tấm
kính ảnh thông qua sự lưu trữ của sóng.
Vào những năm 1950, Pribram đã cùng làm việc với nhà tâm lý học Karl Lashley
trong một thời gian ngắn để tìm ra bản đồ trí nhớ. Tuy công cuộc tìm kiếm không
thành công nhưng kỹ thuật ảnh 3D đã gợi ý cho Pribram một cơ chế ghi nhớ hợp lý.
Ông cho rằng các hồi ức không được lưu giữ ở một nơ ron cụ thể mà được phân bố
trên toàn bộ não, tương tự như trên ảnh 3D. Những thí nghiệm của Karl Lashley đã
xác nhận lý thuyết này. Ông huấn luyện cho những con chuột chạy vào mê cung sau
đó cắt bỏ một phần bộ não của chúng. Dù bị cắt bỏ bất cứ phần não nào thì trí nhớ của

lũ chuột vẫn còn.
Nhà vật lý David Bohm sử dụng kỹ thuật ảnh 3D làm phép loại suy cho toàn bộ vũ
trụ. Ông khẳng định rằng những rung động thuần túy và mọi phần đều là đại diện cho
cái tổng thể. William Blake đã có lần nói về việc “nhìn thấy cả thế giới trong một hạt
cát”. Có lẽ ông có cùng quan điểm với Bohm.
Nếu các hồi ức thật sự được lưu giữ theo kiểu ảnh 3D, chúng ta sẽ có cơ sở để hiểu
được khả năng của bộ não. Theo Peter Russell (người cùng với Tony Buzan nghiên
cứu và truyền bá rộng rãi kỹ thuật lập bản đồ tư duy), một cm3 của một bức ảnh 3D
có thể lưu trữ mười tỷ bit thông tin, còn bộ não con người có thể lưu gấp 1.500 lần.
Ông ước tính năng lực trí nhớ của con người có thể đạt mức một nghìn triệu triệu bit
thông tin. Tất nhiên, một lượng lớn trong đó được dùng để vận hành cỗ máy cơ thể,
song vẫn còn dung lượng rất lớn để ghi nhớ mọi kinh nghiệm.
Người ta đã tiến hành một số nghiên cứu thú vị để chứng thực lý thuyết trên. Một báo
cáo thí nghiệm của trường Đại học Yale, Mỹ, về một người thợ nề bị thôi miên và
được đề nghị miêu tả một viên gạch cụ thể mà anh ta đã xây ở một tòa nhà. Mặc dù
mỗi ngày xây 2.000 viên gạch nhưng anh ta vẫn có thể miêu tả chi tiết màu sắc và
những chỗ rạn trên viên gạch đó.
Tiến sĩ tâm lý học David B. Chamberlain ở San Diego, chuyên nghiên cứu về hồi ức
của con người lúc mới sinh ra, đã thấy nhiều hồi ức rất chi tiết. Ông yêu cầu các bà
mẹ và con họ miêu tả chi tiết thời điểm sinh trong lúc bị thôi miên. Mức độ tương
quan cao giữa câu chuyện của người mẹ và những chi tiết trong hồi ức của đứa trẻ
chứng minh sự có mặt của một hệ thống hồi ức ngay từ khi con người mới sinh ra.
Nếu chúng ta có thể nhớ được mọi điều đã xảy ra thì tại sao lại không thể nhớ tất cả
các chi tiết? Nguyên nhân chủ yếu là do hiện tượng giao thoa. Khi các trải nghiệm
chồng chất lên nhau, những hồi ức sẽ giao thoa với nhau và quá trình tìm kiếm thất
bại do thiếu các mối liên hệ rõ ràng. Chìa khóa để truy hồi thông tin đã mất.
Có bốn công cụ cơ bản để cải thiện trí nhớ:
Nhắc lại — Công cụ chuẩn của hệ thống giáo dục. Học thuộc lòng có tác dụng nhưng
không phải là phương pháp hiệu quả nhất và hiển nhiên không phải là phương pháp
duy nhất.

Liên kết — Việc liên kết một thông tin với một thứ nào đó trong trí nhớ giúp chúng ta
nhớ lại và sử dụng thông tin đó trong các bối cảnh khác.
Cường độ — Những thông tin có cường độ mạnh hoặc gây ra xúc cảm mãnh liệt được
nhớ lại dễ dàng.
Sự tham gia — Các thông tin đòi hỏi sự tham gia của nhiều hơn một giác quan được
ghi nhớ dễ dàng hơn so với những thông tin thu được từ chỉ một giác quan. Nếu có thể
nhìn, nghe, sờ, nếm và ngửi thứ gì đó, bạn sẽ ghi nhớ dễ hơn so với việc chỉ được nhìn
thấy nó. Xử lý, viết ra, tổ chức hoặc thiết lập mối liên hệ giữa các thông tin với nhau
đều giúp bạn nhớ và hiểu được tài liệu.
Điều này lý giải tại sao tôi không thể nhớ được tên một người vừa được giới thiệu – vì
tôi mới chỉ nghe cái tên đó có một lần. Nếu lúc đó tôi còn bận nghĩ xem nên nói gì
tiếp theo thì thậm chí tôi còn không nghe thấy nó. Để tăng khả năng nhớ tên, tôi phải
nhắc lại tên đó và liên hệ với một hình ảnh. Ban đầu việc này có thể mất thời gian
nhưng bản thân thời gian cũng là một hình thức liên hệ. Khi bạn lập được một thư
viện tên bằng hình ảnh, việc nhớ tên sẽ tốn ít thời gian hơn.
Một cách hiệu quả để tăng cường khả năng nhớ lại khi tiếp xúc với các tài liệu mới
(sách, cuộc họp, bài giảng, v.v…) là sử dụng bản đồ tư duy. Bản đồ tư duy tạo ra các
hình ảnh, cho phép bạn tổ chức tài liệu theo cách tiếp nhận của trí não, tạo ra các liên
kết và liên hệ với các nguồn khác.
Bản đồ tư duy chủ động gắn kết hai bán cầu não. Bằng cách cho phép chúng ta tự do
tương tác với thông tin, thêm các màu sắc, biểu tượng và tổ chức thông tin theo cách
tiếp nhận, bản đồ tư duy giúp ta phát triển toàn diện khả năng trí tuệ. Chúng ta có trí
nhớ tốt hơn, kỹ năng tổ chức hiệu quả hơn và sáng tạo hơn.

CHƯƠNG 2: Tính sáng tạo trong mỗi chúng
ta
Tính sáng tạo đang xuyên qua màn sương trần tục của con người để khám phá ra
những điều kỳ diệu
Bill Moyers
Tính sáng tạo được định nghĩa là khả năng nhìn nhận sự vật mà ai cũng có thể thấy

được nhưng phải đồng thời tạo ra được mối liên kết mà chưa ai làm được.
Khi nói về tính sáng tạo, chúng ta chỉ nghĩ đến tác phẩm của các nghệ sĩ vĩ đại như
những bức tranh của Van Gogh, vô số bản nhạc của Mozart hay những bài thơ xonê
của Shakespear. Nhưng trong khi các nghệ sĩ bậc thầy này phô bày tài năng và óc sáng
tạo phi thường thì không có nghĩa là những người còn lại như chúng ta thiếu tính sáng
tạo. Tuy nhiên, trong cuộc sống, con người thường có xu hướng tự đánh mất khả năng
vận dụng tính sáng tạo vốn có này.
Hãy nghe những tâm sự của Beverly Neuer Feidman, tác giả cuốn Kids Who Succeed
(Những đứa trẻ thành công), về quá trình bắt đầu học vẽ của mình:
Khi học tiểu học, bài tập vẽ trên lớp của tôi là vẽ một phần bức tranh của họa sĩ nổi
tiếng lên phần tờ giấy đã được căn lề. Giáo viên hướng dẫn kĩ nhất việc căn lề. Chúng
tôi không tranh luận về những bức tranh mà chỉ tập trung vào những cái lề. Và giáo
viên sẽ cho điểm dựa vào độ căn lề chính xác (hình thức hoạt động nghệ thuật đặc biệt
này vẫn được áp dụng trong các lớp học vẽ ngày nay). Khi học phổ thông, tôi trở nên
ghét môn vẽ. Tham gia vào một khóa học vẽ ư? Không bao giờ! Vì vậy, tôi quyết định
gia nhập nhóm “những người không sáng tạo” – chính sự tự chấp nhận này khiến tôi
không nhìn thấy hết giá trị của bản thân.
Sau này tôi mới nhận thấy những điều mà trước kia tôi không hiểu: sự khác biệt duy
nhất giữa người sáng tạo và không sáng tạo thực chất chỉ là người sáng tạo luôn nghĩ
mình là người sáng tạo còn người không sáng tạo thì không làm được như vậy.
Tính sáng tạo là gì?
Chúng ta định nghĩa tính sáng tạo trong mỗi người như thế nào? Những câu trả lời
thường bao gồm các từ: “mới mẻ”, “đa dạng”, “độc nhất”, “khác biệt”, “khả quan”.
Nói một cách đơn giản nó chỉ là “mới mẻ và hữu ích”. Tính sáng tạo ám chỉ việc tạo
ra những ý nghĩa hay mục đích mới cho công việc, tìm được công dụng mới, giải
quyết những vấn đề tồn đọng, làm gia tăng cái đẹp hay giá trị. Do đó, khả năng trở
thành nhà nội trợ sáng tạo cũng giống như khả năng trở thành một nhà văn sáng tạo.
Hơn thế nữa, tính sáng tạo còn giúp các bậc phụ huynh nuôi dạy con cái cũng như
giúp nghệ sĩ vẽ tranh hay giúp doanh nghiệp tạo ra sản phẩm mới.
Do cấu trúc gen phức tạp và sự từng trải là độc nhất nên mỗi người là một cá thể riêng

biệt như một bông tuyết đơn lẻ trong hàng ngàn bông tuyết. Chính sự khác biệt này là
nền tảng tạo nên tính sáng tạo của con người. Mỗi người đều có cách thể hiện tài năng
và kinh nghiệm riêng của mình thông qua những kỹ năng. Đó là quá trình tìm kiếm và
lắng nghe những quan điểm cá nhân nhằm góp phần nảy sinh tính sáng tạo. Thực chất,
sáng tạo là sự quy đổi tiếng nói hay bản thân chúng ta thành những sản phẩm hữu hình
như tác phẩm nghệ thuật, âm nhạc, giải pháp cho các vấn đề trong công việc, con cái,
sư tinh tế khi trang trí nhà, phong cách ăn mặc, sở thích, khiêu vũ và rất nhiều hoạt
động có ý nghĩa khác.
Nhưng cái khó của tính sáng tạo là việc nhận biết và tôn trọng chính bản thân mình.
Khi con người tiến hóa thành động vật ”văn minh”, sống thành từng nhóm cộng đồng
thì tính cá biệt trở thành một chướng ngại. Hoạt động đơn lẻ của từng cá nhân ngày
càng trở thành một rủi ro lớn và một mối nguy hiểm cho cộng đồng. Do đó, chủ nghĩa
cá nhân không được khuyến khích, còn làm việc theo nhóm thì dễ dàng và an toàn
hơn, từ đó, tư duy theo nhóm cũng được hình thành.
Tuy nhiên, áp lực cộng đồng có lớn bao nhiêu, chúng ta cũng không dễ từ bỏ cá tính
của bản thân. Tính sáng tạo thể hiện ở mọi thứ quanh chúng ta như ngôi nhà, tủ quần
áo, trong sở thích đan lát hay thu thập những tấm đề can hình quả bóng. Ở bất kỳ đâu,
ta cũng có thể thấy được tính hai mặt trong một con người, một mặt là khát vọng được
hòa mình vào cộng đồng và mặt còn lại là một cá thể tách biệt. Nhà tâm lý học
Abraham Maslow gọi động lực tối đa hóa tài năng cá nhân là khát vọng hiện thực hóa
lý tưởng của bản thân. Theo ông, mỗi người đều có khát vọng “phát huy được toàn bộ
khả năng của mình. Một người có thể trở thành người thế nào, anh ta sẽ phải là người
như thế”(Tác giả nhấn mạnh)
Một trong những mục đích của cuộc sống là khám phá ta là ai, mặc dù điều đó không
dễ dàng. Con người là một tế bào của xã hội, sống trong xã hội, vì vậy chúng ta cần
phải lắng nghe ý kiến của người khác để tự khám phá khả năng, khám phá tính độc
nhất của bản thân. Và khi nghe được sự thật về bản thân cũng chính là lúc ta phát hiện
tính sáng tạo của chính mình. Quá trình tìm hiểu bản ngã cũng quan trọng như kết quả
của nó. Bản đồ tư duy là một kỹ thuật rất hay hỗ trợ chúng ta trong quá trình này.
Tính sáng tạo chưa được khai thác của bạn

Trong chương trình Who’s Who(Ai là ai), nghệ sĩ Peter Dean nói: “Tôi là một nhà ảo
thuật có thể biến thời đại của chúng ta trở thành những bức tranh. Tôi là một phiên
dịch viên có thể biến những điều thực tế thành những điều tưởng tượng và ngược lại.
Tôi là một nghệ sĩ tung hứng những mảnh vải đầy màu sắc. Tôi là người nhìn thấu quá
khứ và cũng là nhà tiên tri của tương lai. Tôi lái những cơn lốc xoáy, đi trên một sợi
dây căng trong không trung một cách chuẩn xác. Tôi sống bên lề thế giới.”(Tác giả
nhấn mạnh).
Bài phát biểu này mô tả hoàn hảo tâm trạng của một người đang tự đào sâu tâm hồn,
đang cố gắng khám phá bản thân, cái độc nhất bên trong được thể hiện trong hành
động bên ngoài. Maslow cho rằng, người tự hiện thực hóa lý tưởng của bản thân là
người luôn nỗ lực phát huy tiềm năng, sử dụng mọi khả năng vốn có. Trong các
nghiên cứu của mình, ông chỉ ra đặc điểm của một người tự hiện thực hóa lý tưởng
của bản thân như sau:
• Nhận thức thực tế chính xác và khách quan, có khả năng chịu đựng, thậm chí thích
sự đa nghĩa, không run sợ trước những điều chưa biết;
• Chấp nhận bản thân, người khác và bản chất tự nhiên của con người;
• Nhanh nhẹn, tự nhiên và chân thật;
• Không tự cho mình là trung tâm, không tự kỉ, có lý tưởng sống;
• Cần sự riêng tư và yên tĩnh, có khả năng tập trung cao độ;
• Có tính độc lập và tự chủ, không thích sự tán dương hay nổi tiếng;
• Hiểu được giá trị của những kinh nghiệm đơn giản, đôi khi là tầm thường, có niềm
say mê trong cuộc sống, tính hài hước cao và khả năng điều khiển sự căng thẳng và
áp lực;
• Có kinh nghiệm phong phú, thực tiễn, được cập nhật, thành công tột đỉnh — những
khoảnh khắc vui sướng;
• Có ý thức sâu sắc về tình người, có lòng nhân từ và vị tha;
• Hình thành mối quan hệ bạn bè thân thiết với một số người, có tình thương người
sâu sắc;
• Tuyệt đối dân chủ và vô tư cả trong ý thức;
• Có luân lí và đạo đức, yêu thích quá trình làm việc để đạt được mục tiêu, đặc biệt là

có tính kiên nhẫn;
• Thận trọng và bình tĩnh, ngay cả khi đùa cũng phải mang tính xây dựng chứ không
phá hoại;
• Sáng tạo, độc đáo, có cách nhìn cuộc sống mới mẻ, chất phác, đơn giản và trực tiếp;
có xu hướng làm mọi việc một cách sáng tạo nhưng không nhất thiết phải là người tài
giỏi nhất;
• Có thể tách mình ra khỏi một nền văn hóa, so sánh đối chiếu khách quan các nền văn
hóa và tiếp thu hay loại bỏ các tục lệ.
Nếu bạn muốn tự khẳng định bản ngã, bạn có thể dựa vào 15 đặc điểm trên để thiết kế
một bản kế hoạch chi tiết để tự phát triển. Những người tự khẳng định bản ngã luôn
muốn khám phá khả năng và đẩy lùi các ranh giới.
Nhà lãnh đạo Hệ thống Hàng không Scandinavia, Jan Carlzon, trong cuốn Moments
of Truth(Khoảnh khắc chân thật), đã nói về những rào cản: “Tôi có một câu nói giúp
loại bỏ những rào cản tâm lý là: ’chạy xuyên qua tường.‘ Mục tiêu của bạn có thể rất
khó thực hiện nhưng đừng bao giờ ngừng cố gắng cho đến khi ai đó nói với bạn là
không. Những bức tường cao chót vót trước mặt bạn có thể không thật sự lớn đến thế.
Thay vì là một bức tường đá khổng lồ, nó có thể chỉ là những tấm bìa các tông cứng
bao bên ngoài và bạn có thể chạy xuyên qua.
Đặc điểm của những người sáng tạo
Rất nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu những người có tính sáng tạo cao để tìm ra
những điểm chung, đồng thời cố gắng khám phá điều làm nên tính sáng tạo. Phần lớn
nghiên cứu chỉ ra rằng những người có tính sáng tạo thường có bốn đặc điểm sau:
Dũng cảm — Những người sáng tạo chấp nhận những thử thách mới và rủi ro thất bại.
Họ tò mò muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra. Richard L. Weaver II, giảng viên trường Đại
học Bowling Green, từng nói: “Sáng tạo là sẵn sàng đi vào một lĩnh vực mới.”
Khả năng bày tỏ tình cảm — Những người sáng tạo không ngần ngại bày tỏ suy nghĩ
và tình cảm. Họ luôn là chính mình. T. J. Twitchell, cố vấn tài chính cho Tập đoàn Tài
chính Merrill-Lynch, đã vượt qua nỗi sợ hãi những cuộc điện thoại không mong đợi
bằng cách đứng dậy và đội một cái mũ theo kiểu bóng chày. Điều đó giúp cô nghĩ đến
nó như một chuyến phiêu lưu và giúp cô trở thành “tân binh” môi giới xuất sắc nhất

Merrill-Lynch.
Hài hước — Tính hài hước có liên quan rất nhiều đến óc sáng tạo. Khi kết hợp các yếu
tố theo một cách khác biệt, bất ngờ và phi lý, chúng ta giải quyết công việc một cách
hóm hỉnh. Kết hợp các yếu tố theo cách mới và hữu ích tức là chúng ta đã sáng tạo.
Trực giác — Những người sáng tạo chấp nhận trực giác như một mặt phải có trong
tính cách của mình. Họ hiểu phần lớn trực giác bắt nguồn từ những đặc tính của não
phải – nơi không có chức năng truyền đạt thông tin như não trái.
Những đặc điểm tâm lý học khác của những người sáng tạo đã được David N.Perkins,
Giám đốc Kế hoạch Zero của trường đại học Harvard chỉ ra:
• Sự thôi thúc tìm ra trật tự trong sự hỗn độn;
• Đam mê tìm kiếm những vấn đề khác thường và giải pháp;
• Có khả năng tạo ra mối liên hệ mới và thách thức những giả định truyền thống;
• Có khả năng cân bằng giữa ý kiến sáng tạo, thử nghiệm và đánh giá;
• Khát khao thoát khỏi ranh giới khả năng của mình;
• Được khuyến khích từ chính những vấn đề phức tạp hay công việc mà ít chịu tác
động của những yếu tố bên ngoài như tiền bạc, bằng cấp hay sự công nhận.
Chúng ta có thể dạy và khuyến khích những đặc điểm trên nhưng hệ thống giáo dục
hiện nay vẫn chưa có khả năng đáp ứng vì ngân quỹ có hạn và những vấn đề như việc
học sinh bỏ học giữa chừng, thiếu giáo viên. Học sinh không được học cách suy nghĩ
và sáng tạo, không được khuyến khích tìm và chỉ ra những vấn đề của chính mình,
không được dạy cách tìm nhiều phương án giải quyết cho một vấn đề. Chúng ta chỉ
nhấn mạnh đến câu trả lời đúng và phương pháp suy nghĩ an toàn.
Bản chất tự nhiên của trẻ em là sáng tạo không theo một quy ước nào và rất hóm hỉnh
nhưng cũng rất chóng chán. Tuy nhiên, những đặc tính này đã bị dập tắt vì hệ thống
giáo dục khuyến khích tính kỷ luật, sự thỏa hiệp, sự im lặng và nhắc lại câu trả lời dập
tắt mà giáo viên muốn nghe.
Trường học đề ra mệnh lệnh, kỷ luật và học sinh phải tuân theo để không bị phạt hay
bị coi là thiếu khả năng. Vô hình chung, chúng đã thiết lập nên một môi trường tầm
thường. Nỗi sợ thất bại đã kìm hãm bản chất hiếu kỳ tự nhiên của trẻ em. Việc rèn
luyện tính sáng tạo sẽ xóa bỏ những sai lầm trong hệ thống giáo dục và giúp mỗi

người cọ sát với tính độc đáo của chính mình.
Khi phát hiện ra khả năng sáng tạo của mình, con người thường có xu hướng trở nên
độc lập, tự tin, chấp nhận rủi ro, tràn đầy năng lượng, hăm hở, nhiệt tình, tự giác, thích
phiêu lưu, tỉ mỉ, tò mò, hài hước, ham vui và ngây thơ như trẻ con.
Nhận ra những đặc điểm khuyến khích tính sáng tạo là rất quan trọng nhưng hơn thế,
hãy nhớ rằng mỗi chúng ta sinh ra đều có khả năng sáng tạo bẩm sinh. Khi đã thấu
hiểu quá trình sáng tạo, chúng ta có thể nâng cao khả năng sáng tạo của mình.
Quá trình sáng tạo
Quá trình sáng tạo có các giai đoạn sau :
Chuẩn bị — Thu lượm tin tức, tập trung và thấu hiểu hoàn toàn các khía cạnh của một
vấn đề.
Ấp ủ — Gạt những khó khăn sang một bên, để tâm trí nghỉ ngơi và tích lũy năng
lượng.
Khai trí — Khi đã có câu trả lời, chúng ta thường nghỉ xả hơi, chạy bộ, tắm gội hay lái
xe đi dạo.
Thực hiện — Giải quyết những vấn đề thực tế tranh thủ sự ủng hộ của người khác và
tìm các nguồn lực cần thiết.
Chúng ta sẽ tập trung vào giai đoạn chuẩn bị và giai đoạn khai trí. Bản đồ tư duy giúp
chúng ta tập trung các thông tin bằng cách bó chúng lại với nhau và tìm ra mối liên hệ
mới giữa chúng. Nó cô đọng rất nhanh và mạnh mẽ những ý nghĩ, thông tin rồi ngay
lập tức chuyển chúng ta sang giai đoạn khai trí.
Những chướng ngại vật đối với sự sáng tạo
Để phát triển tiềm năng sáng tạo, chúng ta phải loại bỏ những rào cản tâm lý trong quá
khứ – những thứ đã ngăn cản quá trình khám phá khả năng sáng tạo. Luôn luôn có
một tiếng nói trong đầu nói ra tất cả những lý do khiến chúng ta không thể làm được
một việc gì đó, hay một việc nào đó có thể không đạt kết quả. Tiếng nói đó chính là
rào cản tâm lý lớn nhất. Eugene Raudsepp, tác giả của một loạt trò chơi phát triển tính
sáng tạo nổi tiếng, gọi tiếng nói bên trong là “mindyapping” (tạm dịch là tiếng cãi lại
ý định). Tiếng nói đó rất quan trọng khi chúng ta tự nhận xét, phê phán. Nhưng cần
phải đặt nó vào cuối quá trình sáng tạo để tâm trí tự do suy xét tất cả các khả năng sau

đó có thể bị xảy ra. Rất nhiều khả năng có thể loại bỏ nhưng bằng cách để tâm trí tự
do sáng tạo và không e ngại bị phê phán hay chỉ trích, chúng ta chắc chắn sẽ có nhiều
lựa chọn hơn.
Trong những cố gắng liên tục hợp logic và có lý, chúng ta vô tình dựng nên rất nhiều
rào cản cho tính sáng tạo. Tiến sĩ Roger von Oech đã gọi những rào cản đó là “những
cái khóa tinh thần”. Chúng ngăn cản tính sáng tạo phát triển. Cần phải bẻ gẫy những
cái khóa ấy nếu chúng ta muốn trở thành người sáng tạo.
Sau đây là một số chìa khóa mà Von Oech đã đưa ra trong cuốn A Whack on the Side
of the Head (Một cú đánh vào đầu):
Câu trả lời đúng — Phần lớn chúng ta được dạy phải tìm ra “câu trả lời đúng”. Chúng
ta rất hiếm khi được thực hành suy nghĩ để tìm ra những khả năng có thể xảy ra. Nhà
triết học Pháp Emile Chartier nói: “Không có gì nguy hiểm hơn cái ý nghĩ duy nhất
trong đầu anh.”
Điều đó không logic — Việc áp dụng cách tư duy logic quá sớm trong quá trình suy
nghĩ sẽ tạo ra chướng ngại vật trên con đường đến với những ý nghĩ đột phá mà bạn
có thể có.
Tuân theo các nguyên tắc — Nguyên tắc rất quan trọng nhưng chúng ta cần phải đặt
nó sang một bên để những ý nghĩ ”không theo nguyên tắc” ra đời, như danh họa
Picaso đã nói: “Mọi hành động sáng tạo ra đời trước tiên là từ những hành động phá
hủy, vì chúng ta phải phá bỏ cái cũ.”
Khách quan — Khách quan ngầm ám chỉ là phải đánh giá. Những lời phê bình chỉ
trích quá sớm sẽ giết chết ý tưởng. Đôi khi những ý tưởng điên rồ nhất thường mang
lại thành công to lớn nếu không bị “bót nghẹt” quá sớm.
Tránh sự mơ hồ — Khi những ý tưởng hay thực tế trở nên mơ hồ hay rối tung lên, bộ
não sẽ phải làm việc nhiều hơn để tìm kiếm những mối liên hệ mới hoặc mô hình kiểu
mẫu. Quá trình này sẽ dẫn đến những ý tưởng hay khám phá mới.
Nhầm là sai — Nếu bạn sợ mắc lỗi, bạn sẽ không có cơ hội. Tính sáng tạo đòi hỏi
chúng ta phải đi trên con đường chưa ai đi – thường thì tỷ lệ thất bại rất cao. Bạn
không thể thành công và trở thành người sáng tạo ngay được.
Vui chơi là phù phiếm — Để đồ đạc hay ý tưởng lộn xộn là nền tảng của quá trình

sáng tạo.
Đó không phải lĩnh vực của tôi — Rất nhiều phát minh vĩ đại ra đời khi tác giả bị rối
tung cả lên trong một lĩnh vực mới với mình.
Đừng ngốc nghếch thế — Hãy ngốc nghếch, hãy ngờ nghệch. Sự ngốc nghếch không
phải là mãi mãi – cuối cùng thì bạn cũng sẽ đội chiếc mũ hợp logic lên thôi.
Tôi không phải là người sáng tạo— Vì sao bạn biết? Bạn sinh ra đã có tính sáng tạo,
nó ở trong con người bạn… hãy chờ đợi.
Những quyển sách của Tiến sĩ Von Oech có rất nhiều bài luyện tập vui và trò chơi đòi
hỏi suy nghĩ giúp bạn nâng cao khả năng sáng tạo. Chúng không thể thiếu trong quá
trình phát triển khả năng sáng tạo của bạn.
Một chướng ngại vật nữa của tính sáng tạo chính là “sự thành thạo”. Về mặt kiến
thức, nếu bạn nghĩ rằng mình biết tất cả về vấn đề đó, bạn sẽ không còn những luồng
suy nghĩ mới hay những ý tưởng mới. Daniel Boorstin, người quản lý thư viện của
Quốc hội Mỹ nói: “Chướng ngại vật chính của sự tiến bộ không phải là sự ngu dốt mà
là ảo tưởng về kiến thức.”
Biết vượt qua sự từ chối
• Cuốn sách đầu tiên viết về trẻ em của Giáo sư Suess đã bị 28 nhà xuất bản từ chối;
• Năm 1971, bác sĩ Raymond Damadian sáng chế ra cách thức chụp hình ảnh cơ thể
người còn mạnh và sinh động hơn tia X. Một số người cho rằng ông bị điên và học
thuyết sự cộng hưởng từ tính của hạt nhân là hão huyền, vô lý. Các tạp chí khoa học
đã từ chối in các công trình nghiên cứu của ông. Ông không tìm được nguồn tài trợ
nào. Ngày nay, máy chụp cắt lớp sử dụng công nghệ của ông đã trở thành một thiết bị
y tế hữu dụng.
• Harry Warner thuộc dòng họ Warner đã nói (năm 1927): “Kẻ khùng nào muốn nghe
những diễn viên nói chứ?”
• 21 tập đoàn lớn đã gạt bỏ nghiên cứu tiến trình sao chép tài liệu trên giấy theo
nguyên lý tĩnh điện của Chester Carlson. Đây chính là nền tảng công nghệ của kỹ
thuật sao chụp không dùng mực ướt.
• Năm 1932, Albert Einstein nói: “Thậm chí, không có một ý nghĩ thoáng qua nào về
việc giải phóng được năng lượng hạt nhân vào một ngày nào đó. Điều đó có nghĩa là

nguyên tử bị vỡ và năng lượng hạt nhân xuất hiện.”
Ai cũng phải đối mặt với sự từ chối trong cuộc sống. Sự từ chối đến với bạn bởi vì
những người khác không nhận ra giá trị của việc bạn đang làm. Dù gì đi nữa, bạn
cũng sẽ học được cách chấp nhận sự từ chối và coi nó là ý kiến phản hồi… một phần
của thông tin. Và rồi tiếp tục tiến lên. Hãy nghĩ đến những trẻ em đang đi học. Nếu
coi những lần vấp ngã là thất bại thì không ai có thể bước đi được. Học cách giải
quyết thất bại, sự từ chối và thất vọng là phần phê bình trong quá trình sáng tạo. Khi
biết cách chấp nhận chúng và tiếp tục tiến lên, chúng ta sẽ trở nên mạnh mẽ và tự tin
hơn.
Hậu quả tồi tệ nhất khi bị từ chối là công việc bị dừng lại. Do đó, quá trình sáng tạo
cũng có thể dừng lại. Một phương pháp giải quyết hậu quả khi bị từ chối là hãy nghĩ
đến khả năng tồi tệ nhất có thể xảy ra khi bị từ chối. Họ có thể treo cổ bạn? Phanh
thây bạn? Cướp mất con bạn? Đổ dung nham nóng chảy lên đầu bạn? Hãy dùng óc hài
hước nghĩ đến tất cả những điều chắc chắn không xảy ra khi bạn bị từ chối. Cuối
cùng, bạn cũng đi đến kết luận là tất cả những gì họ có thể làm là nói “ không”. Điều
đó không thể giết chết bạn được nhưng có thể cho bạn một số thông tin, định hướng.
Chúng ta hãy liều lĩnh sử dụng tính sáng tạo và sự cách tân trong công việc, trong gia
đình, đất nước và thậm chí trong thế giới này. Khả năng đổi mới sẽ tạo ra sự khác biệt
giữa thành công và thất bại. Matthew Holtzberg, người sáng chế ra động cơ ô tô chở
khách bằng chất dẻo (nhẹ hơn 90 kg so với động cơ làm bằng kim loại), trả lời phỏng
của báo Vital Speeches of the Day: “Nếu chúng ta đánh mất trí tưởng tượng thì chúng
ta cũng mất luôn khả năng tiến bộ. Nói cách khác, mọi ý tưởng mới đều là giấc mơ,
đều là suy nghĩ.“
Để trở nên sáng tạo hơn, tôi sẽ chờ…
David Campbell, Phó Giáo sư Trung tâm Quản lý Sáng tạo cung cấp cho chúng ta một
bản danh sách những lý do hài hước của việc chờ đợi để trở thành người sáng tạo.
Dưới đây chỉ là một số ví dụ: “Tôi chờ…
• Một nguồn cảm hứng;
• Sự cho phép;
• Tôi trẻ lại đã;

• Hai phút được báo trước;
• Cà phê pha xong đã;
• Nhiều thời gian hơn;
• Những đứa trẻ rời khỏi nhà đã;
• Hoàn thiện nhận thức đã;
• Một dấu hiệu từ Chúa trời;
• Mùa tới;
• Trở nên thành đạt đã;
• Chất khử mùi tốt hơn;
• Ít rủi ro;
• Đường đến thành công ngắn hơn;
• Thời gian xáo động ngắn lại đã;
• Mọi người hay chờ mọi sự tốt hơn.
Còn bạn đang chờ điều gì? Bạn có lý do nào như ở trên không? Sau đây là một số bài
tập nhỏ giúp bạn dừng chờ đợi và bắt đầu trở nên sáng tạo. Chúc bạn vui vẻ và hứng
thú với trí sáng tạo của mình!
Phần luyện tập
1. Bộ phim The Shining (Sáng ngời) của tác giả Theron Raines là một câu chuyện
ngắn rất hay kể về ba chàng trai người sao Hỏa đến Trái đất và đi vào đó bằng cách
đâm xuyên qua giống trời của Bảo tàng Nghệ thuật Thủ đô;
Hãy tưởng tượng bạn vừa mới đâm sầm vào phòng khách sau một chuyến đi dài từ
sao Hỏa. Bạn nhìn thấy những gì? Những thứ xung quanh như thế nào? Hãy cố gắng
lĩnh hội những kiến thức cơ bản để xác định những thứ xung quanh bạn.
2. Nhìn bất kỳ một vật nào đó xung quanh bạn và tự hỏi “Tại sao?” Tại sao nó có chức
năng đó? Tại sao nó lại được xây dựng như thế này? Tại sao lại là màu này hay hình
dáng này? Hãy tự hỏi…
• Tại sao ghế lại có chân?
• Tại sao những ngọn núi lại có màu tía lúc trời chạng vạng?
• Tại sao ở đây lại có cát?
• Tại sao những quả táo màu đỏ còn những quả cam lại màu vàng?

• Tại sao những tòa nhà lại là hình vuông?
• Tại sao xe ô tô lại có bốn bánh?
3. Nhiều học sinh đã kể về vấn đề của chúng với quả bóng gỗ màu vàng Jell-O và giáo
viên dạy nhạc Don Campbell khuyên: “Nó giống như phái Thiền của Phật giáo. Các
em không thể nghĩ theo cách thông thường khi nói chuyện với quả bóng gỗ Jell-O.
Điều đó giúp cho não bộ không bị tắc lại ở cách suy nghĩ cũ kỹ, đó chính là chìa khóa
phát triển năng lực sáng tạo.“ (trong Thinking About Thinking (Nghĩ về tư duy)của
Clark McKowen).
Hãy nói với quả bóng gỗ của Jell-O ( khi bạn đã tượng tượng ra nó). Hãy kể cho nó
nghe tất cả những rắc rối của bạn.

PHẦN 2: Kỹ thuật của bản đồ tư duy
CHƯƠNG 3: Bản đồ tư duy: Kỹ thuật suy nghĩ toàn não bộ
Trong các phương pháp giáo dục mới, tâm điểm trước đây đã bị đảo ngược. Thay vì
dạy một người sự thật về những thứ khác, trước tiên chúng ta phải dạy anh ta sự thật
về chính bản thân anh ta − sự thật về cách thức học tập, tư duy, gợi nhớ, sáng tạo và
giải quyết vấn đề.
Tony Buzan
Tony Buzan, chuyên viên thiết kế bản đồ tư duy từng nói: “Một giám đốc kinh doanh
dành trung bình 1.000 đến 10.000 giờ để học kinh tế, lịch sử, ngôn ngữ, văn học, toán
học và khoa học chính trị. Nhưng anh ta chỉ dành chưa đến 10 giờ để học tư duy sáng
tạo.”
Trên cơ sở nhận định đó, ông đã phát triển bản đồ tư duy, một trong những kỹ năng
hiệu quả nhất của quá trình tư duy sáng tạo. Bản đồ tư duy là toàn thể bộ não và sơ đồ
− bao quát rất lý thú về mặt thị giác. Nó không có bất cứ hạn chế nào — bạn không
cần tuân theo định dạng nghiêm ngặt về chữ số, chữ viết hoa và số La Mã… Bởi vì,
viêc lập bản đồ tư duy không bị giới hạn, trí óc của bạn cho phép thông tin nảy sinh tự
do. Thông tin sẽ tự sắp xếp thành nhóm khi bạn viết ra giấy.
Những nghiên cứu gần đây về bộ não chỉ ra rằng thời gian tập trung của bộ não cực kỳ
ngắn – từ 5 đến 7 phút —, phụ thuộc vào chủ đề và mức độ hấp dẫn. Trí óc hoạt động

tốt nhất trong khoảng thời gian bùng nổ này. Kỹ năng lập bản đồ tư duy đã tận dụng
khuynh hướng hoạt động trong khoảng bùng nổ ngắn của trí óc bằng cách cho phép
bạn viết ra các ý tưởng và suy nghĩ lên trang giấy chỉ trong một vài phút.
Bản đồ tư duy cũng cho phép bạn khám phá các mô hình. Hãy nhớ đến trò chơi bắn
đạn. Viên đạn bằng thép được bắn vụt ra sân chơi nảy trên những tấm biển bằng cao
su, làm các bóng đèn phát sáng và chuông kêu hoặc nảy ra khỏi hố khiến các điểm
rung lên. Người chơi giỏi có thể bắn nhẹ viên đạn quay trở lại sân chơi khi nó gần rơi
xuống hố và ghi thêm nhiều điểm. Giữ viên đạn trong sân chơi càng lâu thì điểm ghi
được càng cao. Trí óc cũng tương tự như vậy, chúng ta giữ thông tin theo cách chơi
đùa càng lâu thì thông tin tạo ra những mối liên hệ mới càng nhiều, làm nảy sinh
những ý tưởng và thông tin khác, và do đó có thể đạt được các ý tưởng mới. Để ý
tưởng hình thành ngay từ mối liên hệ bình thường đầu tiên rất đơn giản và dễ dàng
nhưng điều đó lại không mang hiệu quả.
Các ứng dụng của bản đồ tư duy
Bản đồ tư duy được ứng dụng ở mọi lĩnh vực – kỹ thuật này mang lại lợi ích cho bất
cứ quá trình nào yêu cầu thông tin và sự sắp xếp. Sau đây là một số ứng dụng thiết
thực:
Viết. Cho dù bạn đang sắp xếp thông tin cho một báo cáo thí nghiệm hay phác họa
hình tượng nhân vật cho cuốn tiểu thuyết mới thì kỹ thuật lập bản đồ tư duy đều góp
phần mang lại chiều sâu và sự phong phú cho bài viết của bạn. Bởi vì nó giúp bạn
nhanh chóng đi sâu vào vấn đề, phá vỡ sự bế tắc và hình thành đề cương cho bài viết.
Tổ chức kế hoạch. Bản đồ tư duy là phương pháp hiệu quả để viết kế hoạch. Bạn có
thể vạch ra cơ cấu cơ bản của bất kỳ kế hoạch nào chỉ trong một vài phút.
Các phiên họp động não. Các phiên họp động não cá nhân và tập thể phản ứng tích
cực với cấu trúc phát sinh tự do của bản đồ tư duy.
Các cuộc họp. Phần lớn thời gian làm việc của chúng ta là dành cho các cuộc họp.
Bản đồ tư duy giúp bạn sử dụng hiệu quả khoảng thời gian đó.
Danh sách các việc cần làm. Nếu danh sách các việc cần làm không phù hợp với bạn
thì hãy thử phương pháp này.
Các bài thuyết trình. Bản đồ tư duy cung cấp cho bạn phương pháp thuyết trình; nó

giúp khán giả hiểu và ghi nhớ thông tin mà bạn trình bày.
Ghi chép. Phương pháp ghi chép này giúp bạn sắp xếp thông tin, bổ sung các liên
tưởng, liên kết và làm tăng khả năng ghi nhớ thông tin.
Sự phát triển cá nhân. Bản đồ tư duy chạm đến những suy nghĩ sâu thẳm nhất và cung
cấp một phương pháp khám phá thế giới nội tâm.
Các yếu tố của bản đồ tư duy
Sức mạnh lớn nhất của bản đồ tư duy là giúp bộ não của bạn hình dung được bức
tranh tổng thể và các chi tiết… để có thể kết hợp giữa tính logic và óc tưởng tượng.
Michael Gelb
Trong những năm 1960, khi Tony Buzan đang là biên tập viên của tạp chí
International Mensa Journal ông đã gặp khó khăn với câu hỏi: sự thông minh có thể
tăng lên được hay không? Ông đã dành thời gian nghiên cứu vấn đề này và phát triển
một số kỹ thuật mang lại kết quả bất ngờ – chỉ số IQ tăng lên, trí nhớ được cải thiện
và các kỹ năng tư duy được tăng cường. Một trong những kỹ thuật hàng đầu mà ông
phát triển là lập bản đồ tư duy.
Buzan phát triển bản đồ tư duy như một cách thức phác thảo những nét chính và ghi
chép. Trong cuốn sách Use Both Sides of Your Brain (Sử dụng cả hai bên não), ông
nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng bản đồ tư duy để cải thiện kỹ năng học
tập và tổ chức kế hoạch.
Những năm gần đây, Buzan và cộng sự Michael Gelb giảng dạy kỹ thuật này cho hàng
nghìn người thông qua các buổi hội thảo và các cuốn sách. Khi nó đã phổ biến trong
các lớp học và văn phòng thì số lượng người sử dụng công cụ đơn giản nhưng hữu
hiệu này tăng lên rất nhiều. Khi bản đồ tư duy ngày càng phổ biến thì một loạt hình
thức ghi chép không theo tuần tự khác cũng phát triển như ghi chép theo hình nhện,
mạng lưới phức tạp, nhóm… Khi đang phát triển và nghiên cứu kỹ thuật này, Buzan
nhận ra những lợi ích rõ ràng mà mỗi yếu tố của nó mang lại. Những lợi ích này bao
gồm:
• Hình ảnh, đồ thị hoặc thông tin sẽ đặt ở trung tâm của trang giấy;
• Các ý tưởng được tuôn trào tự do mà chưa cần đánh giá, suy xét;
• Sử dụng các từ khóa để thể hiện các ý tưởng;

• Sử dụng màu sắc để làm nổi bật và nhấn mạnh ý tưởng;
• Sử dụng hình ảnh và biểu tượng để làm nổi bật và kích thích trí óc tạo ra các
mối liên hệ.
Nhiều hình thức ghi chép không theo tuần tự khác không sử dụng tất cả các yếu tố của
bản đồ tư duy – một số hình thức không nhấn mạnh hình ảnh trung tâm và sử dụng
màu sắc. Một số loại lại sử dụng hình tròn thay vì đường thẳng. Những hình thức ghi
chép không theo tuần tự này kích thích trí óc hoạt động trôi chảy và tự do. Hơn nữa,
chúng còn có thể giúp bạn sắp xếp hiệu quả, viết tốt hơn và củng cố các kỹ năng tư
duy. Tuy nhiên, trên con đường đến với tính sáng tạo cá nhân, bạn sẽ muốn khám phá
các yếu tố màu sắc và hình ảnh của não phải trong quá trình lập bản đồ tư duy.
Trong cuốn sách này, trước tiên, bạn sẽ học cách ghi chép không theo tuần tự cơ bản
và sau đó, bổ sung màu sắc và hình ảnh để tiến tới việc lập bản đồ tư duy.
Tôi khám phá ra bản đồ tư duy ngay từ năm 1980. Chuyên môn của tôi là tài chính-kế
toán, đồng thời tôi là người có tư duy rất logic và không chủ quan cá nhân. Những bản
đồ tư duy đầu tiên mà tôi nhìn thấy rất đáng sợ bởi vì chúng chứa nhiều hình ảnh, màu
sắc và rất vô tổ chức, một chút gì đó không chuyên nghiệp. Tuy nhiên, sau một vài lần
vui chơi với kỹ thuật này, tôi lại thấy nó là một công cụ hữu hiệu và bắt đầu sử dụng
thường xuyên. Dần dần, tôi bổ sung thêm màu sắc, biểu tượng và đôi khi là hình ảnh.
Các bản đồ tư duy của tôi chưa đẹp lắm nhưng giúp tôi suy nghĩ sáng tạo, sắp xếp
thông tin dễ dàng và quản lý kế hoạch hiệu quả.
Bản đồ tư duy giúp bạn viết thông tin trên giấy theo cách trí óc điều khiển chứ không
phải dưới hình thức phác thảo cứng nhắc. Mỗi bản đồ tư duy là một sản phẩm độc
nhất của người tạo ra nó – không có bản đồ nào sai hay đúng; không có hình thức bản
phác thảo cứng nhắc. Các bản đồ tư duy không phải là một thành phẩm. Không ai mua
bản đồ tư duy của bạn. Nó đơn giản chỉ là một kỹ thuật giúp bạn ghi các ý tưởng ra
giấy, thiết lập các mối liên hệ, xây dựng kế hoạch nhanh chóng và hiệu quả, và trở nên
sáng tạo hơn.
Bản đồ tư duy cho phép trí óc của chúng ta đưa lên giấy một lượng thông tin lớn lên
giấy. Nó khuyến khích bạn thiết lập các mối liên hệ và tìm kiếm lối tư duy mới. Nó trì
hoãn giai đoạn đánh giá của quá trình tư duy. Mặc dù sự đánh giá rất cần thiết cho sự

đổi mới và tính sáng tạo nhưng nó sẽ phá hỏng tính sáng tạo nếu áp dụng quá sớm.
Khi bắt đầu nghĩ về một vấn đề hay một sự việc nào đó, chúng ta muốn suy nghĩ tuôn
chảy và lan man. Chúng ta muốn có nhiều sự liên tưởng, mối liên hệ, mô hình để lựa
chọn cái tốt nhất.
Bắt đầu
Để bắt đầu lập bản đồ tư duy, bạn cần một tờ giấy và một cây bút. Khi đi sâu vào kỹ
năng này chúng ta sẽ bàn về cách thức có được các bản đồ và ý tưởng mới lạ bằng
cách sử dụng màu sắc, hình ảnh, các loại giấy và bút khác nhau. Còn bây giờ, bạn có
thể sử dụng bất cứ loại giấy và bút nào.
Hãy viết ý nghĩ trọng tâm của bạn bằng chữ in vào một cái khung ở giữa trang giấy.
Đây có thể là một hoặc hai từ thâu tóm cốt lõi vấn đề hay sự việc mà bạn muốn xem
xét. Việc xác định trọng tâm vấn đề sẽ hướng dẫn cho kết quả suy nghĩ, do vậy, bước
này cần được tiến hành cẩn thận.
Trước khi chuyển sang phần trọng tâm, bạn nên xác định các yếu tố của sự việc đó. Ví
dụ: bạn là người giám sát và gặp phải vấn đề là có một nhân viên hay trễ giờ làm, bạn
có thể viết tên nhân viên đó vào trong khung trọng tâm. Tuy nhiên, nếu làm như vậy,
những suy nghĩ của bạn sẽ xoay quanh nhân viên đó hơn là bất cứ yếu tố nào. Nếu bạn
xác định các yếu tố của sự việc, bạn có thể có các ý sau:
Các yếu tố của vấn đề:
• Sam, người nhân viên hay trễ giờ;
• Sự chậm trễ nói chung;
• Thời gian làm việc;
• Sự kỳ vọng của bạn;
• Các thủ tục và chính sách nhân sự;
• Tinh thần của nhân viên;
• Hiệu quả làm việc của nhân viên;
Bằng cách xem xét các yếu tố, bạn có thể chọn ra trọng tâm giúp bạn suy nghĩ hiệu
quả hơn. Bạn sẽ có một quá trình suy nghĩ hoàn toàn khác bắt đầu bằng tính hiệu quả
của nhân viên chứ không phải cách tập trung suy nghĩ về nhân viên đó. Quá trình suy
nghĩ xoay quanh một vấn đề hoặc xem xét sự việc bằng các cách khác nhau được gọi

là suy nghĩ phân kỳ. Điều quan trọng là phải dành thời gian cho các giai đoạn phân kỳ
trước khi đánh giá và phân tích vấn đề như là một phần trong giai đoạn tư duy hội tụ.
Hãy coi như bạn đã hoàn thành danh sách trọng tâm, khi đó bạn quyết định “tinh thần
của nhân viên” chính là trọng tâm của mình. Do vậy, bản đồ tư duy ban đầu sẽ giống
như thế này:
Trọng tâm… Bước đầu tiên của bản đồ tư duy
Khi những suy nghĩ về tinh thần của nhân viên bắt đầu tuôn ra, bạn hãy viết ra những
từ khóa của các ý nghĩ đó bằng chữ in và kết nối chúng với trọng tâm bằng các dòng
kẻ. Việc sử dụng các từ khóa có tính quyết định, vì bạn muốn nắm bắt ý nghĩ một cách
nhanh chóng – bạn chỉ cần thâu tóm đủ thông tin để khơi dậy trí nhớ khi cần thiết.
Các từ khóa là các danh từ và động từ đa nghĩa. Chỉ để một từ ở một dòng để tạo ra
nhiều sự liên tưởng với từ đó. Việc viết bằng chữ in cũng rất quan trọng vì nó nhấn
mạnh hình ảnh trong trí óc và sẽ dễ học hơn khi ôn lại.
Khi bắt đầu nghĩ về tinh thần của nhân viên, bạn sẽ nghĩ đến các vấn đề, nguyên nhân
và phương án cải thiện. Chúng xuất phát từ khung trọng tâm:
Hãy để các ý tưởng xuất phát từ trọng tâm
Khi ý tưởng có liên quan đến các nhánh này, bạn hãy viết từ khóa bằng chữ in và kết
nối với nhánh đó bằng một dòng kẻ. Các ý tưởng mới xuất phát từ khung trọng tâm.
Khi bạn nghĩ đến những vấn đề có thể gây ra “sự chậm trễ”, “năng suất thấp”, “tăng
ngày nghỉ phép, nghỉ ốm” thì các từ khóa cho những ý nghĩ này sẽ liên quan đến
nhánh các vấn đề.
Các biểu tượng như mũi tên hướng lên và mũi tên hướng xuống tương ứng với các từ
cao và thấp. Bạn nên phát triển một loạt biểu tượng – một cách ghi tốc ký mà chỉ
mình bạn hiểu được. Một vài biểu tượng thường dùng là:
ñ (mũi tên hướng lên) – nhiều hơn, cao hơn, đang gia tăng
ò (mũi tên hướng xuống) – ít hơn, thấp hơn, đang giảm xuống
ð (mũi tên hướng sang phải) – nhanh hơn
ï (mũi tên hướng sang trái) – chậm hơn
! – Sự phấn khích, rõ ràng
? – Không chắc chắn, kiểm tra lại sau

* – Ý quan trọng hay xem trích dẫn
Vì việc lập bản đồ tư duy là cách lấy ra tất cả các ý tưởng trong não, bất cứ hệ thống
nào có ý nghĩa với bạn đều đúng.
Khi bắt đầu lập bản đồ, bạn hãy viết ra mọi thứ xuất hiện trong đầu. Thậm chí, một
điều gì đó hoàn toàn không liên quan cũng cần được ghi ra. Nếu bạn cố gắng phớt lờ
hay đặt ý tưởng đó sang một bên vì nó không quan trọng thì bạn sẽ bị tắc ở đó, hoặc là
nó cứ tiếp tục duy trì trong đầu, hoặc là nó sẽ cản trở sự lưu thông của các ý tưởng
khác. Như máy quay đĩa hát, khi kim bị kẹt ở một bài thì nó sẽ chơi đi chơi lại bài hát
đó. Trí óc của bạn giống như vậy khi bác bỏ một ý tưởng nào đó.
Hai điều sẽ diễn ra khi bạn viết ra ý tưởng – thứ nhất là trí óc sẽ thoải mái nghĩ tiếp
đến các ý tưởng khác, thứ hai là các mối liên hệ sẽ được tạo ra cùng với ý tưởng đó.
Đôi khi đây là các những ý tưởng hay nhất xuất hiện. Đôi khi, bạn có thể thấy mình
đang miên man theo dòng suy nghĩ hoàn toàn không liên quan đến sự việc. Với việc
lập bản đồ tư duy, những dòng suy nghĩ phụ hiếm khi kéo dài quá một vài giây hoặc
sẽ kết thúc và giúp bạn trở lại trọng tâm ban đầu; hoặc bạn thấy nó có mối liên quan
mà bạn chưa nhìn ra ngay từ đầu.

Viết ra tất cả các ý tưởng của bạn
Nếu bạn nhớ rằng bản đồ tư duy không phải là một thành phẩm mà chỉ là một phần
của quá trình, thì bạn sẽ dễ nhớ hơn rằng bất cứ điều gì bạn làm trong bản đồ tư duy
đều đúng. Không có bản đồ tư duy nào sai.
Những lời khuyên bổ sung
Bởi vì quá nhiều nền giáo dục được định hướng đào tạo não trái, nên bất cứ điều gì
kích thích rãnh não phải cũng có thể giúp bạn tạo ra nhiều ý tưởng hơn. Trong phần
lớn quá trình học tập ở trường và qúa trình làm việc, chúng ta viết trên giấy kích thước
A4 bằng bút mực đen hay bút chì. Bạn có thể thay đổi trạng thái này bằng cách thay
đổi kích cỡ, màu sắc trang giấy và dùng bút có các màu khác nhau. Cỡ giấy lớn của
máy vi tính rất thích hợp cho các bản đồ tư duy. Giả sử bạn chỉ có giấy có kích cỡ
chuẩn, hãy xoay ngang trang giấy. Bạn có thể tự do phá vỡ lối mòn.
Giấy — Hãy thử dùng trang giấy khổ lớn trên máy vi tính, giấy vẽ hay giấy áp phích

quảng cáo – nếu bạn bắt buộc phải dùng loại giấy 8½-11 inch thì hãy xoay ngang
trang giấy.
Bảng trắng — Bảng trắng và bản đồ tư duy luôn đi kèm với nhau. Hãy dùng loại bảng
lớn nhất có thể và nhiều bút màu. Dennison đã làm ra những tấm bảng trắng di động
có tên “các hình ảnh tĩnh” rất hữu ích cho những buổi họp, buổi thuyết trình và các
phiên họp động não.
Màu sắc và hình ảnh — Hãy thử nghiệm với nhiều màu sắc khác nhau. Thay đổi màu
đen trong mối quan hệ với màu trắng và để cho trí óc bạn thoải mái với các màu sắc
và hình ảnh. Sử dụng màu sắc và hình ảnh để kết nối và làm cho các ý nghĩ trở nên
sinh động.
Sự liên tục — Hãy giữ cho ngón tay của bạn luôn chuyển động. Nếu dòng suy nghĩ
ngừng lại, hãy vẽ các vòng tròn hay đường kẻ cho đến khi dòng liên tưởng mới xuất
hiện.
Đứng lên và lập bản đồ tư duy trên một tấm bảng trắng hay tờ áp phích quảng cáo.
Nghe nhạc và viết bằng tay trái.
Bất cứ điều gì khác với thường lệ sẽ giúp bạn hình thành những mối liên hệ mới.
Luyện tập
Hãy dành không quá năm phút để lập bản đồ tư duy cho một trong số vấn đề.
• Quan sát cách thức trí óc hình thành các mối liên kết và liên hệ;
• Viết nhanh đến mức có thể nhưng phải viết bằng chữ in và sử dụng các từ
khóa;
• Cố gắng chỉ viết một từ khóa bằng chữ in trên một dòng;
• Viết ra mọi ý nghĩ:
Gỗ
Chạy
Màu vàng
Âm nhạc
Bàn làm việc
Bếp lò

Bổ sung màu sắc, âm nhạc và hình ảnh
Quan sát kỹ và theo xu hướng âm nhạc; trái tim của tạo hóa là âm nhạc ở khắp nơi
nếu bạn có thể vươn tới nó.
Thomas Carlyle
Sự ra đời của tivi đen trắng là một bước đột phá. Chúng ta đã rất kính sợ những hình
ảnh mờ nhạt đầu tiên trên một màn hình nhỏ xíu. Nhưng nỗi kính sợ này chỉ tồn tại
trong một thời gian ngắn, không bao lâu sau chúng ta lại mong muốn có màu sắc và
hình ảnh sắc nét, rộng to như thực tế.
Chúng ta cũng trải qua một quá trình tương tự khi lập bản đồ tư duy. Đầu tiên, chúng
ta tạo ra những bước đột phá chỉ bằng cách sử dụng bút chì và giấy. Nhưng ngay sau
đó, chúng ta bắt đầu muốn nhiều thứ hơn. Khi đã quen với tính mới lạ của kỹ thuật lập
bản đồ tư duy, chúng ta sẽ muốn thử nghiệm nhiều cách thức tư duy của não phải hơn.
Điều này dẫn chúng ta đến với màu sắc, biểu tượng, hình ảnh và âm nhạc.
Màu sắc kích thích bộ não
Thế giới quanh chúng ta tràn ngập màu sắc. Thông qua những nghiên cứu về quá trình
tiến hoá, bộ não của chúng ta đã phát triển cơ cấu rất phức tạp để nhận biết và sử dụng
màu sắc. Những nghiên cứu này chỉ ra rằng màu sắc có thể kích thích hay xoa dịu
chúng ta. Chúng ta thích màu sắc, nó tự nhiên và hấp dẫn hơn một thế giới đen trắng
giả tạo.
Bổ sung màu sắc vào các bản đồ tư duy của bạn là sự tiến triển tự nhiên. Màu sắc có
thể được dùng trong một số cách sau.
• Sự sắp xếp — Bạn có thể sử dụng màu sắc để làm nổi bật các phần khác nhau
trong bản đồ tư duy…để sắp xếp thông tin vào những lĩnh vực, chủ đề riêng biệt.
• Phiên họp động não — Sau phiên họp động não ban đầu, bạn sẽ muốn trở lại
và sử dụng màu sắc khác để làm nổi bật các ý tưởng hoặc luận điểm chính. Một số
nhóm đưa cho mỗi thành viên một màu khác nhau để họ chia sẻ những ý tưởng của
mình;
• Thuyết trình — Việc trình bày thông tin trong khung màu làm tăng khả năng
ghi nhớ thông tin. Mọi người sẽ nhớ thông tin đó ở trong khung màu đỏ hay màu xanh
lá cây;

• Dòng ý tưởng — Nếu bạn cảm thấy mệt mỏi hay cạn kiệt ý tưởng trong khi
đang lập bản đồ tư duy thì việc thay đổi màu sắc sẽ làm nảy sinh một luồng suy nghĩ
mới.
Carlton Wagner, Giám đốc Viện nghiên cứu Màu sắc Wagner, cho biết màu sắc được
xử lý theo thứ tự khác nhau và màu đầu tiên được xử lý là màu vàng. Khi bạn muốn
làm nổi bật ý quan trọng hay luận điểm chính, hãy đánh dấu nó bằng màu vàng. Điều
đó sẽ giúp bạn hay khán giả dễ dàng nhận biết nó.
Hình ảnh và ký hiệu – cách ghi tốc ký của bộ não
Hình ảnh và ký hiệu là cách ghi tốc ký của bộ não. Não phải nhanh chóng nhận biết
các hình ảnh và mô hình. Thêm ký hiệu và hình ảnh vào bản đồ tư duy sẽ giúp truyền
tải thông điệp theo cách từ thị giác đến trí óc của bạn hoặc của khán giả. Mỗi khi bạn
truyền tải thông tin theo nhiều cách khác nhau thì khả năng thông tin đó được tiếp
nhận đầy đủ sẽ tăng lên.
Âm nhạc làm tăng hoạt động của não phải
Âm nhạc cũng liên lạc trực tiếp với não phải và kích thích nó trong quá trình tư duy.
Bạn có thể muốn thử nghiệm xem cái gì có hiệu quả nhất đối với mình. Trong khi viết
cuốn sách này, tôi thấy bài hát Deep Breakfast (Bữa sáng nặng nề) của Ray Lynch
luôn kích thích cảm hứng viết của tôi. Bất cứ khi nào gặp vấn đề trong quá trình viết,
tôi thường đeo tai nghe và bật thật to bài hát đó – như vậy việc viết lách lại bắt đầu.
Nó đã phát huy tác dụng đối với tôi – hãy thử nghiệm xem nó có tác dụng với bạn
không.
Luyện tập
Đây là những ý tưởng để lập bản đồ tư duy:
Ánh sáng
Bạn bè
Công việc
Chơi đùa
Mùa xuân
Chiếc nhẫn
Nấu ăn

Sổ sách
Hãy bật nhạc nền lên – nhạc cổ điển, hiện đại hay âm nhạc soạn cho nhạc khí – những
thứ khiến bạn cảm thấy thoải mái nhất. Sau đó, lập bản đồ tư duy cho một trong
những ý tưởng ở trên.
Hãy thử những kỹ thuật sau:
dàn ý yên cầu tất cả chúng ta phải sắp xếp những ý tưởng sáng tạo trước khi chúng hình thành, và do đólàm giảm vận tốc và khoanh vùng phạm vi của những sáng tạo độc đáo. Bộ não của tất cả chúng ta chiếm hữu năng lực phát sinh ý tưởng sáng tạo vô hạn. Nó hoạt động giải trí tốt nhấtkhi những ý tưởng sáng tạo được tự do tuôn trào trước khi phải sắp xếp lại. Có vô số mạng lưới hệ thống ghinhớ được ý tưởng để giúp bộ não tự do phát sinh những sáng tạo độc đáo nhưng phương pháplập map tư duy vượt xa toàn bộ. Phương pháp này là phương tiện đi lại khuyến khích dòngtư duy tự nhiên bằng cách tạo ra một “ vòng phản hồi tích cực ” giữa bộ não và những ghichú. Hãy nhớ lại cuốn sách bạn mới đọc gần đây và tưởng tượng bạn phải viết bài thuhoạch về nó. Khi khởi đầu nhớ lại những ý, bạn hoàn toàn có thể không tưởng tượng lại được dàn ýchính thức của cuốn sách. Thay vào đó, bạn sẽ thấy những từ khóa, những mối liên tưởng, hình ảnh và tranh vẽ tự nhiên “ nổi lên trong ý thức ”. Để viết bài thu hoạch, bạn sẽphải sắp xếp lại những dòng liên tưởng đó. Không chỉ ngày càng tăng những liên tưởng tự do, lập map tư duy còn đem lại một phươngpháp phát minh sáng tạo tổng lực để tổ chức triển khai những ý tưởng sáng tạo. Rất nhiều sinh viên của chúng tôi nóiviệc lập map tư duy diễn ra rất tự nhiên và họ đã thiết kế xây dựng được mạng lưới hệ thống ghi nhớcủa riêng mình gồm có những hình ảnh, sắc tố và những từ khóa gần giống như bản đồtư duy. Trực giác tăng trưởng giúp họ tò mò những góc nhìn linh động và chính xácmới của tư duy. Từ năm 1975 tôi đã tích hợp ngặt nghèo với Buzan để tăng trưởng map tư duy thành mộtcông cụ giảng dạy tư duy hiệu suất cao. Vào cuối những năm 1970, chúng tôi xác lập viễncảnh như sau : đến năm 2000 sẽ có 100 triệu người tiếp tục sử dụng map tưduy, giải pháp lập map tư duy được giảng dạy ở những trường học và trở thànhphương pháp tối ưu khi thao tác tập thể. Việc hiện thực hóa viễn cảnh này yên cầu mỗicá nhân phải dạy, diễn đạt và tiếp thị sức mạnh của map tư duy theo nhiều cáchkhác nhau. Cuốn sách của Joyce Wycoff là góp phần quý báu cho việc hiện thực hóa viễn cảnhnói trên. Chị đã viết cuốn sách nhằm mục đích thông dụng giải pháp lập map tư duy, chứngminh tính ứng dụng thực tiễn của nó trong đời sống. Gần đây, map tư duy trở thành “ chủ đề nóng ” lôi cuốn sự chăm sóc của nhiều người. Nhưng nhiều người phản ứng rất hời hợt và thực dụng so với yếu tố này. Hiệu quảcủa map tư duy thường bị hiểu sai do kỹ thuật này đơn thuần đến mức người ta cóthể thuận tiện bỏ lỡ ý nghĩa sâu xa của nó. Sự linh động và thiện chí mà Joyce Wycoffthể hiện đã khiến cuốn sách độc lạ so với bất kể tác phẩm nào cùng đề tài. Điều đặc biệt quan trọng là Joyce đã vận dụng kỹ năng và kiến thức tư duy ngay trong cuốn sách này. Khi bạnđọc những trang tiếp theo và làm theo chúng, bạn sẽ tiếp cận càng gần với trí tuệ tuyệtvời của chính mình. Michael J. GelbNhà sáng lập và quản trị tổ chức triển khai High PerformanceLearning Washington, DC, Hè 1990M ùa hè 1990L ời trình làng : Tã giấy cho chuột và Cầuvồng “ Tã giấy cho chuột ” “ những chiếc tã giấy bé tí xíu. ” “ Mười hai chiếc một hộp ” “ được gấp lại và rắc phấn thơm ” “ giao hàng tại nhà theo nhu yếu. ” “ Đó sẽ là điều vĩ đại nhất. ” “ Chúng ta sẽ giàu sang ! ” Những tiếng cười khúc khích và ha hả xen lẫn giọng của vài người nêu ra ý tưởng sáng tạo vànhận xét cùng một lúc. Những người này là ai và tại sao họ lại nói về tã giấy cho chuột ? Một bữa tiệc vui vẻcủa người trẻ tuổi ? Hay game show nhìn tranh đoán chữ ? Không, nhóm người này thực ra là đội tăng trưởng mẫu sản phẩm mới tại một Trụ sở củahãng Hewlett Packard ( HP ) đang trong quá trình lập map tư duy. Tã giấy cho chuột là loại sản phẩm mới của HP chăng ? Không, nhưng map tư duy đang giúp họ tăng trưởng loại sản phẩm mới. Vậy map tư duy là gì ? Và nó có tương quan gì với việc tăng trưởng loại sản phẩm mới ? Tôi mừng vì những bạn đặt ra câu hỏi đó. Cầu vồng trí tuệ làm bừng sáng khung trời cuộc sống tất cả chúng ta với những sắc màu, sự duyêndáng và trái chiều với những đám mây đen. Cầu vồng trí tuệ từ đâu mà có ? – những sắc màu rực rỡ tỏa nắng, duyên dáng và vẻ đẹp tỏasáng cuộc sống của tất cả chúng ta ư ? Bộ não đã được nghiên cứu và phân tích và lập lại map, phân chiavà khảo sát, nhuộm màu và chụp ảnh. Kiến thức về vô số những link điện và những phảnứng hóa học ngày càng ngày càng tăng. Tuy nhiên, những tương tác độc nhất vô nhị tạo nêntrí tuệ của tất cả chúng ta vẫn còn là điều huyền bí. Mặc dù tất cả chúng ta đã hiểu hơn về quá trìnhtạo ra “ cầu vồng ” phát minh sáng tạo thì bộ não vẫn phức tạp đến nỗi con người khó lòngnắm bắt hàng loạt phương pháp hoạt động giải trí của nó. Bộ não là món quà kỳ diệu của tự nhiên – hàng loạt ngoài hành tinh của tất cả chúng ta được tạo ratrong vỏn vẹn 1.4 kg vật chất có nếp nhăn này – mọi thứ tất cả chúng ta nghe và thấy, nếmvà sờ, mọi xúc cảm, hoạt động, tâm lý và cảm hứng của tất cả chúng ta có được đều lànhờ bộ não. Thế giới đổi khác nhanh gọn đến mức tất cả chúng ta có cảm xúc mình liên tục ở trên mộtvùng đất lạ. Nó luôn yên cầu những giải pháp mới cho những thử thách mới. Công cụcơ bản của tất cả chúng ta trên vùng đất mới này chính là trí tuệ trí tưởng tượng và óc sángtạo. Chính trí tưởng tượng và óc phát minh sáng tạo sẽ mở cánh cửa dẫn đến sự tăng trưởng, những sảnphẩm và dịch vụ mới, thị trường quốc tế, giải pháp tiếp xúc mới, phương pháp bảovệ thiên nhiên và môi trường và tài nguyên. Chính trí tưởng tượng và óc phát minh sáng tạo sẽ mang đến chochúng ta nhiều vẻ đẹp, âm nhạc, trường học tốt, việc làm, nhà cho người vô gia cư, vàchấm dứt đói nghèo, cuộc chiến tranh. Trong cuộc tìm kiếm những hiểu biết về trí tuệ, tất cả chúng ta cần những công cụ chưa có trong chương trình học hay trong kinh nghiệm tay nghề, những công cụ dùng để khám phá vùng đất mới của trí tuệ con người. Bản đồ tư duy chính là một trong những công cụ đó. Đó là kỹ thuật tăng trưởng mộtphương pháp phát minh sáng tạo và mới lạ trong tư duy. Bản đồ tư duy có một ảnh hưởng tác động kỳdiệu ; nó ảnh hưởng tác động tới toàn bộ não, được cho phép tổ chức triển khai những ý tưởng sáng tạo trong ít phút, thúc đẩysự phát minh sáng tạo, phá vỡ trở ngại mà người viết gặp phải và cung ứng một chính sách động nãohiệu quả. Bản đồ tư duy dễ học và dễ sử dụng. Đến cuối Chương 3, bạn sẽ biết khá đầy đủ về cáchlập map tư duy để ngay lập tức cải tổ năng lực viết của mình, củng cố kỹ năngtổ chức ý tưởng sáng tạo và sử dụng thời hạn hiệu suất cao hơn. Phần còn lại của cuốn sách sẽ chỉcho bạn thêm một vài cách sử dụng map tư duy khác. Đây là một cuốn sách bài tập – không phải là sách giáo khoa. Mỗi ứng dụng của kỹthuật lập map tư duy lại có kèm theo một số ít bài tập. Chúng sẽ hé lộ những khả năngcủa bạn, mà trước đây bạn chưa từng biết tới. Đó cũng chính là mục tiêu của cuốnsách : giúp bạn mày mò những điều mới lạ về bản thân trải qua map tư duy. Chỉkhi nào mày mò ra mình thật sự là ai thì tất cả chúng ta mới hoàn toàn có thể giải phóng hoàn toàntiềm năng và tính phát minh sáng tạo của bản thân. Bạn nên sử dụng cuốn sách này cùng với kỹ thuật lập map tư duy trên hành trìnhkhám phá bản thân. Nó sẽ giúp bạn nhìn nhận đúng năng lực tư duy của mình. Khi bạnbắt đầu sử dụng chiêu thức kỳ diệu này, tiền đồ sẽ rộng mở và bạn sẽ trở thành mộtnhà tư tưởng vĩ đại. Cuốn sách này gồm ba phần : Phần 1 — Hiểu biết về bộ não và sự sáng tạoBản đồ tư duy dựa trên những điều tra và nghiên cứu và nguyên tắc về não / trí tuệ. Phần này giảithích hoạt động giải trí của bộ não, phương pháp hoạt động giải trí phát minh sáng tạo và phương pháp tổ chức triển khai cácnguyên tắc thành quy trình giải quyết và xử lý thông tin hiệu suất cao của map tư duy. Phần 2 – Hai kiến thức và kỹ năng lập map tư duyBản đồ tư duy là một kỹ thuật đơn thuần nhưng mỗi yếu tố của nó đều rất quan trọng. Phần thứ hai lý giải những yếu tố từ cơ bản đến phức tạp của map tư duy. Phần 3 – Các ứng dụng của map tư duyBản đồ tư duy là một kỹ thuật cực kỳ đa năng và hiệu suất cao. Phần thứ ba này cho bạnthấy những ứng dụng của map tư duy và hoàn toàn có thể thôi thúc nhiều cách sử dụng bản đồtư duy mới. Chào mừng bạn đến với map tư duy và tiếp cận một giải pháp tìm hiểu và khám phá thế giớihoàn toàn khác ! Biết đâu bạn sẽ thấy việc tò mò tã giấy của chuột cũng rất hay. PHẦN 1 : Hiểu biết về bộ não và sự sáng tạoCHƯƠNG 1 : Khả năng tiềm ẩn của trí tuệNăng lực lên tiếng đòi phải được sử dụng và chỉ thôi hô hoán khi đã được sử dụng hiệuquả. A. H. MaslowKhi bóng tối dần bao trùm công ty, một giọng u ám và sầm uất khởi đầu lời trình làng bằng câu : “ Vũ trụ biên giới sau cuối. ” Còn một thứ biên giới khác to lớn hơn chưa hề được tò mò – thứ biên giới còngần gũi hơn tổ ấm trí tuệ của chính tất cả chúng ta. Bề dài rộng của biên giới này cũngkhiến ta choáng ngợp như quy mô của ngoài hành tinh. Bên trong bộ não màu xám với những nếpnhăn, nặng chừng 1,4 kg, là 10 đến 15 tỷ tế bào thần kinh có năng lực thiết lập 10.800 link ! Chúng ta chưa thể lĩnh hội được năng lực đó – nó lớn quá mức tất cả chúng ta cóthể tưởng tượng. Trong cuốn The Brain ( Bộ não ), Tiến sĩ y khoa Richard Restak khẳngđịnh : “ Bộ não con người hoàn toàn có thể tàng trữ một lượng thông tin lớn hơn tổng thể những thư việntrên toàn quốc tế. ” Judith Hooper và Dick Teresi trong cuốn The Three-PoundUniverse ( Vũ trụ nặng ba pound ) đã so sánh bộ não với thiên hà. Họ nhấn mạnh vấn đề : “ Thựctế, đó là một ngoài hành tinh đã được biết đến. Mọi thứ mà ta biết ( từ những hạt nhỏ hơn nguyêntử cho tới những dải ngân hà xa xôi ), mọi thứ mà ta cảm nhận ( từ tình yêu con trẻ cho tớinỗi sợ cuộc chiến tranh ), được thưởng thức và hình thành nên những khuôn mẫu trong não bộcủa tất cả chúng ta. Nếu không có bộ não thì không một thứ gì ( từ thạch anh, hố đen, tìnhyêu cho đến sự chán ghét … ) hoàn toàn có thể sống sót trong tất cả chúng ta. ” Rất nhiều nhà tư tưởng vĩ đại, như nhà triết học Hy Lạp Aristotle, tin rằng trí óc đượcđặt trong bụng hay trong tim mỗi người. Còn nhà triết học Plato đặt trí tuệ trong bộnão nhưng chỉ vì hình dạng của bộ não mà thôi. Phần lớn tri thức về bộ não đượcphát hiện trong hai mươi năm trở lại đây và mới chỉ mở màn khơi dậy ý thức về sựphức tạp đáng kinh ngạc của bộ não. Chúng ta liên tục so sánh bộ não người với máy tính : tài liệu nguồn vào, giải quyết và xử lý dữliệu trải qua bộ giải quyết và xử lý TT và tài liệu đầu ra. Máy tính là quy mô giải quyết và xử lý dữ liệulogic theo đơn vị chức năng bit ( đơn vị chức năng cơ bản của thông tin theo mạng lưới hệ thống số nhị phân ). Khi cấuhình máy tính ngày càng cao, bộ não có vẻ như trở nên mờ nhạt trước sức mạnh vàtốc độ nhanh như chớp của máy tính. Hình1 so sánh bộ não và máy tính. Hình 1 : So sánh máy tính và bộ nãoNhận dạng mẫuTuy nhiên, khi tri thức về cả bộ não và máy tính tăng lên, những nhà khoa học nhận rarằng máy tính không hề lớn hơn và tốt hơn não. Có những điều mà bộ não hoàn toàn có thể làmđược nhưng máy tính thì không. Ví dụ, nếu bạn đến tham gia buổi họp mặt cấp ba sau20 năm và vô tình va vào Harry, giờ đây bị hói đầu và tăng thêm 13 kg so với lần gặptrước, thì bạn vẫn hoàn toàn có thể nhận ra chàng trai đó. Nhưng máy tính thì không. Bạn nhậnra Harry là dựa trên nhận dạng mẫu. Chỉ cần nghe ba hoặc bốn nốt nhạc tiên phong củamột bài hát là ngay lập tức bạn nhận ra nó. Điều đó được gọi là hoàn thành xong mẫu. Bạncó thể thuận tiện làm được điều đó, còn máy tính thì gặp rất nhiều khó khăn vất vả. Nếu nhìnthấy một từ viết sai, bạn vẫn hiểu nghĩa của nó. Điều đó được gọi là thay thế sửa chữa mẫu vàmột lần nữa, máy tính trọn vẹn bất lực. Robert Heinlein trong tác phẩm Stranger in a Strange Land ( Người lạ trên đất lạ ) đãsử dụng thuật ngữ “ đồng cảm ”. Thấu hiểu có nghĩa là hiểu trọn vẹn ngay một lúc. Khi một thứ gì đó được “ đồng cảm ”, mẫu của nó được hiểu một cách trọn vẹn nhưmột cấu trúc hình thức. Cho tới nay, máy tính vẫn chưa có năng lực này. Ví dụ về sự mơ hồ khi nhận dạng mẫuBộ não trọn vẹn có năng lực hiểu được sự mơ hồ. Bạn thấy gì trong bức tranhThinking visually ( Tư duy thị giác ) của Robert H. McKim ? Phần lớn mọi người đềunhìn thấy hai mẫu – một con vịt và một con thỏ. Trí óc nhận được rất đầy đủ thông tin đểhoàn thiện hai mẫu này và hoàn toàn có thể đổi khác qua lại giữa hai cách nhận diện bức tranhcho đến khi quyết định hành động sử dụng mẫu nào. Trí óc tựa như đĩa thạchEdward de Bono, tác giả của nhiều cuốn sách về trí tuệ và quy trình tư duy, đã sử dụngphép loại suy để diễn đạt đúng chuẩn phương pháp hoạt động giải trí của quy trình nhận dạng mẫu vàcho sinh ra một sáng tạo độc đáo phát minh sáng tạo. De Bono so sánh trí óc với một đĩa thạch đã đông lại đến hơn cả mặt phẳng trọn vẹn nhẵn. Khi đi vào trí óc, thông tin sẽ tự tổ chức triển khai. Cũng giống như khi đổ nước ấm vào đĩathạch. Nước ấm thấm dần vào thạch. Sau nhiều lần lặp lại quy trình này, mặt phẳng đĩathạch sẽ có những rãnh và vệt lõm. Những phần nước mới ( thông tin ) sẽ tự động hóa chảytheo những rãnh đã có sẵn. Sau đó, chỉ cần có một chút ít thông tin ( nước ) là hoàn toàn có thể kíchhoạt hàng loạt lối mòn này. Đây chính là quy trình nhận dạng và triển khai xong mẫu. Khi đivào trí óc, thông tin sẽ rơi vào một ” rãnh ”, một mẫu. Ngay cả khi phần nhiều thông tinnằm ngoài rãnh thì mẫu vẫn được kích hoạt. Trí óc sẽ tự động hóa “ thay thế sửa chữa ” và “ hoànthiện ” thông tin để lựa chọn và kích hoạt mẫu. Sự phát minh sáng tạo diễn ra khi tất cả chúng ta nghiêng đĩa thạch khiến cho một chút ít nước ( thôngtin ) phải chảy vào những rãnh mới và tạo ra những link mới. Quá trình phát minh sáng tạo sẽ đượctrình bày kỹ hơn trong chương tiếp theo. Một bộ não hay là hai ? Vào đầu những năm 1960, chuyên viên tâm lý học thực nghiệm thuộc Học viện Côngnghệ California Roger Sperry đã thực thi nhiều thí nghiệm quan trọng trên nhữngngười mắc chứng động kinh. Giả thuyết rằng những cơn co giật của họ là do những xungđiện chạy giữa hai bán cầu não, Sperry đã tách mạch nối hai bán cầu não. Ở khía cạnhnào đó, giải phẫu thành công xuất sắc vì những cơn co giật đã biến mất và bệnh nhân thực hiệnchức năng thông thường. Các thí nghiệm của Sperry để lại một số ít di chứng không bình thường sau phẫu thuật, nhưnglại chứng tỏ được tầm quan trọng của mối liên hệ và tính chuyên môn hóa giữa haibán cầu não. Sperry và tập sự, MichaelS. Gazzaniga, người sau này giành giải Nobel nhờ những khu công trình nghiên cứu và điều tra phântách não, cùng làm một thí nghiệm. Khi chiếu hình ảnh một quả táo sao cho chỉ lọtvào trường thị giác của mắt phải ( thuộc tính năng của bán cầu não trái ), bệnh nhânngay lập tức hoàn toàn có thể nhận ra và nói được tên loại quả đó. Tuy nhiên thí nghiệm khôngthu được hiệu quả tương tự như với vùng thị giác của mắt trái ( thuộc công dụng của bán cầunão phải ). Các điều tra và nghiên cứu chỉ ra rằng bán cầu não phải không có kiến thức và kỹ năng ngôn ngữcần thiết để nhận ra những hình tượng ( từ ngữ ) của quả táo. Tuy nhiên, khi được yêu cầutìm lại vật đã đưa ra thì tay trái của bệnh nhân ( do bán cầu não phải tinh chỉnh và điều khiển ) có thểnhặt ra quả táo. Não phải có năng lực nhận dạng vật phẩm nhưng không hề tạo ra từ đểgọi tên vật đó. Dần dần, sự chuyên môn hóa của mỗi bán cầu được xác lập có những nét tiêu biểu vượt trội sau : Não trái – Ngôn ngữ, logic, số, trình tự, đi sâu vào chi tiết cụ thể, tuyến tính, hình tượng vàbình giá. Não phải – Hình ảnh, nhịp điệu, âm nhạc, sự tưởng tượng, sắc tố, xem xét tổng thể và toàn diện, khuôn mẫu, xúc cảm và không phán đoán. Các điều tra và nghiên cứu phân tách não cho thấy một phần bộ não bị ẩn khuất, phần nhận dạngmẫu, có năng lực phản ứng với âm nhạc, nhịp điệu và xúc cảm, đa phần tương quan đếnthị giác và tưởng tượng. Những đặc thù này của bộ não được gọi là đặc tính “ nãophải ”. Trong những năm gần đây, thuật ngữ “ não phải ” trở thành cách gọi thông dụng để chỉtính phát minh sáng tạo, tính thẩm mỹ và nghệ thuật và “ tinh xảo ”, trái chiều với sự tẻ nhạt, tính nghiên cứu và phân tích vàphản ứng chậm của “ não trái ”. Tuy nhiên, thuật ngữ này lại thường bị hiểu sai ý nghĩa. Thực tế, đúng là bộ não có hai bán cầu, mỗi bên có một công dụng chuyên biệt, nhưng “ có bán cầu não phải tăng trưởng ” cũng không xấu hơn hay tốt hơn so với “ có bán cầunão trái tăng trưởng ”. “ Não phải ” hay “ não trái ” chỉ đơn thuần là cách gọi tắt ( hay ẩn dụ ) để chỉ những năng lực mà bán cầu não tương ứng hoàn toàn có thể đảm nhiệm. Cả hai hệ thốngđặc tính này đều quan trọng so với quy trình tư duy. Sự phát minh sáng tạo phát sinh từ sự tươngtác khác thường giữa hai bán cầu não chứ không phải là loại sản phẩm của riêng bán cầunão phải. Các đặc tính của bán cầu nãoCác đặc tính của não phải được nhấn mạnh vấn đề nhằm mục đích cải tổ mạng lưới hệ thống giáo dục củachúng ta vốn chỉ chú trọng vào những đặc tính của não trái như trí nhớ, kỹ năng và kiến thức ngônngữ, số học, tư duy logic và trình tự. Chúng ta luôn được học cách tìm và đưa ra câutrả lời “ đúng ” ; cho đến tận gần đây, rất nhiều trường vẫn ít chú trọng rèn luyện trítưởng tượng và những kỹ năng và kiến thức tư duy khác. Do đó, trong nỗ lực tăng trưởng một phươngpháp tổng lực, chúng tôi thường nhấn mạnh vấn đề những kỹ năng và kiến thức của não phải – không chỉ vìchúng quan trọng hơn mà còn vì tất cả chúng ta có rất ít thời cơ sử dụng chúng. Với việc có thêm những kỹ năng và kiến thức nhận dạng mẫu, so sánh máy tính và bộ não hoàn toàn có thể đượccập nhật như trong Hình 2 : Hình 2 : So sánh máy tính và hàng loạt bộ nãoTrí nhớ Bao nhiêu ? Ở đâu ? Trong cuốn The Brain Book ( Sách về bộ não ), Peter Russel công bố rằng vị vua BaTư Xerxes hoàn toàn có thể gọi tên 100.000 binh lính trong quân đội của mình, người viết tiểusử Hồng y giáo chủ Mezzofanti biết 70 đến 80 ngôn từ và những người Do Thái ởBan Lan, còn gọi là Shass Pollaks, biết rành rọt từng từ, từng trang trong 12 bộ văn tựcổ Do Thái. Vậy tại sao tôi lại không hề nhớ tên của một người vừa mới được giớithiệu ? Thực tế, quy trình trí nhớ gồm hai phần – ghi nhớ và nhớ lại. Rất nhiều nhà nghiêncứu tin rằng tất cả chúng ta ghi nhớ mọi thứ từng trải qua trong cuộc sống. Mặc dù điều nàycó vẻ ngoạn mục nhưng triết lý tạo ảnh ba chiều về trí nhớ khiến cho niềm tin nàyngày càng có cơ sở. Học thuyết thông dụng về trí nhớ sử dụng kỹ thuật ảnh ba chiều ( 3D ) do Giáo sư sinhlý thần kinh Karl Pribram, Đại học Y Stanford, ý tưởng. Khi bạn tham gia chuyếnthám hiểm Ngôi nhà ma ám ở khu vui chơi giải trí công viên Disneyland, cảnh tượng đáng nhớ nhất màbạn thấy là hình ảnh một con ma nữ nhỏ tuổi, bị thu nhỏ và nhốt trong một chiếcchuồng bằng nhựa. Con ma mãi trẻ, mãi bị nhốt và mãi kêu cứu. Những hình ảnh 3D kiểu như vậy được tạo ra nhờ phân loại chùm tia laze sao cho một phần chiếu thẳngvào một tấm kính ảnh, còn phần kia chiếu vào ảnh để đưa hình phản chiếu lên mặtkính. Bản thân những bức ảnh vốn đã gây quá bất ngờ tuy nhiên điểm mê hoặc nhất của những bức ảnh3D là hình ảnh xuất hiện trong mọi phần của tấm kính. Khi kính bị vỡ, ta vẫn hoàn toàn có thể thấytoàn bộ hình ảnh trên bất kể mảnh vỡ nào. Thực chất, hình ảnh phân bổ trên khắp tấmkính ảnh trải qua sự tàng trữ của sóng. Vào những năm 1950, Pribram đã cùng thao tác với nhà tâm lý học Karl Lashleytrong một thời hạn ngắn để tìm ra map trí nhớ. Tuy công cuộc tìm kiếm khôngthành công nhưng kỹ thuật ảnh 3D đã gợi ý cho Pribram một chính sách ghi nhớ hài hòa và hợp lý. Ông cho rằng những hồi ức không được lưu giữ ở một nơ ron đơn cử mà được phân bốtrên toàn bộ não, tương tự như như trên ảnh 3D. Những thí nghiệm của Karl Lashley đãxác nhận kim chỉ nan này. Ông đào tạo và giảng dạy cho những con chuột chạy vào mê cung sauđó cắt bỏ một phần bộ não của chúng. Dù bị cắt bỏ bất kỳ phần não nào thì trí nhớ củalũ chuột vẫn còn. Nhà vật lý David Bohm sử dụng kỹ thuật ảnh 3D làm phép loại suy cho hàng loạt vũtrụ. Ông chứng minh và khẳng định rằng những rung động thuần túy và mọi phần đều là đại diện thay mặt chocái toàn diện và tổng thể. William Blake đã có lần nói về việc “ nhìn thấy cả quốc tế trong một hạtcát ”. Có lẽ ông có cùng quan điểm với Bohm. Nếu những hồi ức thật sự được lưu giữ theo kiểu ảnh 3D, tất cả chúng ta sẽ có cơ sở để hiểuđược năng lực của bộ não. Theo Peter Russell ( người cùng với Tony Buzan nghiêncứu và truyền bá thoáng đãng kỹ thuật lập map tư duy ), một cm3 của một bức ảnh 3D hoàn toàn có thể tàng trữ mười tỷ bit thông tin, còn bộ não con người hoàn toàn có thể lưu gấp 1.500 lần. Ông ước tính năng lượng trí nhớ của con người hoàn toàn có thể đạt mức một nghìn triệu triệu bitthông tin. Tất nhiên, một lượng lớn trong đó được dùng để quản lý và vận hành cỗ máy khung hình, tuy nhiên vẫn còn dung tích rất lớn để ghi nhớ mọi kinh nghiệm tay nghề. Người ta đã thực thi 1 số ít điều tra và nghiên cứu mê hoặc để xác nhận kim chỉ nan trên. Một báocáo thí nghiệm của trường Đại học Yale, Mỹ, về một người thợ nề bị thôi miên vàđược ý kiến đề nghị miêu tả một viên gạch đơn cử mà anh ta đã xây ở một tòa nhà. Mặc dùmỗi ngày xây 2000 viên gạch nhưng anh ta vẫn hoàn toàn có thể miêu tả cụ thể sắc tố vànhững chỗ rạn trên viên gạch đó. Tiến sĩ tâm lý học David B. Chamberlain ở San Diego, chuyên điều tra và nghiên cứu về hồi ứccủa con người lúc mới sinh ra, đã thấy nhiều hồi ức rất cụ thể. Ông nhu yếu những bàmẹ và con họ miêu tả chi tiết cụ thể thời gian sinh trong lúc bị thôi miên. Mức độ tươngquan cao giữa câu truyện của người mẹ và những chi tiết cụ thể trong hồi ức của đứa trẻchứng minh sự xuất hiện của một mạng lưới hệ thống hồi ức ngay từ khi con người mới sinh ra. Nếu tất cả chúng ta hoàn toàn có thể nhớ được mọi điều đã xảy ra thì tại sao lại không hề nhớ tất cảcác cụ thể ? Nguyên nhân hầu hết là do hiện tượng kỳ lạ giao thoa. Khi những trải nghiệmchồng chất lên nhau, những hồi ức sẽ giao thoa với nhau và quy trình tìm kiếm thấtbại do thiếu những mối liên hệ rõ ràng. Chìa khóa để truy hồi thông tin đã mất. Có bốn công cụ cơ bản để cải thiện trí nhớ : Nhắc lại — Công cụ chuẩn của mạng lưới hệ thống giáo dục. Học thuộc lòng có tính năng nhưngkhông phải là chiêu thức hiệu suất cao nhất và hiển nhiên không phải là phương phápduy nhất. Liên kết — Việc link một thông tin với một thứ nào đó trong trí nhớ giúp chúng tanhớ lại và sử dụng thông tin đó trong những toàn cảnh khác. Cường độ — Những thông tin có cường độ mạnh hoặc gây ra xúc cảm mãnh liệt đượcnhớ lại thuận tiện. Sự tham gia — Các thông tin yên cầu sự tham gia của nhiều hơn một giác quan đượcghi nhớ thuận tiện hơn so với những thông tin thu được từ chỉ một giác quan. Nếu có thểnhìn, nghe, sờ, nếm và ngửi thứ gì đó, bạn sẽ ghi nhớ dễ hơn so với việc chỉ được nhìnthấy nó. Xử lý, viết ra, tổ chức triển khai hoặc thiết lập mối liên hệ giữa những thông tin với nhauđều giúp bạn nhớ và hiểu được tài liệu. Điều này lý giải tại sao tôi không hề nhớ được tên một người vừa được ra mắt – vìtôi mới chỉ nghe cái tên đó có một lần. Nếu lúc đó tôi còn bận nghĩ xem nên nói gìtiếp theo thì thậm chí còn tôi còn không nghe thấy nó. Để tăng năng lực nhớ tên, tôi phảinhắc lại tên đó và liên hệ với một hình ảnh. Ban đầu việc này hoàn toàn có thể mất thời giannhưng bản thân thời hạn cũng là một hình thức liên hệ. Khi bạn lập được một thưviện tên bằng hình ảnh, việc nhớ tên sẽ tốn ít thời hạn hơn. Một cách hiệu suất cao để tăng cường năng lực nhớ lại khi tiếp xúc với những tài liệu mới ( sách, cuộc họp, bài giảng, v.v … ) là sử dụng map tư duy. Bản đồ tư duy tạo ra cáchình ảnh, được cho phép bạn tổ chức triển khai tài liệu theo cách đảm nhiệm của trí não, tạo ra những liênkết và liên hệ với những nguồn khác. Bản đồ tư duy dữ thế chủ động kết nối hai bán cầu não. Bằng cách được cho phép tất cả chúng ta tự dotương tác với thông tin, thêm những sắc tố, hình tượng và tổ chức triển khai thông tin theo cáchtiếp nhận, map tư duy giúp ta tăng trưởng tổng lực năng lực trí tuệ. Chúng ta có trínhớ tốt hơn, kỹ năng và kiến thức tổ chức triển khai hiệu suất cao hơn và phát minh sáng tạo hơn. CHƯƠNG 2 : Tính phát minh sáng tạo trong mỗi chúngtaTính phát minh sáng tạo đang xuyên qua màn sương trần tục của con người để mày mò ranhững điều kỳ diệuBill MoyersTính phát minh sáng tạo được định nghĩa là năng lực nhìn nhận sự vật mà ai cũng hoàn toàn có thể thấyđược nhưng phải đồng thời tạo ra được mối link mà chưa ai làm được. Khi nói về tính phát minh sáng tạo, tất cả chúng ta chỉ nghĩ đến tác phẩm của những nghệ sĩ vĩ đại nhưnhững bức tranh của Van Gogh, vô số bản nhạc của Mozart hay những bài thơ xonêcủa Shakespear. Nhưng trong khi những nghệ sĩ bậc thầy này phô bày kĩ năng và óc sángtạo khác thường thì không có nghĩa là những người còn lại như tất cả chúng ta thiếu tính sángtạo. Tuy nhiên, trong đời sống, con người thường có khuynh hướng tự đánh mất khả năngvận dụng tính phát minh sáng tạo vốn có này. Hãy nghe những tâm sự của Beverly Neuer Feidman, tác giả cuốn Kids Who Succeed ( Những đứa trẻ thành công xuất sắc ), về quy trình khởi đầu học vẽ của mình : Khi học tiểu học, bài tập vẽ trên lớp của tôi là vẽ một phần bức tranh của họa sỹ nổitiếng lên phần tờ giấy đã được căn lề. Giáo viên hướng dẫn kĩ nhất việc căn lề. Chúngtôi không tranh luận về những bức tranh mà chỉ tập trung chuyên sâu vào những cái lề. Và giáoviên sẽ cho điểm dựa vào độ căn lề đúng chuẩn ( hình thức hoạt động giải trí thẩm mỹ và nghệ thuật đặc biệtnày vẫn được vận dụng trong những lớp học vẽ ngày này ). Khi học đại trà phổ thông, tôi trở nênghét môn vẽ. Tham gia vào một khóa học vẽ ư ? Không khi nào ! Vì vậy, tôi quyết địnhgia nhập nhóm “ những người không phát minh sáng tạo ” – chính sự tự gật đầu này khiến tôikhông nhìn thấy hết giá trị của bản thân. Sau này tôi mới nhận thấy những điều mà trước kia tôi không hiểu : sự độc lạ duynhất giữa người phát minh sáng tạo và không phát minh sáng tạo thực ra chỉ là người phát minh sáng tạo luôn nghĩmình là người phát minh sáng tạo còn người không phát minh sáng tạo thì không làm được như vậy. Tính phát minh sáng tạo là gì ? Chúng ta định nghĩa tính phát minh sáng tạo trong mỗi người như thế nào ? Những câu trả lờithường gồm có những từ : “ mới mẻ và lạ mắt ”, “ phong phú ”, “ độc nhất ”, “ độc lạ ”, “ khả quan ”. Nói một cách đơn thuần nó chỉ là “ mới lạ và có ích ”. Tính phát minh sáng tạo ám chỉ việc tạora những ý nghĩa hay mục tiêu mới cho việc làm, tìm được hiệu quả mới, giảiquyết những yếu tố tồn dư, làm ngày càng tăng cái đẹp hay giá trị. Do đó, năng lực trởthành nhà nội trợ phát minh sáng tạo cũng giống như năng lực trở thành một nhà văn phát minh sáng tạo. Hơn thế nữa, tính phát minh sáng tạo còn giúp những bậc cha mẹ nuôi dạy con cháu cũng nhưgiúp nghệ sĩ vẽ tranh hay giúp doanh nghiệp tạo ra mẫu sản phẩm mới. Do cấu trúc gen phức tạp và sự từng trải là độc nhất nên mỗi người là một thành viên riêngbiệt như một bông tuyết đơn lẻ trong hàng ngàn bông tuyết. Chính sự độc lạ này lànền tảng tạo nên tính phát minh sáng tạo của con người. Mỗi người đều có cách biểu lộ tài năngvà kinh nghiệm tay nghề riêng của mình trải qua những kiến thức và kỹ năng. Đó là quy trình tìm kiếm vàlắng nghe những quan điểm cá thể nhằm mục đích góp thêm phần phát sinh tính phát minh sáng tạo. Thực chất, phát minh sáng tạo là sự quy đổi tiếng nói hay bản thân tất cả chúng ta thành những mẫu sản phẩm hữu hìnhnhư tác phẩm thẩm mỹ và nghệ thuật, âm nhạc, giải pháp cho những yếu tố trong việc làm, con cháu, sư tinh xảo khi trang trí nhà, phong thái ăn mặc, sở trường thích nghi, khiêu vũ và rất nhiều hoạtđộng có ý nghĩa khác. Nhưng cái khó của tính phát minh sáng tạo là việc phân biệt và tôn trọng chính bản thân mình. Khi con người tiến hóa thành động vật hoang dã ” văn minh ”, sống thành từng nhóm cộng đồngthì tính riêng biệt trở thành một chướng ngại. Hoạt động đơn lẻ của từng cá thể ngàycàng trở thành một rủi ro đáng tiếc lớn và một mối nguy hại cho hội đồng. Do đó, chủ nghĩacá nhân không được khuyến khích, còn thao tác theo nhóm thì thuận tiện và an toànhơn, từ đó, tư duy theo nhóm cũng được hình thành. Tuy nhiên, áp lực đè nén hội đồng có lớn bao nhiêu, tất cả chúng ta cũng không dễ từ bỏ cá tínhcủa bản thân. Tính phát minh sáng tạo bộc lộ ở mọi thứ quanh tất cả chúng ta như ngôi nhà, tủ quầnáo, trong sở trường thích nghi đan lát hay tích lũy những tấm đề can hình quả bóng. Ở bất kể đâu, ta cũng hoàn toàn có thể thấy được tính hai mặt trong một con người, một mặt là khát vọng đượchòa mình vào hội đồng và mặt còn lại là một thành viên tách biệt. Nhà tâm ý họcAbraham Maslow gọi động lực tối đa hóa năng lực cá thể là khát vọng hiện thực hóalý tưởng của bản thân. Theo ông, mỗi người đều có khát vọng “ phát huy được toàn bộkhả năng của mình. Một người hoàn toàn có thể trở thành người thế nào, anh ta sẽ phải là ngườinhư thế ” ( Tác giả nhấn mạnh vấn đề ) Một trong những mục tiêu của đời sống là tò mò ta là ai, mặc dầu điều đó khôngdễ dàng. Con người là một tế bào của xã hội, sống trong xã hội, vì thế tất cả chúng ta cầnphải lắng nghe quan điểm của người khác để tự mày mò năng lực, tò mò tính độcnhất của bản thân. Và khi nghe được thực sự về bản thân cũng chính là lúc ta phát hiệntính phát minh sáng tạo của chính mình. Quá trình tìm hiểu và khám phá bản ngã cũng quan trọng như kết quảcủa nó. Bản đồ tư duy là một kỹ thuật rất hay tương hỗ tất cả chúng ta trong quy trình này. Tính phát minh sáng tạo chưa được khai thác của bạnTrong chương trình Who’s Who ( Ai là ai ), nghệ sĩ Peter Dean nói : “ Tôi là một nhà ảothuật hoàn toàn có thể biến thời đại của tất cả chúng ta trở thành những bức tranh. Tôi là một phiêndịch viên hoàn toàn có thể biến những điều trong thực tiễn thành những điều tưởng tượng và ngược lại. Tôi là một nghệ sĩ tung hứng những mảnh vải đầy sắc tố. Tôi là người nhìn thấu quákhứ và cũng là nhà tiên tri của tương lai. Tôi lái những cơn lốc xoáy, đi trên một sợidây căng trong không trung một cách chuẩn xác. Tôi sống bên lề quốc tế. ” ( Tác giảnhấn mạnh ). Bài phát biểu này miêu tả tuyệt đối tâm trạng của một người đang tự đào sâu tâm hồn, đang nỗ lực tò mò bản thân, cái độc nhất bên trong được biểu lộ trong hànhđộng bên ngoài. Maslow cho rằng, người tự hiện thực hóa lý tưởng của bản thân làngười luôn nỗ lực phát huy tiềm năng, sử dụng mọi năng lực vốn có. Trong cácnghiên cứu của mình, ông chỉ ra đặc thù của một người tự hiện thực hóa lý tưởngcủa bản thân như sau : • Nhận thức thực tiễn đúng mực và khách quan, có năng lực chịu đựng, thậm chí còn thíchsự đa nghĩa, không lo ngại trước những điều chưa biết ; • Chấp nhận bản thân, người khác và thực chất tự nhiên của con người ; • Nhanh nhẹn, tự nhiên và chân thực ; • Không tự cho mình là TT, không tự kỉ, có lý tưởng sống ; • Cần sự riêng tư và yên tĩnh, có năng lực tập trung chuyên sâu cao độ ; • Có tính độc lập và tự chủ, không thích sự tán dương hay nổi tiếng ; • Hiểu được giá trị của những kinh nghiệm tay nghề đơn thuần, nhiều lúc là tầm thường, có niềmsay mê trong đời sống, tính vui nhộn cao và năng lực điều khiển và tinh chỉnh sự stress vàáp lực ; • Có kinh nghiệm tay nghề phong phú và đa dạng, thực tiễn, được update, thành công xuất sắc tột đỉnh — nhữngkhoảnh khắc vui sướng ; • Có ý thức thâm thúy về tình người, có lòng nhân từ và vị tha ; • Hình thành mối quan hệ bè bạn thân thương với 1 số ít người, có tình thương ngườisâu sắc ; • Tuyệt đối dân chủ và vô tư cả trong ý thức ; • Có luân lí và đạo đức, yêu quý quy trình thao tác để đạt được tiềm năng, đặc biệt quan trọng làcó tính kiên trì ; • Thận trọng và bình tĩnh, ngay cả khi đùa cũng phải mang tính kiến thiết xây dựng chứ khôngphá hoại ; • Sáng tạo, độc lạ, có cách nhìn đời sống mới mẻ và lạ mắt, chất phác, đơn thuần và trực tiếp ; có xu thế làm mọi việc một cách phát minh sáng tạo nhưng không nhất thiết phải là người tàigiỏi nhất ; • Có thể tách mình ra khỏi một nền văn hóa truyền thống, so sánh so sánh khách quan những nền vănhóa và tiếp thu hay vô hiệu những tục lệ. Nếu bạn muốn tự chứng minh và khẳng định bản ngã, bạn hoàn toàn có thể dựa vào 15 đặc thù trên để thiết kếmột bản kế hoạch chi tiết cụ thể để tự tăng trưởng. Những người tự khẳng định chắc chắn bản ngã luônmuốn tò mò năng lực và đẩy lùi những ranh giới. Nhà chỉ huy Hệ thống Hàng không Scandinavia, Jan Carlzon, trong cuốn Momentsof Truth ( Khoảnh khắc chân thực ), đã nói về những rào cản : “ Tôi có một câu nói giúploại bỏ những rào cản tâm ý là : ’ chạy xuyên qua tường. ‘ Mục tiêu của bạn hoàn toàn có thể rấtkhó triển khai nhưng đừng khi nào ngừng cố gắng nỗ lực cho đến khi ai đó nói với bạn làkhông. Những bức tường cao chót vót trước mặt bạn hoàn toàn có thể không thật sự lớn đến thế. Thay vì là một bức tường đá khổng lồ, nó hoàn toàn có thể chỉ là những tấm bìa những tông cứngbao bên ngoài và bạn hoàn toàn có thể chạy xuyên qua. Đặc điểm của những người sáng tạoRất nhiều nhà khoa học đã điều tra và nghiên cứu những người có tính phát minh sáng tạo cao để tìm ranhững điểm chung, đồng thời cố gắng nỗ lực mày mò điều làm ra tính phát minh sáng tạo. Phần lớnnghiên cứu chỉ ra rằng những người có tính phát minh sáng tạo thường có bốn đặc thù sau : Dũng cảm — Những người phát minh sáng tạo gật đầu những thử thách mới và rủi ro đáng tiếc thất bại. Họ tò mò muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra. Richard L. Weaver II, giảng viên trường Đạihọc Bowling Green, từng nói : “ Sáng tạo là chuẩn bị sẵn sàng đi vào một nghành mới. ” Khả năng bày tỏ tình cảm — Những người phát minh sáng tạo không ngần ngại bày tỏ suy nghĩvà tình cảm. Họ luôn là chính mình. T. J. Twitchell, cố vấn kinh tế tài chính cho Tập đoàn Tàichính Merrill-Lynch, đã vượt qua nỗi sợ hãi những cuộc điện thoại cảm ứng không mong đợibằng cách đứng dậy và đội một cái mũ theo kiểu bóng chày. Điều đó giúp cô nghĩ đếnnó như một chuyến phiêu lưu và giúp cô trở thành “ tân binh ” môi giới xuất sắc nhấtMerrill-Lynch. Hài hước — Tính vui nhộn có tương quan rất nhiều đến óc phát minh sáng tạo. Khi tích hợp những yếutố theo một cách độc lạ, giật mình và không bình thường, tất cả chúng ta xử lý việc làm một cáchhóm hỉnh. Kết hợp những yếu tố theo cách mới và hữu dụng tức là tất cả chúng ta đã phát minh sáng tạo. Trực giác — Những người phát minh sáng tạo đồng ý trực giác như một mặt phải có trongtính cách của mình. Họ hiểu phần nhiều trực giác bắt nguồn từ những đặc tính của nãophải – nơi không có công dụng truyền đạt thông tin như não trái. Những đặc thù tâm lý học khác của những người phát minh sáng tạo đã được David N.Perkins, Giám đốc Kế hoạch Zero của trường ĐH Harvard chỉ ra : • Sự thôi thúc tìm ra trật tự trong sự hỗn độn ; • Đam mê tìm kiếm những yếu tố khác thường và giải pháp ; • Có năng lực tạo ra mối liên hệ mới và thử thách những giả định truyền thống cuội nguồn ; • Có năng lực cân đối giữa quan điểm phát minh sáng tạo, thử nghiệm và nhìn nhận ; • Khát khao thoát khỏi ranh giới năng lực của mình ; • Được khuyến khích từ chính những yếu tố phức tạp hay việc làm mà ít chịu tácđộng của những yếu tố bên ngoài như tiền tài, bằng cấp hay sự công nhận. Chúng ta hoàn toàn có thể dạy và khuyến khích những đặc thù trên nhưng mạng lưới hệ thống giáo dụchiện nay vẫn chưa có năng lực cung ứng vì ngân quỹ hạn chế và những yếu tố như việchọc sinh bỏ học giữa chừng, thiếu giáo viên. Học sinh không được học cách suy nghĩvà phát minh sáng tạo, không được khuyến khích tìm và chỉ ra những yếu tố của chính mình, không được dạy cách tìm nhiều giải pháp xử lý cho một yếu tố. Chúng ta chỉnhấn mạnh đến câu vấn đáp đúng và chiêu thức tâm lý bảo đảm an toàn. Bản chất tự nhiên của trẻ nhỏ là phát minh sáng tạo không theo một quy ước nào và rất hóm hỉnhnhưng cũng rất chóng chán. Tuy nhiên, những đặc tính này đã bị dập tắt vì hệ thốnggiáo dục khuyến khích tính kỷ luật, sự thỏa hiệp, sự yên lặng và nhắc lại câu vấn đáp dậptắt mà giáo viên muốn nghe. Trường học đề ra mệnh lệnh, kỷ luật và học viên phải tuân theo để không bị phạt haybị coi là thiếu năng lực. Vô hình chung, chúng đã thiết lập nên một môi trường tự nhiên tầmthường. Nỗi sợ thất bại đã ngưng trệ thực chất hiếu kỳ tự nhiên của trẻ nhỏ. Việc rènluyện tính phát minh sáng tạo sẽ xóa bỏ những sai lầm đáng tiếc trong mạng lưới hệ thống giáo dục và giúp mỗingười cọ sát với tính độc lạ của chính mình. Khi phát hiện ra năng lực phát minh sáng tạo của mình, con người thường có khuynh hướng trở nênđộc lập, tự tin, gật đầu rủi ro đáng tiếc, tràn trề nguồn năng lượng, hăm hở, nhiệt tình, tự giác, thíchphiêu lưu, tỉ mỉ, tò mò, vui nhộn, ham vui và ngây thơ như trẻ con. Nhận ra những đặc thù khuyến khích tính phát minh sáng tạo là rất quan trọng nhưng hơn thế, hãy nhớ rằng mỗi tất cả chúng ta sinh ra đều có năng lực phát minh sáng tạo bẩm sinh. Khi đã thấuhiểu quy trình phát minh sáng tạo, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể nâng cao năng lực phát minh sáng tạo của mình. Quá trình sáng tạoQuá trình phát minh sáng tạo có những tiến trình sau : Chuẩn bị — Thu lượm tin tức, tập trung chuyên sâu và đồng cảm trọn vẹn những góc nhìn của mộtvấn đề. Ấp ủ — Gạt những khó khăn vất vả sang một bên, để tâm lý nghỉ ngơi và tích góp nănglượng. Khai trí — Khi đã có câu vấn đáp, tất cả chúng ta thường nghỉ xả hơi, chạy bộ, tắm gội hay láixe đi dạo. Thực hiện — Giải quyết những yếu tố trong thực tiễn tranh thủ sự ủng hộ của người khác vàtìm những nguồn lực thiết yếu. Chúng ta sẽ tập trung chuyên sâu vào quy trình tiến độ chuẩn bị sẵn sàng và tiến trình khai trí. Bản đồ tư duy giúpchúng ta tập trung chuyên sâu những thông tin bằng cách bó chúng lại với nhau và tìm ra mối liên hệmới giữa chúng. Nó cô đọng rất nhanh và can đảm và mạnh mẽ những ý nghĩ, thông tin rồi ngaylập tức chuyển tất cả chúng ta sang quá trình khai trí. Những chướng ngại vật so với sự sáng tạoĐể tăng trưởng tiềm năng phát minh sáng tạo, tất cả chúng ta phải vô hiệu những rào cản tâm ý trong quákhứ – những thứ đã ngăn cản quy trình tò mò năng lực phát minh sáng tạo. Luôn luôn cómột lời nói trong đầu nói ra tổng thể những nguyên do khiến tất cả chúng ta không hề làm đượcmột việc gì đó, hay một việc nào đó hoàn toàn có thể không đạt tác dụng. Tiếng nói đó chính làrào cản tâm ý lớn nhất. Eugene Raudsepp, tác giả của một loạt game show tăng trưởng tínhsáng tạo nổi tiếng, gọi lời nói bên trong là “ mindyapping ” ( tạm dịch là tiếng cãi lạiý định ). Tiếng nói đó rất quan trọng khi tất cả chúng ta tự nhận xét, phê phán. Nhưng cầnphải đặt nó vào cuối quy trình phát minh sáng tạo để tâm lý tự do quan tâm đến toàn bộ những năng lực sauđó hoàn toàn có thể bị xảy ra. Rất nhiều năng lực hoàn toàn có thể vô hiệu nhưng bằng cách để tâm lý tựdo phát minh sáng tạo và không lo lắng bị phê phán hay chỉ trích, tất cả chúng ta chắc như đinh sẽ có nhiềulựa chọn hơn. Trong những nỗ lực liên tục hợp logic và có lý, tất cả chúng ta vô tình dựng nên rất nhiềurào cản cho tính phát minh sáng tạo. Tiến sĩ Roger von Oech đã gọi những rào cản đó là “ nhữngcái khóa ý thức ”. Chúng ngăn cản tính phát minh sáng tạo tăng trưởng. Cần phải bẻ gẫy nhữngcái khóa ấy nếu tất cả chúng ta muốn trở thành người phát minh sáng tạo. Sau đây là một số ít chìa khóa mà Von Oech đã đưa ra trong cuốn A Whack on the Sideof the Head ( Một cú đánh vào đầu ) : Câu vấn đáp đúng — Phần lớn tất cả chúng ta được dạy phải tìm ra “ câu vấn đáp đúng ”. Chúngta rất hiếm khi được thực hành thực tế tâm lý để tìm ra những năng lực hoàn toàn có thể xảy ra. Nhàtriết học Pháp Emile Chartier nói : “ Không có gì nguy khốn hơn cái ý nghĩ duy nhấttrong đầu anh. ” Điều đó không logic — Việc vận dụng cách tư duy logic quá sớm trong quy trình suynghĩ sẽ tạo ra chướng ngại vật trên con đường đến với những ý nghĩ nâng tầm mà bạncó thể có. Tuân theo những nguyên tắc — Nguyên tắc rất quan trọng nhưng tất cả chúng ta cần phải đặtnó sang một bên để những ý nghĩ ” không theo nguyên tắc ” sinh ra, như danh họaPicaso đã nói : “ Mọi hành vi phát minh sáng tạo sinh ra thứ nhất là từ những hành vi pháhủy, vì tất cả chúng ta phải phá bỏ cái cũ. ” Khách quan — Khách quan ngầm ám chỉ là phải nhìn nhận. Những lời phê bình chỉtrích quá sớm sẽ giết chết ý tưởng sáng tạo. Đôi khi những sáng tạo độc đáo điên rồ nhất thường manglại thành công xuất sắc to lớn nếu không bị “ bót nghẹt ” quá sớm. Tránh sự mơ hồ — Khi những ý tưởng sáng tạo hay thực tiễn trở nên mơ hồ hay rối tung lên, bộnão sẽ phải thao tác nhiều hơn để tìm kiếm những mối liên hệ mới hoặc quy mô kiểumẫu. Quá trình này sẽ dẫn đến những sáng tạo độc đáo hay mày mò mới. Nhầm là sai — Nếu bạn sợ mắc lỗi, bạn sẽ không có thời cơ. Tính phát minh sáng tạo đòi hỏichúng ta phải đi trên con đường chưa ai đi – thường thì tỷ suất thất bại rất cao. Bạnkhông thể thành công xuất sắc và trở thành người phát minh sáng tạo ngay được. Vui chơi là phù phiếm — Để đồ vật hay sáng tạo độc đáo lộn xộn là nền tảng của quá trìnhsáng tạo. Đó không phải nghành nghề dịch vụ của tôi — Rất nhiều ý tưởng vĩ đại sinh ra khi tác giả bị rốitung cả lên trong một nghành mới với mình. Đừng ngốc nghếch thế — Hãy ngốc nghếch, hãy ngờ nghệch. Sự ngốc nghếch khôngphải là mãi mãi – ở đầu cuối thì bạn cũng sẽ đội chiếc mũ hợp logic lên thôi. Tôi không phải là người phát minh sáng tạo — Vì sao bạn biết ? Bạn sinh ra đã có tính phát minh sáng tạo, nó ở trong con người bạn … hãy chờ đón. Những quyển sách của Tiến sĩ Von Oech có rất nhiều bài rèn luyện vui và game show đòihỏi tâm lý giúp bạn nâng cao năng lực phát minh sáng tạo. Chúng không hề thiếu trong quátrình tăng trưởng năng lực phát minh sáng tạo của bạn. Một chướng ngại vật nữa của tính phát minh sáng tạo chính là “ sự thành thạo ”. Về mặt kiếnthức, nếu bạn nghĩ rằng mình biết toàn bộ về yếu tố đó, bạn sẽ không còn những luồngsuy nghĩ mới hay những ý tưởng sáng tạo mới. Daniel Boorstin, người quản trị thư viện củaQuốc hội Mỹ nói : “ Chướng ngại vật chính của sự văn minh không phải là sự ngu dốt màlà ảo tưởng về kỹ năng và kiến thức. ” Biết vượt qua sự khước từ • Cuốn sách tiên phong viết về trẻ nhỏ của Giáo sư Suess đã bị 28 nhà xuất bản phủ nhận ; • Năm 1971, bác sĩ Raymond Damadian sáng chế ra phương pháp chụp hình ảnh cơ thểngười còn mạnh và sinh động hơn tia X. Một số người cho rằng ông bị điên và họcthuyết sự cộng hưởng từ tính của hạt nhân là hão huyền, vô lý. Các tạp chí khoa họcđã khước từ in những khu công trình điều tra và nghiên cứu của ông. Ông không tìm được nguồn tài trợnào. Ngày nay, máy chụp cắt lớp sử dụng công nghệ tiên tiến của ông đã trở thành một thiết bịy tế hữu dụng. • Harry Warner thuộc dòng họ Warner đã nói ( năm 1927 ) : “ Kẻ khùng nào muốn nghenhững diễn viên nói chứ ? ” • 21 tập đoàn lớn lớn đã gạt bỏ điều tra và nghiên cứu tiến trình sao chép tài liệu trên giấy theonguyên lý tĩnh điện của Chester Carlson. Đây chính là nền tảng công nghệ tiên tiến của kỹthuật sao chụp không dùng mực ướt. • Năm 1932, Albert Einstein nói : “ Thậm chí, không có một ý nghĩ thoáng qua nào vềviệc giải phóng được nguồn năng lượng hạt nhân vào một ngày nào đó. Điều đó có nghĩa lànguyên tử bị vỡ và nguồn năng lượng hạt nhân Open. ” Ai cũng phải đương đầu với sự phủ nhận trong đời sống. Sự phủ nhận đến với bạn bởi vìnhững người khác không nhận ra giá trị của việc bạn đang làm. Dù gì đi nữa, bạncũng sẽ học được cách gật đầu sự khước từ và coi nó là quan điểm phản hồi … một phầncủa thông tin. Và rồi liên tục tiến lên. Hãy nghĩ đến những trẻ nhỏ đang đi học. Nếucoi những lần vấp ngã là thất bại thì không ai hoàn toàn có thể bước đi được. Học cách giảiquyết thất bại, sự khước từ và tuyệt vọng là phần phê bình trong quy trình phát minh sáng tạo. Khibiết cách đồng ý chúng và liên tục tiến lên, tất cả chúng ta sẽ trở nên can đảm và mạnh mẽ và tự tinhơn. Hậu quả tồi tệ nhất khi bị phủ nhận là việc làm bị dừng lại. Do đó, quy trình sáng tạocũng hoàn toàn có thể dừng lại. Một chiêu thức xử lý hậu quả khi bị khước từ là hãy nghĩđến năng lực tồi tệ nhất hoàn toàn có thể xảy ra khi bị phủ nhận. Họ hoàn toàn có thể treo cổ bạn ? Phanhthây bạn ? Cướp mất con bạn ? Đổ dung nham nóng chảy lên đầu bạn ? Hãy dùng óc hàihước nghĩ đến toàn bộ những điều chắc như đinh không xảy ra khi bạn bị phủ nhận. Cuốicùng, bạn cũng đi đến Kết luận là tổng thể những gì họ hoàn toàn có thể làm là nói “ không ”. Điềuđó không hề giết chết bạn được nhưng hoàn toàn có thể cho bạn một số ít thông tin, khuynh hướng. Chúng ta hãy liều lĩnh sử dụng tính phát minh sáng tạo và sự cải cách trong việc làm, trong giađình, quốc gia và thậm chí còn trong quốc tế này. Khả năng thay đổi sẽ tạo ra sự khác biệtgiữa thành công xuất sắc và thất bại. Matthew Holtzberg, người sáng tạo ra động cơ xe hơi chởkhách bằng chất dẻo ( nhẹ hơn 90 kg so với động cơ làm bằng sắt kẽm kim loại ), vấn đáp phỏngcủa báo Vital Speeches of the Day : “ Nếu tất cả chúng ta đánh mất trí tưởng tượng thì chúngta cũng mất luôn năng lực văn minh. Nói cách khác, mọi sáng tạo độc đáo mới đều là giấc mơ, đều là tâm lý. “ Để trở nên phát minh sáng tạo hơn, tôi sẽ chờ … David Campbell, Phó Giáo sư Trung tâm Quản lý Sáng tạo cung ứng cho tất cả chúng ta mộtbản list những nguyên do vui nhộn của việc chờ đón để trở thành người phát minh sáng tạo. Dưới đây chỉ là 1 số ít ví dụ : “ Tôi chờ … • Một nguồn cảm hứng ; • Sự được cho phép ; • Tôi trẻ lại đã ; • Hai phút được báo trước ; • Cà phê pha xong đã ; • Nhiều thời hạn hơn ; • Những đứa trẻ rời khỏi nhà đã ; • Hoàn thiện nhận thức đã ; • Một tín hiệu từ Chúa trời ; • Mùa tới ; • Trở nên thành đạt đã ; • Chất khử mùi tốt hơn ; • Ít rủi ro đáng tiếc ; • Đường đến thành công xuất sắc ngắn hơn ; • Thời gian xáo động ngắn lại đã ; • Mọi người hay chờ mọi sự tốt hơn. Còn bạn đang chờ điều gì ? Bạn có nguyên do nào như ở trên không ? Sau đây là một số ít bàitập nhỏ giúp bạn dừng chờ đón và khởi đầu trở nên phát minh sáng tạo. Chúc bạn vui tươi và hứngthú với trí phát minh sáng tạo của mình ! Phần luyện tập1. Bộ phim The Shining ( Sáng ngời ) của tác giả Theron Raines là một câu chuyệnngắn rất hay kể về ba chàng trai người sao Hỏa đến Trái đất và đi vào đó bằng cáchđâm xuyên qua giống trời của Bảo tàng Nghệ thuật Thủ đô ; Hãy tưởng tượng bạn vừa mới đâm sầm vào phòng khách sau một chuyến đi dài từsao Hỏa. Bạn nhìn thấy những gì ? Những thứ xung quanh như thế nào ? Hãy cố gắnglĩnh hội những kiến thức và kỹ năng cơ bản để xác lập những thứ xung quanh bạn. 2. Nhìn bất kể một vật nào đó xung quanh bạn và tự hỏi “ Tại sao ? ” Tại sao nó có chứcnăng đó ? Tại sao nó lại được thiết kế xây dựng như thế này ? Tại sao lại là màu này hay hìnhdáng này ? Hãy tự hỏi … • Tại sao ghế lại có chân ? • Tại sao những ngọn núi lại có màu tía lúc trời chạng vạng ? • Tại sao ở đây lại có cát ? • Tại sao những quả táo màu đỏ còn những quả cam lại màu vàng ? • Tại sao những tòa nhà lại là hình vuông vắn ? • Tại sao xe xe hơi lại có bốn bánh ? 3. Nhiều học viên đã kể về yếu tố của chúng với quả bóng gỗ màu vàng Jell-O và giáoviên dạy nhạc Don Campbell khuyên : “ Nó giống như phái Thiền của Phật giáo. Cácem không hề nghĩ theo cách thường thì khi chuyện trò với quả bóng gỗ Jell-O. Điều đó giúp cho não bộ không bị tắc lại ở cách tâm lý cũ kỹ, đó chính là chìa khóaphát triển năng lượng phát minh sáng tạo. “ ( trong Thinking About Thinking ( Nghĩ về tư duy ) củaClark McKowen ). Hãy nói với quả bóng gỗ của Jell-O ( khi bạn đã tượng tượng ra nó ). Hãy kể cho nónghe tổng thể những rắc rối của bạn. PHẦN 2 : Kỹ thuật của map tư duyCHƯƠNG 3 : Bản đồ tư duy : Kỹ thuật tâm lý toàn não bộTrong những chiêu thức giáo dục mới, điểm trung tâm trước đây đã bị đảo ngược. Thay vìdạy một người thực sự về những thứ khác, thứ nhất tất cả chúng ta phải dạy anh ta sự thậtvề chính bản thân anh ta − thực sự về phương pháp học tập, tư duy, gợi nhớ, phát minh sáng tạo vàgiải quyết yếu tố. Tony BuzanTony Buzan, nhân viên phong cách thiết kế map tư duy từng nói : “ Một giám đốc kinh doanhdành trung bình 1.000 đến 10.000 giờ để học kinh tế tài chính, lịch sử vẻ vang, ngôn từ, văn học, toánhọc và khoa học chính trị. Nhưng anh ta chỉ dành chưa đến 10 giờ để học tư duy sángtạo. ” Trên cơ sở nhận định và đánh giá đó, ông đã tăng trưởng map tư duy, một trong những kỹ nănghiệu quả nhất của quy trình tư duy phát minh sáng tạo. Bản đồ tư duy là toàn thể bộ não và sơ đồ − bao quát rất lý thú về mặt thị giác. Nó không có bất kể hạn chế nào — bạn khôngcần tuân theo định dạng khắt khe về chữ số, chữ viết hoa và số La Mã … Bởi vì, viêc lập map tư duy không bị số lượng giới hạn, trí óc của bạn được cho phép thông tin phát sinh tựdo. tin tức sẽ tự sắp xếp thành nhóm khi bạn viết ra giấy. Những nghiên cứu và điều tra gần đây về bộ não chỉ ra rằng thời hạn tập trung chuyên sâu của bộ não cực kỳngắn – từ 5 đến 7 phút —, phụ thuộc vào vào chủ đề và mức độ mê hoặc. Trí óc hoạt độngtốt nhất trong khoảng chừng thời hạn bùng nổ này. Kỹ năng lập map tư duy đã tận dụngkhuynh hướng hoạt động giải trí trong khoảng chừng bùng nổ ngắn của trí óc bằng cách cho phépbạn viết ra những ý tưởng sáng tạo và tâm lý lên trang giấy chỉ trong một vài phút. Bản đồ tư duy cũng được cho phép bạn mày mò những quy mô. Hãy nhớ đến game show bắnđạn. Viên đạn bằng thép được bắn vụt ra sân chơi nảy trên những tấm biển bằng caosu, làm những bóng đèn phát sáng và chuông kêu hoặc nảy ra khỏi hố khiến những điểmrung lên. Người chơi giỏi hoàn toàn có thể bắn nhẹ viên đạn quay trở lại sân chơi khi nó gần rơixuống hố và ghi thêm nhiều điểm. Giữ viên đạn trong sân chơi càng lâu thì điểm ghiđược càng cao. Trí óc cũng tựa như như vậy, tất cả chúng ta giữ thông tin theo cách chơiđùa càng lâu thì thông tin tạo ra những mối liên hệ mới càng nhiều, làm nảy sinhnhững sáng tạo độc đáo và thông tin khác, và do đó hoàn toàn có thể đạt được những sáng tạo độc đáo mới. Để ýtưởng hình thành ngay từ mối liên hệ thông thường tiên phong rất đơn thuần và dễ dàngnhưng điều đó lại không mang hiệu suất cao. Các ứng dụng của map tư duyBản đồ tư duy được ứng dụng ở mọi nghành – kỹ thuật này mang lại quyền lợi cho bấtcứ quy trình nào nhu yếu thông tin và sự sắp xếp. Sau đây là 1 số ít ứng dụng thiếtthực : Viết. Cho dù bạn đang sắp xếp thông tin cho một báo cáo giải trình thí nghiệm hay phác họahình tượng nhân vật cho cuốn tiểu thuyết mới thì kỹ thuật lập map tư duy đều gópphần mang lại chiều sâu và sự phong phú và đa dạng cho bài viết của bạn. Bởi vì nó giúp bạnnhanh chóng đi sâu vào yếu tố, phá vỡ sự bế tắc và hình thành đề cương cho bài viết. Tổ chức kế hoạch. Bản đồ tư duy là chiêu thức hiệu suất cao để viết kế hoạch. Bạn cóthể vạch ra cơ cấu tổ chức cơ bản của bất kể kế hoạch nào chỉ trong một vài phút. Các phiên họp động não. Các phiên họp động não cá thể và tập thể phản ứng tíchcực với cấu trúc phát sinh tự do của map tư duy. Các cuộc họp. Phần lớn thời hạn thao tác của tất cả chúng ta là dành cho những cuộc họp. Bản đồ tư duy giúp bạn sử dụng hiệu suất cao khoảng chừng thời hạn đó. Danh sách những việc cần làm. Nếu list những việc cần làm không tương thích với bạnthì hãy thử giải pháp này. Các bài thuyết trình. Bản đồ tư duy cung ứng cho bạn chiêu thức thuyết trình ; nógiúp người theo dõi hiểu và ghi nhớ thông tin mà bạn trình diễn. Ghi chép. Phương pháp ghi chép này giúp bạn sắp xếp thông tin, bổ trợ những liêntưởng, link và làm tăng năng lực ghi nhớ thông tin. Sự tăng trưởng cá thể. Bản đồ tư duy chạm đến những tâm lý sâu thẳm nhất và cungcấp một giải pháp mày mò quốc tế nội tâm. Các yếu tố của map tư duySức mạnh lớn nhất của map tư duy là giúp bộ não của bạn tưởng tượng được bứctranh toàn diện và tổng thể và những cụ thể … để hoàn toàn có thể phối hợp giữa tính logic và óc tưởng tượng. Michael GelbTrong những năm 1960, khi Tony Buzan đang là biên tập viên của tạp chíInternational Mensa Journal ông đã gặp khó khăn vất vả với câu hỏi : sự mưu trí có thểtăng lên được hay không ? Ông đã dành thời hạn điều tra và nghiên cứu yếu tố này và phát triểnmột số kỹ thuật mang lại tác dụng giật mình – chỉ số IQ tăng lên, trí nhớ được cải thiệnvà những kiến thức và kỹ năng tư duy được tăng cường. Một trong những kỹ thuật số 1 mà ôngphát triển là lập map tư duy. Buzan tăng trưởng map tư duy như một phương pháp phác thảo những nét chính và ghichép. Trong cuốn sách Use Both Sides of Your Brain ( Sử dụng cả hai bên não ), ôngnhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng map tư duy để cải tổ kiến thức và kỹ năng họctập và tổ chức triển khai kế hoạch. Những năm gần đây, Buzan và tập sự Michael Gelb giảng dạy kỹ thuật này cho hàngnghìn người trải qua những buổi hội thảo chiến lược và những cuốn sách. Khi nó đã thông dụng trongcác lớp học và văn phòng thì số lượng người sử dụng công cụ đơn thuần nhưng hữuhiệu này tăng lên rất nhiều. Khi map tư duy ngày càng phổ cập thì một loạt hìnhthức ghi chép không theo tuần tự khác cũng tăng trưởng như ghi chép theo hình nhện, mạng lưới phức tạp, nhóm … Khi đang tăng trưởng và điều tra và nghiên cứu kỹ thuật này, Buzannhận ra những quyền lợi rõ ràng mà mỗi yếu tố của nó mang lại. Những quyền lợi này baogồm : • Hình ảnh, đồ thị hoặc thông tin sẽ đặt ở TT của trang giấy ; • Các ý tưởng sáng tạo được tuôn trào tự do mà chưa cần nhìn nhận, xem xét ; • Sử dụng những từ khóa để bộc lộ những ý tưởng sáng tạo ; • Sử dụng sắc tố để làm điển hình nổi bật và nhấn mạnh vấn đề ý tưởng sáng tạo ; • Sử dụng hình ảnh và hình tượng để làm điển hình nổi bật và kích thích trí óc tạo ra cácmối liên hệ. Nhiều hình thức ghi chép không theo tuần tự khác không sử dụng tổng thể những yếu tố củabản đồ tư duy – 1 số ít hình thức không nhấn mạnh vấn đề hình ảnh TT và sử dụngmàu sắc. Một số loại lại sử dụng hình tròn trụ thay vì đường thẳng. Những hình thức ghichép không theo tuần tự này kích thích trí óc hoạt động giải trí trôi chảy và tự do. Hơn nữa, chúng còn hoàn toàn có thể giúp bạn sắp xếp hiệu suất cao, viết tốt hơn và củng cố những kiến thức và kỹ năng tưduy. Tuy nhiên, trên con đường đến với tính phát minh sáng tạo cá thể, bạn sẽ muốn khám phácác yếu tố sắc tố và hình ảnh của não phải trong quy trình lập map tư duy. Trong cuốn sách này, thứ nhất, bạn sẽ học cách ghi chép không theo tuần tự cơ bảnvà sau đó, bổ trợ sắc tố và hình ảnh để tiến tới việc lập map tư duy. Tôi mày mò ra map tư duy ngay từ năm 1980. Chuyên môn của tôi là tài chính-kếtoán, đồng thời tôi là người có tư duy rất logic và không chủ quan cá thể. Những bảnđồ tư duy tiên phong mà tôi nhìn thấy rất đáng sợ chính do chúng chứa nhiều hình ảnh, màusắc và rất vô tổ chức, một chút ít gì đó không chuyên nghiệp. Tuy nhiên, sau một vài lầnvui chơi với kỹ thuật này, tôi lại thấy nó là một công cụ hữu hiệu và khởi đầu sử dụngthường xuyên. Dần dần, tôi bổ trợ thêm sắc tố, hình tượng và nhiều lúc là hình ảnh. Các map tư duy của tôi chưa đẹp lắm nhưng giúp tôi tâm lý phát minh sáng tạo, sắp xếpthông tin thuận tiện và quản trị kế hoạch hiệu suất cao. Bản đồ tư duy giúp bạn viết thông tin trên giấy theo cách trí óc tinh chỉnh và điều khiển chứ khôngphải dưới hình thức phác thảo cứng ngắc. Mỗi map tư duy là một mẫu sản phẩm độcnhất của người tạo ra nó – không có map nào sai hay đúng ; không có hình thức bảnphác thảo cứng ngắc. Các map tư duy không phải là một thành phẩm. Không ai muabản đồ tư duy của bạn. Nó đơn thuần chỉ là một kỹ thuật giúp bạn ghi những ý tưởng sáng tạo ragiấy, thiết lập những mối liên hệ, thiết kế xây dựng kế hoạch nhanh gọn và hiệu suất cao, và trở nênsáng tạo hơn. Bản đồ tư duy được cho phép trí óc của tất cả chúng ta đưa lên giấy một lượng thông tin lớn lêngiấy. Nó khuyến khích bạn thiết lập những mối liên hệ và tìm kiếm lối tư duy mới. Nó trìhoãn quy trình tiến độ nhìn nhận của quy trình tư duy. Mặc dù sự nhìn nhận rất thiết yếu cho sựđổi mới và tính phát minh sáng tạo nhưng nó sẽ phá hỏng tính phát minh sáng tạo nếu vận dụng quá sớm. Khi mở màn nghĩ về một yếu tố hay một vấn đề nào đó, tất cả chúng ta muốn tâm lý tuônchảy và lan man. Chúng ta muốn có nhiều sự liên tưởng, mối liên hệ, quy mô để lựachọn cái tốt nhất. Bắt đầuĐể mở màn lập map tư duy, bạn cần một tờ giấy và một cây bút. Khi đi sâu vào kỹnăng này tất cả chúng ta sẽ bàn về phương pháp có được những map và ý tưởng sáng tạo mới lạ bằngcách sử dụng sắc tố, hình ảnh, những loại giấy và bút khác nhau. Còn giờ đây, bạn cóthể sử dụng bất kể loại giấy và bút nào. Hãy viết ý nghĩ trọng tâm của bạn bằng chữ in vào một cái khung ở giữa trang giấy. Đây hoàn toàn có thể là một hoặc hai từ tóm gọn cốt lõi yếu tố hay vấn đề mà bạn muốn xemxét. Việc xác lập trọng tâm yếu tố sẽ hướng dẫn cho hiệu quả tâm lý, do vậy, bướcnày cần được thực thi cẩn trọng. Trước khi chuyển sang phần trọng tâm, bạn nên xác lập những yếu tố của vấn đề đó. Vídụ : bạn là người giám sát và gặp phải yếu tố là có một nhân viên cấp dưới hay trễ giờ làm, bạncó thể viết tên nhân viên cấp dưới đó vào trong khung trọng tâm. Tuy nhiên, nếu làm như vậy, những tâm lý của bạn sẽ xoay quanh nhân viên cấp dưới đó hơn là bất kể yếu tố nào. Nếu bạnxác định những yếu tố của vấn đề, bạn hoàn toàn có thể có những ý sau : Các yếu tố của yếu tố : • Sam, người nhân viên cấp dưới hay trễ giờ ; • Sự chậm trễ nói chung ; • Thời gian thao tác ; • Sự kỳ vọng của bạn ; • Các thủ tục và chủ trương nhân sự ; • Tinh thần của nhân viên cấp dưới ; • Hiệu quả thao tác của nhân viên cấp dưới ; Bằng cách xem xét những yếu tố, bạn hoàn toàn có thể chọn ra trọng tâm giúp bạn tâm lý hiệuquả hơn. Bạn sẽ có một quy trình tâm lý trọn vẹn khác mở màn bằng tính hiệu quảcủa nhân viên cấp dưới chứ không phải cách tập trung chuyên sâu tâm lý về nhân viên cấp dưới đó. Quá trình suynghĩ xoay quanh một yếu tố hoặc xem xét vấn đề bằng những cách khác nhau được gọilà tâm lý phân kỳ. Điều quan trọng là phải dành thời hạn cho những quá trình phân kỳtrước khi nhìn nhận và nghiên cứu và phân tích yếu tố như thể một phần trong quy trình tiến độ tư duy quy tụ. Hãy coi như bạn đã hoàn thành xong list trọng tâm, khi đó bạn quyết định hành động “ tinh thầncủa nhân viên cấp dưới ” chính là trọng tâm của mình. Do vậy, map tư duy khởi đầu sẽ giốngnhư thế này : Trọng tâm … Bước tiên phong của map tư duyKhi những tâm lý về niềm tin của nhân viên cấp dưới mở màn tuôn ra, bạn hãy viết ra nhữngtừ khóa của những ý nghĩ đó bằng chữ in và liên kết chúng với trọng tâm bằng những dòngkẻ. Việc sử dụng những từ khóa có tính quyết định hành động, vì bạn muốn chớp lấy ý nghĩ một cáchnhanh chóng – bạn chỉ cần tóm gọn đủ thông tin để khơi dậy trí nhớ khi thiết yếu. Các từ khóa là những danh từ và động từ đa nghĩa. Chỉ để một từ ở một dòng để tạo ranhiều sự liên tưởng với từ đó. Việc viết bằng chữ in cũng rất quan trọng vì nó nhấnmạnh hình ảnh trong trí óc và sẽ dễ học hơn khi ôn lại. Khi mở màn nghĩ về ý thức của nhân viên cấp dưới, bạn sẽ nghĩ đến những yếu tố, nguyên nhânvà giải pháp cải tổ. Chúng xuất phát từ khung trọng tâm : Hãy để những ý tưởng sáng tạo xuất phát từ trọng tâmKhi ý tưởng sáng tạo có tương quan đến những nhánh này, bạn hãy viết từ khóa bằng chữ in và kếtnối với nhánh đó bằng một dòng kẻ. Các ý tưởng sáng tạo mới xuất phát từ khung trọng tâm. Khi bạn nghĩ đến những yếu tố hoàn toàn có thể gây ra “ sự chậm trễ ”, “ hiệu suất thấp ”, “ tăngngày nghỉ phép, nghỉ ốm ” thì những từ khóa cho những ý nghĩ này sẽ tương quan đếnnhánh những yếu tố. Các hình tượng như mũi tên hướng lên và mũi tên hướng xuống tương ứng với những từcao và thấp. Bạn nên tăng trưởng một loạt hình tượng – một cách ghi tốc ký mà chỉmình bạn hiểu được. Một vài hình tượng thường dùng là : ñ ( mũi tên hướng lên ) – nhiều hơn, cao hơn, đang gia tăngò ( mũi tên hướng xuống ) – ít hơn, thấp hơn, đang giảm xuốngð ( mũi tên hướng sang phải ) – nhanh hơnï ( mũi tên hướng sang trái ) – chậm hơn ! – Sự phấn khích, rõ ràng ? – Không chắc như đinh, kiểm tra lại sau * – Ý quan trọng hay xem trích dẫnVì việc lập map tư duy là cách lấy ra tổng thể những sáng tạo độc đáo trong não, bất kể hệ thốngnào có ý nghĩa với bạn đều đúng. Khi mở màn lập map, bạn hãy viết ra mọi thứ Open trong đầu. Thậm chí, mộtđiều gì đó trọn vẹn không tương quan cũng cần được ghi ra. Nếu bạn nỗ lực phớt lờhay đặt ý tưởng sáng tạo đó sang một bên vì nó không quan trọng thì bạn sẽ bị tắc ở đó, hoặc lànó cứ liên tục duy trì trong đầu, hoặc là nó sẽ cản trở sự lưu thông của những ý tưởngkhác. Như máy quay đĩa hát, khi kim bị kẹt ở một bài thì nó sẽ chơi đi chơi lại bài hátđó. Trí óc của bạn giống như vậy khi bác bỏ một sáng tạo độc đáo nào đó. Hai điều sẽ diễn ra khi bạn viết ra ý tưởng – thứ nhất là trí óc sẽ tự do nghĩ tiếpđến những sáng tạo độc đáo khác, thứ hai là những mối liên hệ sẽ được tạo ra cùng với sáng tạo độc đáo đó. Đôi khi đây là những những sáng tạo độc đáo hay nhất Open. Đôi khi, bạn hoàn toàn có thể thấy mìnhđang miên man theo dòng tâm lý trọn vẹn không tương quan đến vấn đề. Với việclập map tư duy, những dòng tâm lý phụ hiếm khi lê dài quá một vài giây hoặcsẽ kết thúc và giúp bạn trở lại trọng tâm khởi đầu ; hoặc bạn thấy nó có mối liên quanmà bạn chưa nhìn ra ngay từ đầu. Viết ra tổng thể những ý tưởng sáng tạo của bạnNếu bạn nhớ rằng map tư duy không phải là một thành phẩm mà chỉ là một phầncủa quy trình, thì bạn sẽ dễ nhớ hơn rằng bất kể điều gì bạn làm trong map tư duyđều đúng. Không có map tư duy nào sai. Những lời khuyên bổ sungBởi vì quá nhiều nền giáo dục được khuynh hướng huấn luyện và đào tạo não trái, nên bất kỳ điều gìkích thích rãnh não phải cũng hoàn toàn có thể giúp bạn tạo ra nhiều ý tưởng sáng tạo hơn. Trong phầnlớn quy trình học tập ở trường và qúa trình thao tác, tất cả chúng ta viết trên giấy kích thướcA4 bằng bút mực đen hay bút chì. Bạn hoàn toàn có thể đổi khác trạng thái này bằng cách thayđổi kích cỡ, sắc tố trang giấy và dùng bút có những màu khác nhau. Cỡ giấy lớn củamáy vi tính rất thích hợp cho những map tư duy. Giả sử bạn chỉ có giấy có kích cỡchuẩn, hãy xoay ngang trang giấy. Bạn hoàn toàn có thể tự do phá vỡ lối mòn. Giấy — Hãy thử dùng trang giấy khổ lớn trên máy vi tính, giấy vẽ hay giấy áp phíchquảng cáo – nếu bạn bắt buộc phải dùng loại giấy 8 ½ – 11 inch thì hãy xoay ngangtrang giấy. Bảng trắng — Bảng trắng và map tư duy luôn đi kèm với nhau. Hãy dùng loại bảnglớn nhất hoàn toàn có thể và nhiều bút màu. Dennison đã làm ra những tấm bảng trắng di độngcó tên “ những hình ảnh tĩnh ” rất có ích cho những buổi họp, buổi thuyết trình và cácphiên họp động não. Màu sắc và hình ảnh — Hãy thử nghiệm với nhiều sắc tố khác nhau. Thay đổi màuđen trong mối quan hệ với màu trắng và để cho trí óc bạn tự do với những màu sắcvà hình ảnh. Sử dụng sắc tố và hình ảnh để liên kết và làm cho những ý nghĩ trở nênsinh động. Sự liên tục — Hãy giữ cho ngón tay của bạn luôn hoạt động. Nếu dòng suy nghĩngừng lại, hãy vẽ những vòng tròn hay đường kẻ cho đến khi dòng liên tưởng mới xuấthiện. Đứng lên và lập map tư duy trên một tấm bảng trắng hay tờ áp phích quảng cáo. Nghe nhạc và viết bằng tay trái. Bất cứ điều gì khác với thường lệ sẽ giúp bạn hình thành những mối liên hệ mới. Luyện tậpHãy dành không quá năm phút để lập map tư duy cho một trong số yếu tố. • Quan sát phương pháp trí óc hình thành những mối link và liên hệ ; • Viết nhanh đến mức hoàn toàn có thể nhưng phải viết bằng chữ in và sử dụng những từkhóa ; • Cố gắng chỉ viết một từ khóa bằng chữ in trên một dòng ; • Viết ra mọi ý nghĩ : GỗChạyMàu vàngÂm nhạcBàn làm việcBếp lòBổ sung sắc tố, âm nhạc và hình ảnhQuan sát kỹ và theo khuynh hướng âm nhạc ; trái tim của tạo hóa là âm nhạc ở khắp nơinếu bạn hoàn toàn có thể vươn tới nó. Thomas CarlyleSự sinh ra của tivi đen trắng là một bước cải tiến vượt bậc. Chúng ta đã rất kính sợ những hìnhảnh mờ nhạt tiên phong trên một màn hình hiển thị nhỏ bé. Nhưng nỗi kính sợ này chỉ tồn tạitrong một thời hạn ngắn, không bao lâu sau tất cả chúng ta lại mong ước có sắc tố vàhình ảnh sắc nét, rộng to như thực tiễn. Chúng ta cũng trải qua một quy trình tựa như khi lập map tư duy. Đầu tiên, chúngta tạo ra những bước nâng tầm chỉ bằng cách sử dụng bút chì và giấy. Nhưng ngay sauđó, tất cả chúng ta khởi đầu muốn nhiều thứ hơn. Khi đã quen với tính mới lạ của kỹ thuật lậpbản đồ tư duy, tất cả chúng ta sẽ muốn thử nghiệm nhiều phương pháp tư duy của não phải hơn. Điều này dẫn tất cả chúng ta đến với sắc tố, hình tượng, hình ảnh và âm nhạc. Màu sắc kích thích bộ nãoThế giới quanh tất cả chúng ta tràn ngập sắc tố. Thông qua những điều tra và nghiên cứu về quá trìnhtiến hoá, bộ não của tất cả chúng ta đã tăng trưởng cơ cấu tổ chức rất phức tạp để phân biệt và sử dụngmàu sắc. Những điều tra và nghiên cứu này chỉ ra rằng sắc tố hoàn toàn có thể kích thích hay xoa dịuchúng ta. Chúng ta thích sắc tố, nó tự nhiên và mê hoặc hơn một quốc tế đen trắnggiả tạo. Bổ sung sắc tố vào những map tư duy của bạn là sự tiến triển tự nhiên. Màu sắc cóthể được dùng trong 1 số ít cách sau. • Sự sắp xếp — Bạn hoàn toàn có thể sử dụng sắc tố để làm điển hình nổi bật những phần khác nhautrong map tư duy … để sắp xếp thông tin vào những nghành, chủ đề riêng không liên quan gì đến nhau. • Phiên họp động não — Sau phiên họp động não bắt đầu, bạn sẽ muốn trở lạivà sử dụng sắc tố khác để làm điển hình nổi bật những sáng tạo độc đáo hoặc vấn đề chính. Một sốnhóm đưa cho mỗi thành viên một màu khác nhau để họ san sẻ những sáng tạo độc đáo củamình ; • Thuyết trình — Việc trình diễn thông tin trong khung màu làm tăng khả năngghi nhớ thông tin. Mọi người sẽ nhớ thông tin đó ở trong khung màu đỏ hay màu xanhlá cây ; • Dòng ý tưởng sáng tạo — Nếu bạn cảm thấy căng thẳng mệt mỏi hay hết sạch ý tưởng sáng tạo trong khiđang lập map tư duy thì việc đổi khác sắc tố sẽ làm phát sinh một luồng suy nghĩmới. Carlton Wagner, Giám đốc Viện điều tra và nghiên cứu Màu sắc Wagner, cho biết sắc tố đượcxử lý theo thứ tự khác nhau và màu tiên phong được giải quyết và xử lý là màu vàng. Khi bạn muốnlàm điển hình nổi bật ý quan trọng hay vấn đề chính, hãy ghi lại nó bằng màu vàng. Điềuđó sẽ giúp bạn hay người theo dõi thuận tiện phân biệt nó. Hình ảnh và ký hiệu – cách ghi tốc ký của bộ nãoHình ảnh và ký hiệu là cách ghi tốc ký của bộ não. Não phải nhanh gọn nhận biếtcác hình ảnh và quy mô. Thêm ký hiệu và hình ảnh vào map tư duy sẽ giúp truyềntải thông điệp theo cách từ thị giác đến trí óc của bạn hoặc của người theo dõi. Mỗi khi bạntruyền tải thông tin theo nhiều cách khác nhau thì năng lực thông tin đó được tiếpnhận khá đầy đủ sẽ tăng lên. Âm nhạc làm tăng hoạt động giải trí của não phảiÂm nhạc cũng liên lạc trực tiếp với não phải và kích thích nó trong quy trình tư duy. Bạn hoàn toàn có thể muốn thử nghiệm xem cái gì có hiệu suất cao nhất so với mình. Trong khi viếtcuốn sách này, tôi thấy bài hát Deep Breakfast ( Bữa sáng nặng nề ) của Ray Lynchluôn kích thích cảm hứng viết của tôi. Bất cứ khi nào gặp yếu tố trong quy trình viết, tôi thường đeo tai nghe và bật thật to bài hát đó – như vậy việc viết lách lại khởi đầu. Nó đã phát huy công dụng so với tôi – hãy thử nghiệm xem nó có tính năng với bạnkhông. Luyện tậpĐây là những sáng tạo độc đáo để lập map tư duy : Ánh sángBạn bèCông việcChơi đùaMùa xuânChiếc nhẫnNấu ănSổ sáchHãy bật nhạc nền lên – nhạc cổ xưa, văn minh hay âm nhạc soạn cho nhạc khí – nhữngthứ khiến bạn cảm thấy tự do nhất. Sau đó, lập map tư duy cho một trongnhững sáng tạo độc đáo ở trên. Hãy thử những kỹ thuật sau :

5/5 - (1 vote)
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments